Αυτό που με εκνευρίζει περισσότερο...

... δεν είναι ότι ουσιαστικά αναγκάστηκα να δώσω φακελάκι στο μαιευτήρα με περιεχόμενο ενάμισυ μηνιάτικο ενός μέσου εργαζόμενου της γενιάς μου...

Αυτό που με εκνευρίζει περισσότερο είναι ότι ο σάπιος το άνοιξε και μέτρησε αν του έδωσα ακριβώς όσα μας είχε πει...

Τι άλλο να πω;

Παρά μονάχα αυτό:

Καλώς μας ήρθες πριγκηπέσσα μου!

16 Νοέμβρη και η "Σημασία"

Στο αφήνω χρόνια τώρα, δεκατέσσερα, στο χέρι κρυφά, σαν μήνυμα μυστικό και υπόσχεση. Ήταν 16 Νοεμβρίου 1995 όταν το βρήκα πρώτη φορά και στο έδωσα εκεί κοντά στο άγαλμα στο Πολυτεχνείο...

Έχω ξαναγράψει εδώ μέσα για τον Ποιητή. Μην το ξεχνάτε: η δημοκρατία κερδίζεται, δεν χαρίζεται...

"Ο πόνος που εκφράζουμε δεν είναι παρά
η σημασία που δίνουμε στη ζωή,
επιμένοντας στην ουσία της.
Αν υπήρχε μια δύναμη να μας κρίνει,
θα μας χάιδευε πριν απ' τον ύπνο μας
τα μαλλιά, αναγνωρίζοντας πως
αγαπήσαμε το έργο της."

Νικηφόρος Βρεττάκος

«Μπαμπά αυτός έχει πεθάνει;» (Μέρος τρίτο)

Το χαοτικό χαρακτήρα αυτής της δεκαετίας διεθνώς θα ακολουθήσει και η περιγραφή της συνοπτικά εδώ. Τη δεκαετία αυτή λοιπόν ορκίζεται πρόεδρος των ΗΠΑ και δολοφονείται ο John Fitzgerald Kennedy, δολοφονούνται επίσης ο μαύρος πολιτικός αγωνιστής Martin Luther King και ο επαναστάτης Ernesto “Che” Guevara.. O Andy Warhol παρουσιάζει ένα πίνακα που παριστάνει 100 κονσέρβες. Η ποπ αρτ γεννιέται την ίδια χρονιά που ένα βρετανικό συγκρότημα, οι Beatles, κατακτούν τον κόσμο με την πρώτη τους επιτυχία, το “Love me do”. Για την ταινία «Κλεοπάτρα», η Liz Teylor αμείβεται με πάνω από 6.9 εκ. δολάρια και επιπλέον 30 εκ. δολάρια ως ποσοστά πάνω στις εισπράξεις από την προβολή του φιλμ., ενώ το «Ψυχώ» του Alfred Hitchcock ή η «Μελωδία της Ευτυχίας» καθηλώνουν εκατομμύρια θεατές στους κινηματογράφους όλου του κόσμου, κάτι που δεν κάνει το 8 1/2 του Federico Fellini στην Ιταλία, ή οι ταινίες του Γκοντάρ και της Νουβέλ Βαγκ στη Γαλλία, αλλά δεν είναι και αυτός ο σκοπός τους. Με νόμπελ λογοτεχνίας βραβεύονται εκτός των άλλων αυτή τη δεκαετία ο John Steinbeck, ο Samuel Becket και ο Jean-Paul Sartre, ο τελευταίος αρνείται να το παραλάβει.. Τη δεκαετία αυτή γίνεται η πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς από τον Κρίστιαν Μπάρναρντ και ο άνθρωπος «κατακτά» το διάστημα (ΕΣΣΔ) και το φεγγάρι (ΗΠΑ). Ο «Γαλλικός Μάης», η εισβολή των σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία, το φεστιβάλ του Γούντστοκ, η εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο του Βιετνάμ, η «Πολιτιστική Επανάσταση» στην Κίνα είναι γεγονότα της δεκαετίας αυτής. Επίσης τα χρόνια αυτά ιδρύονται οι “Doors”και οι “Rolling Stones”, εμφανίζεται στη δισκογραφία ο Bob Dylan, ο Umberto Eco εφορμά με τη σημειολογία, ο Jacque Derida με την αποδόμηση, ο Claude Levi-Stross με τον στρουκτουραλισμό, o Jean-Paul Sartre με τον υπαρξισμό.

Άφησα πολλά απ’ έξω. Το θέμα δεν είναι να είμαι έστω σχετικά πλήρης στην ενδεικτική επιλογή των γεγονότων.
Αυτό που δεν θα αφήσω απέξω είναι η ερμηνεία του τίτλου:
Κάθεσαι λοιπόν με ένα πιτσιρίκο τα βράδια και επιλέγεις μουσική να ακούσεις. Σε κάποιες κασετίνες έχει και βιβλιαράκια με φωτογραφίες. Κάνεις το λάθος και λες πως ο Ξυλούρης έχει πεθάνει. Και ο επόμενος/επόμενη που θα ακούσετε μαζί, ή θα δείτε σε μία ταινία θα φέρει την αμείλικτη ερώτηση: «Μπαμπά αυτός έχει πεθάνει;». Και δυστυχώς έχουν πεθάνει πολλοί, οι περισσότεροι από αυτούς που βλέπουμε, ακούμε και διαβάζουμε.

Το θέμα λοιπόν είναι: εκτός από τους εκπροσώπους της μήπως έχει πεθάνει και η ίδια η δεκαετία του ’60; Τι μένει από αυτήν; Μόνο τα Νέα Μέσα Αποθήκευσης ευθύνονται που είναι παρούσα τόσο πολύ αυτή η εποχή στην καθημερινότητά μας, η μήπως είμαστε πιο φτωχοί σε τέχνη, πολιτική και ιδέες στην εποχή μας;
Πάντως πριν από λίγα καιρό γνώρισα μία λίγα χρόνια μικρότερη κοπέλα που δεν ήξερε ποια είναι η Σωτηρία Μπέλλου!

ΥΓ: Θα ήθελα πολύ να απαντήσω στον τίτλο: «Ναι, η δεκαετία του ’60 έχει πεθάνει». Αυτό θα σήμαινε ότι η δική μας εποχή κάτι θα γεννούσε…

«Μπαμπά αυτός έχει πεθάνει;» (Μέρος δεύτερο)

Η επιλογή των γεγονότων αυτού του χρονολογίου είναι βέβαια ενδεικτική και εξαιρετικά ελλειπής. Απλά αναδεικνύει και κυρίως υπονοεί τα φαινόμενα της δεκαετίας, τα πρόσωπα και τις αλλαγές. Ο διάλογος του ελληνικού χρονολογίου με το διεθνές που θα ακολουθήσει στο επόμενο ποστ είναι αυτό που αναφέρθηκε για το συγχρονισμό της εσωτερικής κατάστασης της Ελλάδας με την εξωτερική/διεθνή κατάσταση.

- Το 1959 παίζονται οι «Όρνιθες» του Αριστοφάνη από το Θέατρο Τέχνης στο Ηρώδειο.

- Το 1960 γεννιέται το φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου στη Θεσσαλονίκη και ο Χατζηδάκις ντύνει με τη μουσική του το “Never on Sunday” του Jyles Dassin με την υπέροχη Μελίνα Μερκούρη.

- Το 1961 συγκροτείται η Ένωση Κέντρου.

- Το 1962 κυκλοφορεί το «Τρίτο στεφάνι» του Κώστα Ταχτσή, η «Καγκελόπορτα» του Αντρέα Φραγκιά, τα «Μηχανάκια» του Μένη Κουμανταρέα.
- Το 1963 δολοφονείται ο Γρηγόρης Λαμπράκης ενώ στους κινηματογράφους παίζεται το “America America” του Elia Kazan και τα «Κόκκινα Φανάρια» του Ντίνου Δημόπουλου. Την ίδια χρονιά ο Γιώργος Σεφέρης παίρνει το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

- Το 1964 ηχογραφείται το «Άξιον Εστί» των Οδυσσέα Ελύτη και Μίκη Θεοδωράκη, ενώ όλη η υφήλιος χορεύει το συρτάκι του Αλέξη Ζορμπά, ή μάλλον του Anthony Quinn στην ταινία της 20th Century Fox.

- To 1965 κυκλοφορεί το «Λάθος» του Σαμαράκη, ενώ ο Γεώργιος Παπανδρέου παραιτείται μετά από απαίτηση του βασιλιά Κωνσταντίνου Β΄ από πρωθυπουργός.

- Ήταν 23 Φλεβάρη 1966, 6.30 το απόγευμα, στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου στον 5ο όροφο στο κτίριο του ΟΤΕ, όταν η Ελένη Κυπραίου ανακοινώνει τη γέννηση της Ελληνικής Τηλεόρασης. Την ίδια χρονιά κυκλοφορεί το «Ζ» του Βασίλη Βασιλικού, ενώ ο Θεοδωράκης μελοποιεί τη μόλις εκδοθείσα Ρωμιοσύνη και τον Επιτάφιο του Γιάννη Ρίτσου.

- Το 1967 η Χούντα των Συνταγματαρχών ανατρέπει τη Δημοκρατία.

- Το 1968 ο Αριστοτέλης Ωνάσης παντρεύεται στο Σκορπιό την πρώην Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ Jackie Kennedy, ενώ το ΚΚΕ διασπάται σε «Εσωτερικού» και «Εξωτερικού».

- Το 1969 ενώ στα Μάτταλα η διεθνής των χίπηδων έπινε μπάφους, ο Διονύσης Σαββόπουλος κυκλοφορεί το «Περιβόλι του Τρελού» και στου Βοσκόπουλου τα αυτιά μπαίνουνε ψύλλοι…

«Μπαμπά αυτός έχει πεθάνει;» (Μέρος πρώτο)

Ο Διονύσης (Σαββόπουλος) ετοιμάζει τον προσεχή Δεκέμβρη μαζί με πολλούς άλλους (Στέλιο Ελληνιάδη, Σώτη Τριανταφύλλου, Γιάννη Τσεκλένη, Παύλο Τσίμα) ένα ενδιαφέρον μνημόσυνο της δεκαετίας του ’60. Μιας δεκαετίας-μύθου για την ελληνική και διεθνή κατάσταση. Η δεκαετία αυτή ίσως να μην κράτησε ακριβώς δέκα χρόνια, πιστεύω πως ξεκίνησε γύρω στα μισά του ‘50 και ολοκληρώθηκε με τη μεταπολίτευση. Ήταν λοιπόν μια «δεκαετία» που σηματοδότησε την οικονομική, πολιτική, καλλιτεχνική έξοδο από τα δεινά της δικτατορίας του Μεταξά, τον Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, όπου τα κοινωνικά δεδομένα (οικογένεια, εργασία, ΜΜΕ) και η κουλτούρα σημείωσαν μια έκρηξη αλλαγών και ανατροπών, όπου ο καταναλωτισμός, η αστικοποίηση και η μετανάστευση τώρα περισσότερο από ποτέ μετέβαλαν οριστικά μια κοινωνία παραδοσιακή σε σύγχρονη.

Είναι μια δεκαετία-αναφορά για τους ανθρώπους των μετέπειτα χρόνων, μια δεκαετία που η Ελλάδα φάνηκε να συμβαδίζει με τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο ή να την αφορούν ταυτόχρονα οι αλλαγές και τα φαινόμενα των κοινωνιών του.. Η σχέση αυτή φάνηκε να έχει πλατειά κοινωνική αναφορά, δεν ήταν πια δυτικότροπες ιδιοτροπίες μιας ταξικής ελίτ που κατέτασσαν την Ελλάδα στις δυτικές χώρες.

Είναι σαφώς η έκρηξη δημιουργίας μιας πλειάδας καλλιτεχνών που συγκροτεί ακόμη και σήμερα το μύθο του ’60. Και όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για όλο τον κόσμο. Σημαντικά γεγονότα ιστορικά, επιστημονικά, πολιτικά και καλλιτεχνικά άλλαξαν γρήγορα και οριστικά τις δυτικές κοινωνίες.

Θα προσπαθήσω στις επόμενες δύο αναρτήσεις να περιγράψω αυτό το κλίμα για την Ελλάδα και τον κόσμο.

Οφείλω πρώτα όμως να εξηγήσω τον τίτλο αυτού του αφιερώματος. Ή όχι; Θα δούμε στο επόμενο ποστ…….

Το δελτίο των 8

Βέβαια στο δελτίο των 8 δεν θα ακούσεις ποτέ ειδήσεις. Έτσι σου μένει χρόνος να σκεφτείς ένα δικό σου δελτίο, με τα συμβάντα της καθημερινής σου ζωής...

1. Μετέφερα στα χέρια το γιο μου κοιμισμένο από το αυτοκίνητο στο κρεβάτι του 2. Οι φακές ζεστάθηκαν στο κατσαρολάκι 3. Το πρωί το εκδοτήριο εισιτηρίων ήταν κλειστό 4. Έξω βρέχει, μέσα μου βρέχει 5. Η τράπουλα είναι στο τραπέζι, ξεχασμένη από προχθές 6. Η κούνια τοποθετήθηκε στο δωμάτιό μας, περιμένοντας τη μπέμπα σε λίγες μέρες 7. Οι σύντροφοι πάλι συζητούσαν χθες για την ενότητα της Αριστεράς 8. Τέλειωσε το μελάνι στο στυλό: δυο γεγονότα αναβάλλονται

Η όμορφη Γρανίτσα

Είναι οικισμός του νομού Ευρυτανίας, 83 χιλιόμετρα ΒΔ του Καρπενησίου. Οι γεωγραφικές μου γνώσεις ομολογώ πως δεν επαρκούν ούτε για το στίγμα που έδωσα, όμως το κακό είναι μικρό, αφού το θέμα μας δεν είναι βέβαια η Γρανίτσα. Αλλά η «όμορφη Γρανίτσα», το καφενείο μιας γειτονιάς στη Μεγάλη μας Πόλη. Έχω την ευκαιρία να την παρακολουθώ καθημερινά, αφού στέκεται σιωπηλή δίπλα στη στάση του τρόλεϊ και στο δρόμο για το σούπερ μάρκετ και το ζαχαροπλαστείο. Με τους λιγοστούς πελάτες της, το καφετζή και τη γυναίκα που μοιάζει πάντα να φοράει τα ίδια ρούχα.

Όσοι άφησαν βουνά και λιμάνια για να ‘ρθουν στη Μεγάλη μας πόλη, ιδιαίτερα τα παλαιότερα χρόνια, έφεραν μαζί τους την ανάμνηση μιας χαμένης ομορφιάς και την τοποθέτησαν στους πολύβοους δρόμους, ανάμεσα στα στριμωγμένα σπίτια, για τους ανθρώπους που δεν χαιρετούν. Μάλιστα η ¨Όμορφη Γρανίτσα» ίσως να συγκέντρωνε «πατριώτες», υπηρετώντας την ανάγκη του αυτοπροσδιορισμού και της αναζήτησης δεσμών στην Πόλη όπου οι άνθρωποι δεν χαιρετούν.

Στα φωτισμένα με λάμπες φθορίου τραπέζια, στις φθαρμένες καρέκλες, πίσω από τα βρώμικα τζάμια η «Όμορφη Γρανίτσα» γερνάει, οι πελάτες της λιγοστεύουν, η ανάμνηση ξεθωριάζει, οι δεσμοί ίσως αντικαθίστανται. Μόνο η γυναίκα φοράει τα ίδια ρούχα σαν προτομή σε μια πλατεία στην όμορφη Γρανίτσα.

Έλλη Παππά (1920-2009)

Η αφήγηση της ιστορίας ήταν στο στόμα της παραμύθι με λυπημένο τέλος, φωτογραφία ηρωικών ΟΧΙ και σκοτεινών υποχωρήσεων, ήταν ομολογία ενός ακέραιου ανθρώπου αιώνια ερωτευμένου με την αλήθεια, το θάρρος την ομορφιά.
Δεν θα της ταίριαζε η μεταφυσική συνάντηση τώρα στον κήπο με τα γαρύφαλλα με το Νίκο Μπελογιάννη να συνεχίσουν έναν διάλογο που διακόπηκε. Δεν θα μπορούσε καν να είναι παραμύθι μια τέτοια συνάντηση. Πάντως θα ταφεί στο πλάι του.

Τα μάτια της ήταν τα φώτα του αιώνα της με τους αγώνες και την αγωνία του, τα οράματα και τις διαψεύσεις, τους ηρωισμούς και τα εγκλήματα. Κάρφωναν μέσα σου το εικονοστάσι των ονείρων που κυνηγήθηκαν, ντουφεκίστηκαν, λοιδωρήθηκαν.

Η γυναίκα αυτή δεν ήταν μόνο οι δύσκολες καταφάσεις και αρνήσεις της. Ήταν μια σειρά κατατεθειμένες εγγραφές στην ελληνική βιβλιογραφία που θα επιμένουν να συνδιαλέγονται με την ελληνική ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και λογοτεχνία:

- Οι αρχαίοι ελληνες συγγραφείς στο "Κεφάλαιο" του Μαρξ / Ελλη Παππά. -- Αθήνα : Σύγχρονη Εποχή, 1983
- Ο Πλάτωνας στην εποχή μας : μελέτη / Ελλη Παππά. -- Αθήνα : Κέδρος, 1981
- Σελίδες από τον τύπο της αντίστασης / Έλλη Παπά -- Αθήνα : Φιλιππότης, 1985
- Η Κομμούνα του 1871:Επανάσταση του εικοστού πρώτου αιώνα / Έλλη Παππά. -- 2η έκδ. -- Αθήνα : Άγρα, 2007
- Μακιαβέλλι ή Μάρξ / Έλλη Παππά. -- Αθήνα : Άγρα, 2006
- Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου / Έλλη Παππά. -- 4η έκδ. -- Αθήνα : Κέδρος, 2005
- Ο Λένιν χωρίς λογοκρισία και εκτός Μαυσωλείου / Έλλη Παππά. -- Αθήνα : [χ.ε.], 1991
- Μύθος και ιδεολογία στη ρωσική επανάσταση : οδοιπορικό από το ρωσικό αγροτικό λαϊκισμό στο λαϊκισμό του Στάλιν / Έλλη Παππά. -- Αθήνα : Εστία, [χ.χ.].
- Δουλειά της φυλακής / Έλλη Παππά -- Αθήνα : Διάλογος, 1979
- Οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς στο «Κεφάλαιο» του Μάρξ / Έλλης Παππά -- Αθήνα : Σύγχρονη εποχή, 1983
- Μικρογραφίες : βιβλία από τη φυλακή / Έλλη Παππά -- Αθήνα : Καλειδοσκόπιο : ΕΛΙΑ, [2006] -- 1 θήκη με 11 βιβλιαράκια
- Γράμματα στο γιο μου : φυλακές Κάστορος-Αβέρωφ-Καλλιθέας 1955-1962 / Έλλη Παππά -- Αθήνα : Άγρα, c2007
- Σπουδή στο θέμα της ελευθερίας : η έννοια της ελευθερίας στον προσωκρατικό υλισμό / Ελλη Παππά. -- Αθήνα : Φιλιππότης, 1985

Τα βιβλία ως λεία

Την αναμφισβήτητη βαρβαρότητα της εβραϊκής γενοκτονίας ως ένα βαθμό εξηγεί ο Gotz Aly στο «Λαϊκό κράτος του Χίτλερ» ως τελική κίνηση στη ληστρική επιδρομή που οργάνωσαν οι ναζί στην Ευρώπη εναντίον των εβραϊκών περιουσιών.

Η «απαλλοτρίωση» των περιουσιών μιας ομάδας πληθυσμού που διαχωρίστηκε με φυλετικά και θρησκευτικά κριτήρια, ήταν εξαιρετικά χρήσιμη τόσο για τη χρηματοδότηση του επεκτατικού πολέμου, όσο και για τη μέσω των κοινωνικών παροχών προς τους Γερμανούς πολίτες εξασφάλιση της συνεργασίας, αποδοχής και υποστήριξής τους στο ναζιστικό καθεστώς. Όταν οι Εβραίοι δεν έιχαν τίποτε άλλο να δώσουν, αντίθετα «ξόδευαν» τροφή στα γκέτο, τότε εξαφανίστηκαν στα κρεματόρια.

Στα στοιχεία που δίνονται γι’ αυτή τη λεία, που με εντυπωσιακή οργάνωση συγκεντρωνόταν, καταγραφόταν και διοχετευόταν στους αποδέκτες της, θα βρει κανείς και βιβλία...

Το Φεβρουάριο του 1943 στις αποθήκες κατασχεμένων αντικειμένων από τις εβραϊκές περιουσίες της Τσεχίας καταγράφονται 778.195 βιβλία που προωθήθηκαν «προς όφελος της γερμανικής εκπαίδευσης». Προτεραιότητα στη λήψη αντικειμένων από τη λεία αυτή είχαν άτομα και οργανισμοί των βομβαρδισμένων από τους Βρετανούς γερμανικών περιοχών. Σχολές μουσικής ή λαϊκές βιβλιοθήκες ήταν μέσα στο κόλπο, καθώς επίσης ορφανοτροφεία και πολλοί ιδιώτες.

Θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον να βρεθούν περισσότερα στοιχεία για τα βιβλία ως λεία των ληστρικών επιδρομών των ναζί, είτε διοχετεύθηκαν στους οργανισμούς ή ιδιώτες της Γερμανίας, είτε πωλήθηκαν ως πολύτιμα αντικείμενα. Θα είχε ενδιαφέρον να μάθουμε πόσες βιβλιοθήκες στη Γερμανία έχουν ακόμη στην κατοχή τους τέτοια βιβλία. Η εικόνα που έχουμε για τους ναζί και τη σχέση τους για τα βιβλία είναι μόνο οι τελετές καύσης που οργάνωναν.

Σχετικά και ενδιαφέροντα είναι τα άρθρα του tvxs με τίτλο «Χιλιάδες κλεμμένα από τους ναζί βιβλία στις Γερμανικές βιβλιοθήκες»
και της Καθημερινής (15/3/2009) με τίτλο «Ποια κείμενα διαμόρφωσαν τον Αδόλφο»

Οι ιδιότητες των λέξεων

Οι λέξεις, κενές περιεχομένου ή φορτωμένες νοήματα, δεν παύουν να συνθέτουν την ελπίδα της επικοινωνίας. Καταλληλότεροι να μιλήσουν για τα χαρακτηριστικά και το χαρακτήρα των λέξεων είναι οι φανατικοί χρήστες τους, συγγραφείς και ποιητές. Η ποίηση, εκλεκτική στη συνάφειά της με τις λέξεις αποτελεί ίσως την ψυχολογία τους, τη διερεύνηση δηλαδή των ψυχικών φαινόμενων των λέξεων. Τα πορίσματά της, αντιφατικά ή συμπληρωματικά είναι χρήσιμα εργαλεία στην αντίληψή μας για τις ιδιότητές τους.

Στο ποίημά του «Παρομοιώσεις» (μετ. Γιάννης Λειβαδάς, Ανθολογία αμερικανικής ποίησης του εικοστού αιώνα, εκδ. Ηρόδοτος, 2007) ο Charles Reznikoff γράφει:

…
«Λέξεις σαν σταγόνες πάνω στη σόμπα -
ένας συριγμός και ύστερα χάνονται»

Σαν να απαντάει από άλλο τόπο και άλλο χρόνο, ο Μανόλης Αναγνωστάκης στην «Ποιητική» του το 1970 γράφει:

…
«Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις
Να μην τις παίρνει ο άνεμος»

Οι λέξεις είναι βέβαια άνθρωποι, όλοι το ξέρουν αυτό. Η κοινωνία των λέξεων είναι ο πολιτισμός μας, το περιεχόμενό του. Ό,τι αποκόπτεται από αυτόν κινδυνεύει. Όπως λέει ο Γιάννης Ρίτσος στα «Μονόχορδα»:

«Οι λέξεις που έμειναν έξω απ’ το ποίημα, φοβούνται»

Στη βροχή

Η Αθήνα είναι συννεφιασμένη. Στη βροχή φυτρώσαν πάλι οι ομπρέλες, οι περισσότερες μαύρες, και περπατούν βιαστικά στους δρόμους του Κέντρου. Μια κούπα ζεστός καφές και ένα τραγούδι φθινοπωρινό, σχεδόν σαν λειτουργία.

I hear the drizzle of the rain

Like a memory it falls

Soft and warm continuing

Tapping on my roof and walls
And from the shelter of my mind

Through the window of my eyes

I gaze beyond the rain-drenched streets

To England where my heart lies
My mind's distracted and diffused

My thoughts are many miles away

They lie with you when you're alseep

And kiss you when you start your day
And a song I was writing is left undone

I don't know why I spend my time

Writing songs I can't believe

With words that tear and strain to rhyme
And so you see I have come to doubt

All that I once held as true

I stand alone without beliefs

The only truth I know is you

And as I watch the drops of rain

Weave their weary paths and die

I know that I am like the rain

There but for the grace of you go I

(P. Simon, 1965)

Όπου το Δεύτερο είναι πρώτο…

Η ελληνική επαρχία σου δίνει πολλές ευκαιρίες για αναχρονισμούς, πόσο μάλλον όταν σε αυτή επιστρέφεις ως επισκέπτης… Μία από αυτές είναι το μόνο ραδιόφωνο που κατά κανόνα μπορείς να ακούσεις, το Δεύτερο Πρόγραμμα. Στο ποπ σκυλολόι που κυριαρχεί, τα απαράλλαχτα απογεύματα του κρατικού ραδιοφώνου θαρρείς επαναλαμβάνονται 20 χρόνια μετά με τις ίδιες φωνές, τις ίδιες μουσικές και ίσως το ίδιο συναίσθημα (αυτό δικό σου).

Ας πούμε λοιπόν πως ένα τέτοιο απόγευμα με ένα τραγούδι σε μουσική του Ζαμπέτα και στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου το κρατώ και το φυλάω καλά στο μυαλό μου. Φτάνει για να αποδείξει πώς με απλά υλικά χτίζεις όμορφα σπίτια και συναισθήματα. Εικόνες και ποιήματα αληθινά:

…
«έρημοι δρόμοι, γερμένοι ώμοι
και σπίτια ξένα σαν φυλακές»
…

υγ.: η φωτογραφία είναι του Γιώργου Βογιατζάκη

Η Μαριώ του Νοέμβρη και ο Δεκέμβρης

Για ένα λεπτό βρε παιδιά… Η Μαριώ αρνήθηκε θέση στο υπουργείο «προστασίας του πολίτη» (= ντου και ξύλο), γιατί ως εκπρόσωπος της γενιάς του Πολυτεχνείου δεν είναι δυνατό «να ηγηθεί πολιτικά του τομέα της καταστολής»;

Η Μαριώ δεν θέλει να λερώσει τα χέρια της με δυσάρεστα πράγματα ή διαφωνεί με την καταστολή; Υπάρχουν άλλες "γενιές" κατάλληλες για την καταστολή;

Θεωρώ πως θα ήταν τέλειος ο συμβολισμός του ρεφορμισμού και του οπορτουνισμού της. Η φωνή του Νοεμβρίου του ΄73 να καταστέλλει τις διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου του ΄09. Αρκούμαι ωστόσο στο ότι της προτάθηκε…

Mercedes Sosa (1935-2009)

Αν ήταν άθλημα θα ήταν δρόμος αντοχής. Η Αριστερά. Κρατηθήκαμε όρθιοι.

Κάποιοι άνθρωποι με τη ζωή τους και την προσφορά τους κάνουν την απόσταση αυτή να μοιάζει ταξίδι στα όνειρα και τις ελπίδες.. Η Μερσέντες Σόσα νοιώθω πως είναι μια γυναίκα και μια φωνή-σύμβολο για τον αγώνα ενός λαού για δημοκρατία και αξιοπρέπεια. Η φωνή της μάνας αργεντίνικης γης, όπως η Ουμ Καλσούμ της αιγυπτιακής, η Σεζάρια Εβόρα της υποσαχάριας αφρικανικής, η Έντιθ Πιαφ της γαλλικής, η Τζόαν Μπαέζ της βορειο-αμερικανικής, η Αμαλία Ροντρίγκεζ της πορτογαλέζικης…

Η Μερσέντες Σόσα πέθανε την Κυριακή. Η σωρός της εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στην Εθνοσυνέλευση της Αργεντινής. Η δημοκρατία της χώρας αυτής προσκυνάει συγκινημένη τη φωνή της…

Υ.Γ. Είμαι στην κουζίνα και γράφω το σημείωμα αυτό χθες το απόγευμα ακούγοντας το “Hermano dame tu Mano”. Ο γιος μου ρωτάει ποια είναι αυτή που τραγουδάει. Του εξηγώ. – «και τώρα τι κάνεις;» - «γράφω τις σκέψεις μου» - «θέλω και εγώ…!». Έφερε λοιπόν και ζωγράφισε με τη σειρά τη Sosa, τον Ξυλούρη (αγαπημένο του, «πολύ στεναχωρεθήκαμε στην οικογένειά μας όταν πέθανε») και το Σπαθάρη. Κρατούν στα χέρια τους ένα μπαλόνι, καθώς πετούν ψηλά…

Αξιοπρέπεια, ξημερώνοντας

Η νύχτα τρίζει μέσα της βαθειά.

Ακούς την ανάσα να οδηγεί ρυθμικά τα βήματά της στο διάδρομο καθώς σηκώνεται, πάει στο μπάνιο και ύστερα πίνει τον πρώτο της καφέ.

Η νύχτα ξυπνά και αποχωρεί κάθε πρωί με αυτό το πείσμα που έχουν καμιά φορά και οι άνθρωποι.

Όταν αποχωρούν νικημένοι

Οι νεκροθάφτες των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών…

Τις μέρες που απολύονταν οι μισοί υπάλληλοι μιας Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης τον Ιούνιο, η διευθύντρια άρον-άρον έφευγε για ολιγοήμερες διακοπές. Πώς θα αντιμετώπιζε εξάλλου θυμωμένα, απογοητευμένα, φοβισμένα βλέμματα; Όταν γύρισε, η βαβούρα είχε καταλαγιάσει, μόνο που οι δουλειές είχαν παγώσει και οι μόνιμοι γκρίνιαζαν. Τους έκλεισε το στόμα τάζοντάς τους υπερωρίες, εξάλλου οι φοιτητές είχαν συνηθίσει η βιβλιοθήκη να είναι ανοιχτή και το απόγευμα. Δεν ξέρω τι κάνουν οι συνάδελφοι, χαθήκαμε… ο καθένας στον αγώνα του… κάποιοι ίσως να τρέχουν πάλι πίσω από βουλευτές… κάποιοι έχουν χάσει τους δικούς τους που έπαιρναν τηλέφωνο λέγοντας «γράψε ένα όνομα… είναι για τη βιβλιοθήκη…»…

Τι σας λέω τώρα… οι συμβασιούχοι λείπουν από τη φρασεολογία αυτών των εκλογών… υπάρχουν μόνο τα κατάπτυστα STAGE…
Λείπουν και από το συνδικαλισμό… η προσωρινότητα δεν «επιτρέπει» δημιουργία σωματείων… και η ΓΣΕΕ κοιμάται τον ύπνο της (η ΑΔΕΔΥ ροχαλίζει κιόλας)… το ΠΑΜΕ ακολουθεί τη σεχταριστική λογική του ΚΚΕ…

Πρώην υπουργοί και στελέχη της ΝΔ που έθαψαν τις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες, είτε πριμοδοτούνται με μία θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας (Νίκη Γκοτσοπούλου), είτε περιφέρονται από κανάλι σε κανάλι ως νέοι επιβήτορες της κρατικής μας διάλυσης…
Δεν θα ξεχάσω τι έκανε ο Ευρυπίδης Στυλιανίδης ως Υπουργός Παιδείας το βράδυ και την επόμενη της δολοφονίας του μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Δεν θα ξεχάσω τι δεν έκανε ποτέ ο φινετσάτος Άρης Σπηλιωτόπουλος…

Οι εκλογές δεν είναι μόνο ανάθημα, αλλά και ανάθεμα…

Ποντάρει στους βιβλιόφιλους ο Ευθυμίου

Από χθες που διάβασα στην Ελευθεροτυπία την είδηση στέκομαι βουβός, με απλανές βλέμμα και ανήμπορος με ήχους, νοήματα, ματιές να επικοινωνήσω με το περιβάλλον μου.

"Ο Π. Ευθυμίου ποντάρει στους βιβλιόφιλους ψηφοφόρους μοιράζοντας σελιδοδείκτες με φαρδιά πλατιά την υπογραφή του και την υπενθύμιση «υποψήφιος στη Β' Αθήνας» με τα απαραίτητα τηλέφωνα επικοινωνίας. "

Όπως ξέρουν όμως οι βιβλιόφιλοι, οι εκδότες και οι βιβλιοθηκονόμοι, μετά τη δημιουργία των 499 πρώτων σχολικών βιβλιοθηκών, ο πρώην δημοσιογράφος του ΔΟΛ εξήγγειλε ως υπουργός Παιδείας (2000) την δημιουργία 1000 νέων. 4 χρόνια μετά και ενώ δεν είχε γίνει τίποτα «μείωσε» την υπόσχεση σε 638 και εκδήλωσε ενδιαφέρον για την επάρκεια σε αντίτυπα των εγκεκριμένων τίτλων για τις σχολικές βιβλιοθήκες. Ανήγγειλε τη χρηματοδότηση για εμπλουτισμό των πρώτων 499. Καμιά υπόσχεσή του δεν υλοποιήθηκε. Δεν ανανέωσε τις συμβάσεις των βιβλιοθηκονόμων για τις πρώτες βιβλιοθήκες, πολλές από τις οποίες έμειναν κλειστές ελλείψει προσωπικού και δεν εκταμίευσε χρήματα για τον εμπλουτισμό τους.

Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ θεωρείται νεκροθάφτης των σχολικών βιβλιοθηκών. Γι' αυτό μου έκανε εντύπωση πώς απευθύνεται στους βιβλιόφιλους ο πρώην υπουργός...

Αλλά είπαμε... πρέπει να ξεχάσουμε το παλιό ΠΑΣΟΚ...

Ασπρο και μαύρο σε φόντο κίτρινο

Κάποιες φορές ανασύρονται από τη λήθη μορφές που έχεις συνδέσει με τη ζωή σου όπως την ονειρευόσουν… Ουσιαστικά στην επιφάνεια τις φέρνει η απουσία σύγχρονων τέτοιων διασυνδέσεων.

Νοιώθω ότι η λείπει από τη δημοσιογραφία αυτών των χρόνων ο Λυκούργος Κομίνης, η δεοντολογία και τα μυστικά της δημοσιογραφίας που κωδικοποίησε και χάρισε με αυτή την παλιά ελπίδα του δασκάλου που οραματίζεται (πώς λέμε Μαλέλης; ε, καμία σχέση!). Αυτό βέβαια που προσωποποιεί την έλλειψή του είναι το ειδικό βάρος της αιχμηρής ανεξαρτησίας, η δημοσιογραφία που αναζητά την αλήθεια, όχι αυτή που έπαψε ακόμη και να υποστηρίζει πως την υπηρετεί.

Σε μια δημοκρατία που ο τύπος δημοσκοπεί, η ανεξαρτησία αγνοείται.

Το ΠΑΣΟΚ και οι βιβλιοθήκες

Σε χθεσινή ανακοίνωσή του το ΠΑΣΟΚ αφού κατηγορεί τη ΝΔ για αδιαφορία και ανικανότητα στο θέμα των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών, εστιάζει την κριτική του στη λήξη της χρηματοδότησης της ελεύθερης πρόσβασης στα ηλεκτρονικά περιοδικά. Το θέμα αυτό διεκδικείται από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ), με τον τρόπο που διεκδικείται... Ωστόσο είναι μέρος μονάχα του προβλήματος που υπάρχει γενικά στις βιβλιοθήκες της χώρας μας με τη χρηματοδότησή τους μετά τη λήξη των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Το ΠΑΣΟΚ λοιπόν ως επίδοξη κυβέρνηση "δεσμεύεται":

"1. για την άμεση επίλυση του προβλήματος αυτού, που παρακωλύει το εκπαιδευτικό και αναστέλλει το ερευνητικό έργο που παράγεται στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και
2. για την εφαρμογή μιας συνεκτικής Εθνικής Πολιτικής Βιβλιοθηκών και Πληροφόρησης, που θα στηρίζει μια σύγχρονη και αναβαθμισμένη Παιδεία".

Από πότε ρε παιδιά η συνδρομή στα ηλεκτρονικά περιοδικά που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη μπαίνει σε επίσημη ανακοίνωση επίδοξης κυβέρνησης;

Το αυτονόητο για μια κοινωνία που λειτουργεί είναι ανακοίνωση προεκλογική;

Τίποτα πιο ουσιαστικό ως υπόσχεση για την ανάπτυξη των βιβλιοθηκών δεν έχουν να ανακοινώσουν και να υποσχεθούν;

Πάλι εθνικές πολιτικές και επιτροπές, πάλι αναβολές και διαψεύσεις;

Είναι ψέμα ή αλήθεια ότι η κυβέρνηση της ΝΔ διέλυσε τις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες, όπως έκανε για τις σχολικές η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ πριν από μερικά χρόνια (επί Π. Ευθυμίου);

Για ξαναδιαβάστε συνάδελφοι την πρώτη δέσμευση: θα πληρώσουν για να είναι ξανά διαθέσιμα τα ηλεκτρονικά περιοδικά. Αυτό μόνο; 380 συμβασιούχοι απολύθηκαν πριν από τρεις μήνες. Το μισό προσωπικό των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών που δούλευε χρόνια με συμβάσεις... Γαργάρα τους κάνει αυτούς η ανακοίνωση. Γαργάρα κάνει την έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού από όλες τις βιβλιοθήκες της χώρας. Μόνο αυτό μπορεί να υποσχεθεί;

Οι δρόμοι και οι πλατείες

Η Πανεπιστημίου γέμισε μουσικές… έχουμε πάλι εκλογές… αυτή η προεκλογική κοινωνικότητά μας σαν πανηγύρι των προσδοκιών και των οραμάτων… το τελευταίο ίσως μέσα σε εισαγωγικά φυλακισμένο….

Τέλος πάντων Κυριακή πρωί άλλη μια συνάθροιση των κατοίκων της Πόλης, τώρα στο πάρκο της Βίλας Δρακόπουλου. Σύμβολο του Αγώνα για καλύτερη ζωή έγιναν οι πλατείες μας. Δενδροφυτεύσεις, ανατροπές, χαλάσματα, κασμάδες, παιδιά, ζωγραφιές, μεγάφωνα, υπογραφές, υποστήριξη, επιτροπές αγώνα… Πότε θα το καταλάβουμε όλοι πως η πόλη αυτή μας ανήκει;

Δέκα blog μαζί που πλύθηκαν και έχουνε γίνει…

Στη Βλογάνδη το σύστημα των χρωμάτων είναι δικομματικό (κόκκινο-πράσινο). Ωστόσο υπάρχουν κι άλλα χρώματα που απειλούν αυτή την εναλλαγή στις κυβερνήσεις.

Ενδεικτικά («μάτωσα» να τα βρω) σας παραπέμπω στα μπλε, μαύρα, άσπρα και μωβ ιστολόγια. Δεν βρήκα κίτρινα, ροζ, πορτοκαλί και καφέ…


1. Μπλε τετράδιο ριγέ και μαύρο μολύβι Νο2…
2. Μπλε βελούδο
3. Santorini blue news
4. Blue winter roses
5. Το μαύρο πρόβατο
6. Μαύρο φίδι
7. Μαύρος Πητ
8. Λευκός θόρυβος
9. Μωβ στιγμές
10. Μωβ αέρας

Η Δανία του Νότου και οι Βιβλιοθήκες

Αντιγράφω τον εαυτό μου επαναφέροντας μια ανάρτηση από τις "Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες σε μαρασμό" σχετικά με το σύστημα βιβλιοθηκών της Δανίας.

Ετούτο το κάνω γιατί καθώς δεν γνωρίζετε τι γίνεται στη... γειτονική μας χώρα, τώρα που θα ξέρετε δεν θα έχετε δικαιολογία να μην οραματίζεστε ένα διαφορετικό αύριο για τις ελληνικές βιβλιοθήκες. Επίσης συμπληρώνω τη βιβλιογραφία του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ ενόψει της μετατροπής μας σε Δανία του Νότου....

""Το εκπαιδευτικό σύστημα της Δανίας είναι μείγμα αυτών της ευρωπαϊκής και της βρετανικής παράδοσης Στα 13 ιδρύματα πανεπιστημιακού επιπέδου και σε πολλά άλλα γύρω από αυτά ευδοκιμούν ποικίλης οργάνωσης, μεγέθους και αντικειμένου βιβλιοθήκες. Πολλά χρόνια τώρα υπάρχει μια ισχυρή παράδοση επίσημης συνεργασίας μεταξύ τους, ειδικά στα αντικείμενα του διαδανεισμού και στην ελεύθερη πρόσβαση σε αυτές όλων των πολιτών της χώρας.

Οι Δανοί επαίρονται για το πιθανόν καλύτερα χρηματοδοτούμενο δημόσιο σύστημα βιβλιοθηκών του κόσμου. Όλοι οι δήμοι της χώρα βάσει νόμου είναι υποχρεωμένοι να συντηρούν υπηρεσίες βιβλιοθηκών με ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στο διαδίκτυο. Όλες οι δημόσιες βιβλιοθήκες έχουν συλλογές πολυμέσων, βιβλίων, περιοδικών και βίντεο. Υπάρχουν περίπου 270 δήμοι στη Δανία με περίπου 900 συντηρούμενες από αυτούς δημόσιες βιβλιοθήκες. Οι δήμοι οργανωμένοι σε 16 περιφέρειες έχουν και από μία κεντρική περιφερειακή βιβλιοθήκη. Μέρος της χρηματοδότησής της καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η ισχυρή παράδοση συνεργασίας μεταξύ των δημόσιων και των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών έχει οδηγήσει στην πολιτική ανοιχτής πρόσβασης όλων των πολιτών σε όλες τις βιβλιοθήκες. Οι δανέζικες ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες χρηματοδοτούνται κατά κύριο λόγο από τα ιδρύματά τους και έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα και της αύξησης των φοιτητών στα πανεπιστήμια.

Ως αποτέλεσμα του νέου νόμου περί βιβλιοθηκών που εγκρίθηκε από τη Βουλή το 2000, η Εθνική Αρχή Βιβλιοθηκών επένδυσε ένα μεγάλο χρηματικό ποσό στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων ηγεσίας στον τομέα των βιβλιοθηκών. Περίπου 200 διευθυντές βιβλιοθηκών συμμετείχαν τις χρονιές 2001-2003 σε συνεχή εκπαίδευση προκειμένου σε επίπεδο διοίκησης να μπορούν να απαντήσουν στις αυξανόμενες προκλήσεις και απαιτήσεις των υπηρεσιών τους.

Η Δανία έχει έκταση 43.094 τ.χμ., πληθυσμό (απογραφή 2005) 5.411.405 και πυκνότητα 125 κατ./τ.χλμ.Η Ελλάδα έχει έκταση 131.940 τ.χμ., πληθυσμό (εκτίμηση 2008) 11.214.992 και πυκνότητα 83,1 κάτ./τ.χλμ. "

Διαβάστε επίσης για την Ισπανία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία.

Δέκα πράσινα blog

Τι είναι πράσινο λοιπόν στην Ελλάδα; Μην είναι οι κάμποι, τα βουνά και οι χαράδρες; Δεν θα το έλεγα… Πράσινοι είναι οι οικολόγοι, το ΠΑΣΟΚ και ο Παναθηναϊκός.....

1. Το πράσινο μυρμήγκι

2. Το πράσινο χαμομηλάκι
3. Πράσινα κτίρια για έναν πράσινο κόσμο
4. Πράσινα ελάφια

5. 46 days… για δυο παπούτσια… πράσινα!
6. Πράσινο μίλι
7. Οικολόγοι-πράσινοι Δωδεκανήσου
8. Οι οικολόγοι-πράσινοι για τις περιοχές του ΔΙΚΤΥΟΥ 2000
9. Οικολόγοι-Πράσινοι Βόρειας Αττικής

10. Πράσινη συνείδηση

Δέκα κόκκινα blog

Τα ιστολόγια είναι διάσπαρτα στην παραλία του διαδικτύου. Είναι σαν να την περπατάς και το μάτι σου να σαρώνει προς εύρεση ωραίας πέτρας. Αυτό είναι και από τα ενδιαφέροντα της ιστορίας… πλην όμως ως βιβλιοθηκάριος, εντάξει… εντάξει… ως βιβλιοθηκονόμος και επιστήμονας της πληροφόρησης (με μία ανάσα)… έχω αυτή τη μανία της συγκέντρωσης, της οργάνωσης.

Και επειδή στα περιβόλια της… Βλογάνδης… φυτρώνουν διάφορα φυτά ξεκινάω την καταγραφή με τα χρώματα. Αν έλεγες σε κάποιον να διαλέξει κάποιο χρώμα, το πρώτο που θα σκεφτόταν θα ήταν το κόκκινο.

Για να δούμε λοιπόν τι συνδέει μια φανατική με την Αρβανιτάκη μουσικόφιλη με έναν βαμμένο οπαδό του Ολυμπιακού και τις συνταγές μαγειρικής, τα πιτσιρίκια του Γυμνασίου της Κατούνας με ένα χωριό της Λάρισας που… κόπηκε στα δυο, τους συντρόφους του ΣΥΡΙΖΑ με τους συντρόφους του ΚΚΕ:
Και μια μικρή εξομολόγηση: το «κόκκινο μπαλόνι» πετάει όμορφα….

1. Βαθύ κόκκινο
2. Κόκκινο θρανίο
3. Κόκκινο πιπέρι

4. Το κόκκινο φουστάνι
5. Κόκκινο Νερό

6. Κόκκινο Μπαλόνι

7. Κόκκινος Θεός

8. Κόκκινος Ουρανός
9. Το κόκκινο που ήταν μπλε
10. Κόκκινο offline

Το διαρκές παρόν στα θρανία της άνοιξης

Πριν ξεκινήσω, δεν γίνεται θα το πω… τι όμορφο που είναι πάντα το λογικό… όταν το βρίσκεις: Στη χθεσινή Ελευθεροτυπία διάβασα για απόφαση της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών να κλείσει επ’ αόριστον αρνούμενη να λειτουργήσει με τρομερές ελλείψεις προσωπικού μετά και την απόλυση των συμβασιούχων της Βιβλιοθήκης και παρά τις αναποτελεσματικές εκκλήσεις στο Υπουργείο Παιδείας για τη στελέχωση του Ιδρύματος με ειδικευμένο προσωπικό….

Δυο φράσεις μαζί, χέρι-χέρι πάνε σήμερα πρώτη μέρα σχολείο. Η πρώτη του Έρικ Χομπσμπάουμ και η δεύτερη του Μάριο Λόντι.

Στις πρώτες σελίδες της «Εποχής των Άκρων» του Eric Hobsbaum υπάρχει η φράση: «… οι περισσότεροι νέοι σήμερα μεγαλώνουν σ’ ένα κλίμα διαρκούς παρόντος, χωρίς καμιά οργανική σχέση με το δημόσιο παρελθόν της εποχής που ζουν…».

Όταν ήμουν παιδί οι στείρες αφηγήσεις των τυποποιημένων σχολικών εορτών εξόριζαν το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο σε μια θολή μακρινή εποχή, μία Σοφία Βέμπο που τραγουδούσε για τσολιάδες, και τον «Αέρααα» και το Τεπελένι και… τελεία. Ήρωες, ουδέν άλλο. Η ιστορία ήταν, και νομίζω πως ακόμη είναι, εθνική κατήχηση απαλλαγμένη από «ενοχλητικές» λεπτομέρειες και αλλοιωμένη από ιδεοληψίες. Το Πολυτεχνείο του ’73 σύντομα θα έχει για το γιο μου την ίδια χρονική και ιστορική απόσταση που είχε για μένα το ’40.

Ακόμη και οι αφηγήσεις όσων έζησαν σημαντικά γεγονότα του αιώνα που έχει φύγει, οι οποίες φύτρωναν καμιά φορά στο οικείο περιβάλλον, είτε εκλαμβάνονταν ως άκαιρο συναισθηματικό ξέσπασμα, είτε ενδύονταν τη χλαμύδα μιας παλιάς ιστορίας που έπρεπε να μην χαλάει την επίκαιρη (και… πρόσκαιρη…) ευδαιμονία.

Εκτός από την (κακή) ποιότητα της σχολικής ιστορίας ρόλο στην απονεύρωση της σημασίας και του ρόλου της έπαιξε πιστεύω και η ποσότητα: τόνοι αρχαίας, βυζαντινής και νεότερης σε στοιχισμένη εναλλαγή. Όλα όσα έπρεπε να ξέρουμε, ξεκινούσαμε και απηυδισμένοι σταματούσαμε να τα μαθαίνουμε στο σχολείο.

Γεγονός είναι πως η ιστορία (όπως επίσης εν μέρει η πολιτική και σίγουρα η ποίηση) είναι ενοχλητικά πράγματα σε μια κοινωνία της κατανάλωσης. Οι διαχειριστές της ιστορίας, όπως και αυτοί της τρέχουσας ενημέρωσης, διαμορφώνουν δυναμικά και σχεδόν απόλυτα την κοινωνική αντίληψη και συμπεριφορά.

Ο καθρέπτης

Αφάνισε την εχέμυθη πλευρά του καθρέπτη
κι ας ματώσουν τα χέρια σου
-μην σταματάς
Συνεχίζεις να ονειρεύεσαι στο σεληνόφως
αποθηκεύοντας
απογοητεύσεις στη σκοτεινή πλευρά της σελήνης

Ξύσε
κάπου κρυμμένη
στην πίσω πλευρά του καθρέπτη
είναι η θλιμμένη μορφή σου
Ας είναι εκεί

Η καταγωγή του κειμένου

Έχουν τα κείμενα, όπως και οι άνθρωποι, τόπο καταγωγής πραγματικό ή του ονείρου, ταυτοποιημένο στο χρόνο ή άχρονο. Επι τούτου βέβαια συγχέονται τόπος και χρόνος γένεσης.

Τα καλοκαιρινά απογεύματα για παράδειγμα, πού θα τα ταξινομούσες; Δεν έχουν σαφώς θέση και αντικείμενα και τοπία ως συστατικά τους στοιχεία; Θα όριζες ως τόπο καταγωγής αυτού του κειμένου τη Μεσσαριά της Άνδρου ένα αυγουστιάτικο απόγευμα του 2009 και θα τελείωνες ωστόσο; Δηλαδή είναι ένα σημείο στο χωρο-χρονο-χάρτη ο τόπος γένεσης ενός κειμένου;

Η πραγματική ικανότητα ενός ανθρώπου να ντύνει με λέξεις, ήχους, εικόνες, ροή σκέψης, την επικοινωνία του με τους άλλους είναι νομίζω η εύρεση των συντεταγμένων του στο χώρο, το χρόνο και τις αισθήσεις. Το κείμενο δηλαδή είναι ο χάρτης της παρουσίας του στη ζωή.

Ένα παράδειγμα, η καταγωγή αυτού του κειμένου:
Σειρά καλοκαιρινά απογεύματα σε μποστάνια και περιβόλια, σε φραγκοσυκιές, κυπαρίσσια και ελιές, στο Βαθύ της Μάνης, στην Πλατεία Άρεως στην Τρίπολη, στο Μάη-Θανάση στην Κόρινθο, στη Μυλοκοπή πίσω από την Περαχώρα, στη Νάουσα της Πάρου, τα Λουτρά της Κύθνου ή τον Μυλοπόταμο των Κυθήρων, τρώγοντας καρπούζι, σύκα, πεπόνι, φτιάχνοντας σκηνές από καλάμια, ακούγοντας παραμύθια στην ξαφνική νεροποντή, κάνοντας ποδήλατο ή παίζοντας κρυφτό. Υπάρχουν και άλλα στοιχεία πολλά. Ενδεικτικά, ένα βουνό (συνήθως με ελιές ή με πουρνάρια), γεράνια στο μπαλκόνι, μεγάλες πέτρες στην παραλία, ερωτική έξαψη, παγωτό και άνθρωποι (πραγματικοί ή της φαντασίας).

Η γεωγραφία των σκέψεων δεν αναφέρεται συχνά, δεν είναι και εύκολη ενασχόληση εδώ που τα λέμε. Πάντως έχω την εντύπωση πως η καταγωγή των κειμένων είναι και λιμάνι αποχαιρετισμού – συνήθως επώδυνου. (Και ξέρω από πού κατάγεται αυτή η εντύπωση…)

Αυτό πάντως που μπορώ να πω με σχετική βεβαιότητα είναι πως είμαι γεωγράφος των σκέψεών μου. Αν όχι ταξιδευτής…

Τα αποσιωπητικά νησιά

Τα ελληνικά νησιά στοιχισμένα όπως είναι στα καλοκαίρια μας, μοιάζουν με τα αποσιωπητικά μιας ξεχασμένης και γι' αυτό ακατανόητης φράσης. Ενός χρησμού που σκεπάζει το βαθύτερο μπλε, άχρηστου πια. Ούτε τι αποσιωπούν δεν γνωρίζουμε: το παρελθόν ή το μέλλον;

Το φύλλο που λύγισε μέσα του

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν τέλη Αυγούστου 2009 όταν τα μελτέμια τσάκισαν το φύλλο μιας καρυδιάς κι αφού το τράβηξαν με μανία από ‘δω κι από ‘κει, το έκοψαν από το κλαδί του και το ταξίδεψαν στα βουνά. Για ώρες έτρεχε το φύλλο σε βράχια και δρόμους και χτυπούσε πάνω σε αγάλματα και μπερδευόταν με σκουπίδια ή χάιδευε νεανικά κορμιά οδηγημένο θαρρείς από το αόρατο σκοινί της ζωής.

Μέχρι που κάποια στιγμή ο αέρας το έστειλε σε έναν κατάξερο ρυάκι στην άκρη ενός μονοπατιού. Στην απάνεμη σιωπή που ήρθε και έκατσε, το φύλλο λύγισε μέσα του από τον πόνο και πριν σωπάσει και αυτό για πάντα έκανε δάκρυ τις αναμνήσεις του και την αγάπη του και τ’ άφησε να φύγει.

Το δάκρυ κύλησε σε ένα νεκρό κλαδί στο πλάι, ύστερα σε μια πέτρα και έσταξε σε ένα διψασμένο σαλιγκάρι που είχε ξεμείνει από την Άνοιξη. Το σαλιγκάρι ήπιε το δάκρυ και ξεδίψασε την ελπίδα του για τα πρωτοβρόχια που είχε αρχίσει να σβύνει.

Πράγματι λίγες μέρες μετά οι βροχές του Φθινοπώρου ήρθαν και το σαλιγκάρι έβγαινε πάντα μετά το τραγούδι των νερών να πει την ιστορία του κομμένου φύλλου της καρυδιάς στ’ αποδημητικά πουλιά που ετοιμάζονταν να φύγουν και στους παππούδες που στέκονται στην πλατεία απέναντι από το μνημείο των πεσόντων.

Στα χρόνια που θα ‘ρθουν η ιστορία αυτή θα γίνει παραμύθι

Τα βιβλία μου και σε άλλη παραλία...

Αν δεν είναι διαδρομές του μυαλού ή του σώματος (είτε έτσι, είτε αλλοιώς πραγματικότητα οπωσδήποτε) οι διακοπές, τι άλλο θα μπορούσε να είναι;

Χάρτες πάντως –μην χαθώ- θα πάρω μαζί μου: καταρχάς πάλι το Σινόπουλο (Συλλογή ΙΙ) και το Λειβαδίτη (ο Τυφλός με το λύχνο). Θα τελειώσω (κοντεύω) το «Λαϊκό Κράτος του Χίτλερ» του Gotz Aly και το «Η εργασία, ο καταναλωτισμός και οι νεόπτωχοι» του Μπάουμαν. Και δύο αδιάβαστα και «φρέσκα»: την «Ιστορία του πολέμου» του John Keegan και την «Εποχή των Άκρων» του Χομπσμπάουμ.

Η ανάγνωση βέβαια είναι παράδοση υπό όρους μετά από επίμονη πολιορκία…

Ξέχασα να σας πω πώς θα φύγω: θα καβαλήσω τον «Κοφτό», ένα χάρτινο πουλί που ζει στους παιδικούς σταθμούς. Μαζί θα πετάξουμε για την Κόρινθο και ύστερα την Άνδρο. Εκείνος θα πετάξει. Για να προλάβω εγώ να γιατρέψω τα δικά μου φτερά…..

Κεγχριές, Σάββατο απόγευμα

Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν κλαίω χαμένες περιουσίες, εξοχικά που χτίστηκαν με την εκβιαστική αυθαιρεσία του νεοέλληνα.
Κλαίω για έναν τόπο που βλέπω να αναλώνεται σαν σαμπουάν και να πετιέται, για ένα τοπίο που χάνεται οριστικά, για μια πράσινη νησίδα στη φωτιά της δόμησης. Καταριέμαι τους εμπρηστές του μέλλοντός μου. Τους λουόμενους του αρχαίου λιμανιού της Κορίνθου που προχθές αδιάφοροι δροσίζονταν δίπλα στο δάσος που καιγόταν.

Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι η Ελλάδα που κάηκε πριν από δύο χρόνια επανεξέλεξε λίγους μήνες μετά την κυβέρνηση που την άφησε να καεί....

Δεν ξεχνώ;

Ξένος εδώ, ξένος εκεί,

όπου κι αν πάγω ξένος,

αν πάγω και στη μάνα μου,

παραβαρώ ο καημένος.

Θα πάρω έναν ανήφορο,

να βγω σε κορφοβούνι,

αχ, να βρω κλαράκι φουντωτό,

ωχ, και ριζιμιό λιθάρι,

να βρω και μια κρυόβρυση,

στον ίσκιο της να κάτσω,

αχ, να πω τα μαύρα ντέρτια μου

και τα παράπονά μου:

τραγούδια αν έχει η μαύρη γης

κι ο τάφος χαμογέλια,

έχει και μένα η καρδιά,

που βρίσκομαι στα ξένα.

*Το δημοτικό τραγούδι "ξένος εδώ" είναι τραγούδι της τάβλας από την Ανατολική Μακεδονία. Το τραγουδάει υπέροχα η Ξανθίππη Καραθανάση στο CD "Τραγούδια και σκοποί της Μακεδονίας" (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)

Συνδικαλιστικά μπλοκ στα blog

Με νέα μέσα επιχειρούν τους τελευταίους μήνες τα συνδικαλιστικά σωματεία/ πρωτοβουλίες/ σύλλογοι να ενημερώσουν μέλη και κοινό για τα προβλήματα και τα αιτήματά τους. Στην όλο και διογκούμενη εργασιακή επισφάλεια, στην τεράστια αύξηση των συμβασιούχων και των άνεργων, στην αδυναμία του συνδικαλιστικού κινήματος να ανταποκριθεί στις αλλαγές έρχεται να αντιπαρατεθεί η βροχή πολλών νέων πρωτοβάθμιων σωματείων και η διαδικτυακή τους παρουσία μέσω των blog. Με τα blog οι συλλογικότητες αυτές επιχειρούν να ανοίξουν ένα παράθυρο στην ενημέρωση που δυστυχώς μέσω των επίσημων ΜΜΕ είναι εν πολλοίς κλειστό ή συχνότερα διαστρεβλώνεται από κάθε είδους σκοπιμότητες. Ο δημόσιος λόγος για τα εργασιακά δικαιώματα αποκτά έτσι μία καινούρια αξία που ξεφεύγει από τις απαρχαιωμένες και απαξιωμένες δομές του παρελθόντος, ή τουλάχιστον το επιχειρεί.

Παράλληλο φαινόμενο είναι οι online ψηφοφορίες και συγκεντρώσεις υπογραφών. Ενδεικτικά 10.382 υπογραφές συγκέντρωσε ο Σύνδεσμος Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών για να αποτραπεί η λήξη πρόσβασης σε 9000 ηλεκτρονικά επιστημονικά περιοδικά, 6035 το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών για να μην κλείσει και 5447 το ΕΙΕ για τον αντίστοιχο λόγο. Αμφίβολης αποτελεσματικότητας, ενδεικτικές όμως των μεγεθών των προβλημάτων και του αριθμού των ενδιαφερομένων είναι και άλλες δικτυακές «συναθροίσεις» όπως τα Forum συζητήσεων και τα group του Facebook. Οι «ΦΙΛΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ» αριθμούν 821 μέλη, οι ομάδες «Βιβλιοθηκονόμοι του facebook ενωθείτε!» 639, ενώ υπό το σύνθημα «ΣΤΙΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΜΟΝΟ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΟΙ!!!» έχουν συνταχθεί 626. Για κλάδους όπως οι βιβλιοθηκονόμοι αυτό είναι μια εντυπωσιακή (αναποτελεσματική) συγκέντρωση. Πιο αποτελεσματικές και λειτουργικές είναι οι ομάδες συζητήσεων. Στην google group με τον τίτλο “Σύλλογος Συμβασιούχων Εργαζομένων σε Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες” διακινήθηκαν στον ένα χρόνο λειτουργίας της 1131 μηνύματα..

Ο δικτυακός κόσμος αφορά και χρησιμοποιείται κατά κανόνα από τις μικρότερες ηλικίες. Δεδομένου ότι στο σύνολό τους θίγονται από την επίθεση στα εργασιακά δικαιώματα άμεσα η δικτυακή παρουσία σαφώς θα ενταθεί. Αυτό όμως που συνεχίζει να ενδιαφέρει είναι η νέα ανάπτυξη των συνδικαλιστικών συλλογικοτήτων και η δημόσια παρουσία και δράση τους.
Μια πρώτη αναζήτηση κατέγραψε λοιπόν τις εξής ιστολογικές παρουσίες:

1. Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες σε μαρασμό (Σύλλογος Συμβασιούχων Εργαζόμενων στις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες): 137 post. Έναρξη: Ιούνιος 2008
2. Πρωτοβουλία Μεταφραστών – Επιμελητών: 25 post. Έναρξη: Δεκέμβριος 2008
3. Σωματείο Δημοτικών Αστυνομικών Θεσσαλονίκης - Σ.Δ.Α.Θ.: 75 post. Έναρξη: Φεβρουάριος 2009
4. Σωματείο Στελεχών Πρόληψης ( Εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης του ΟΚΑΝΑ και της Αυτοδιοίκησης): 662 post. Έναρξη: Απρίλιος 2007
5. Σωματείο Εργαζομένων στα Τηλεφωνικά Κέντρα του ΟΤΕ: 52 post. Έναρξη: Δεκέμβριος 2008
6. Σωματείο Εργαζομένων Δήμου Ηλιούπολης: 23 post. Έναρξη: Φεβρουάριος 2009
7. Σωματείο Συμβασιούχων Α.Π.Θ.: 15 post. Έναρξη: Μάιος 2009
8. Σωματείο Εργαζόμενων STAGE ΟΓΑ: 16 post. Έναρξη: Απρίλιος 2009

9. Σωματείο Ασκουμένων Προγράμματος STAGE ΙΚΑ: 61 post. Έναρξη: Σεπτέμβριος 2007
10. Σωματείο Εργαζόμενων Forthnet: 7 post. Έναρξη: Φεβρουάριος 2009
11. Σωματείο Εργαζομένων στα Τηλεφωνικά Κέντρα του ΟΤΕ στη Θεσσαλονίκη: 20 post. Έναρξη: Δεκέμβριος 2008
12. Σωματείο Σερβιτόρων Μαγείρων: 8 post. Έναρξη: Οκτώβριος 2008
13. Σωματείο Επισφαλώς Εργαζόμενων: 7 post. Έναρξη: Απρίλιος 2009
14. Σωματείο Φυλάκων Σχολικών Κτιρίων Δήμου Πατρέων: 12 post. Έναρξη: Ιούνιος 2008
15. Σωματείο Δημοτικών Υπαλλήλων Αρτέμιδος: 15 post. Έναρξη: Μάρτιος 2009
16. Σωματείο Εργαζομένων στο Χώρο του Χορού: 7 post. Έναρξη: Οκτώβριος 2008
17. Εργαζόμενοι στις χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (Σωματείο Εργαζόμενων Χρηματοπιστωτικών και Συναφών Επιχειρήσεων Νομού Αττικής): 75 post. Έναρξη: Απρίλιος 2008
18. Ένωση Τεχνικών (ΕΤΕ-ΔΕΗ) ΑΗΣ Κοζάνης: 23 post. Έναρξη: Φεβρουάριος 2009
19. Ο συμβασιούχος (Σύλλογος Συμβασιούχων Γιατρών ΙΚΑ Αττικής): 37 post. Έναρξη: Ιούλιος 2008
20. Παναττική Ένωση Καθαριστριών και Οικιακού Προσωπικού: 25 post. Έναρξη: Δεκέμβριος 2008
21. Πρωτοβουλία Εργαζομένων Cosmote: 55 post. Έναρξη: Νοέμβριος 2005
22. Πρωτοβουλία Εργαζομένων Τράπεζας Αττικής: 49 post. Έναρξη: Μάρτιος 2008
23. Σύλλογος Εμποροϋπαλλήλων Αθήνας: 113 post. Έναρξη: Ιανουάριος 2008

24. Σωματείο Εργαζομένων ΕΥΑΘ: 42 post. Έναρξη: Μάιος 2008
25. Σύλλογος Ζαχαροπλαστών Κομοτηνής: 6 post. Έναρξη: Νοέμβριος 2007

Υπάρχουν σαφώς και άλλα συνδικαλιστικά blog, πολλά επίσης συνδικαλιστικών παρατάξεων ή διάφορων πολιτικών ομάδων με εργασιακά θέματα. Η τυχαία και… επιπόλαιη εύρεση αυτών των 25 πρώτων μας οδηγεί ωστόσο σε κάποια συμπεράσματα. Τα περισσότερα συνδικαλιστικά μπλογκ δημιουργήθηκαν τον τελευταίο χρόνο, πολλά από αυτά παράλληλα με την ίδρυση και των σωματείων ή εν όψει της ίδρυσής τους.

Δέκα διάσημοι Έλληνες που εργάστηκαν ως βιβλιοθηκονόμοι

Σαν παιχνίδι αναζήτησα γνωστούς Έλληνες που έχουν εργαστεί σε βιβλιοθήκες. Στα 10 ονόματα οι 6 είναι ποιητές… και 1 πολιτικός:

1. Ο συγγραφέας Μενέλαος Λουντέμης (1912-1977) το 1938 διορίζεται βιβλιοθηκάριος της «Αθηναϊκής Λέσχης» με τη βοήθεια του Μιλτιάδη Μαλακάση
2. Ο Μέντης Μποσταντζόγλου (Μποστ) (1918-1995) το 1952 έπιασε δουλειά στην εφημερίδα «Καθημερινή», την οποία τότε διηύθυνε η Ελένη Βλάχου και στην οποία αρχικά εργαζόταν ως ταμίας και βιβλιοθηκάριος.
3. Ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος από το 1958 ως το 1965 εργάστηκε ως βιβλιοθηκάριος στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Θεσσαλονίκης
4. Ο ποιητής Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου (1931-1996) εργάστηκε ως βιβλιοθηκάριος στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
5. Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος (1909-1990) το 1926 εργάστηκε ως βοηθός βιβλιοθηκάριου και γραφέας στο Δικηγορικό Σύλλογο της Αθήνας
6. Ο ποιητής, μεταφραστής και επιμελητής εκδόσεων Γιώργος Μπλάνας (1959-) σπούδασε βιβλιοθηκονομία και εργάστηκε μεταξύ άλλων ως βιβλιοθηκάριος και διαφημιστής.
7. Η ποιήτρια Ζέφη Δαράκη (1939-) το 1964 διορίζεται βιβλιοθηκάριος στη Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων, θέση στην οποία παραμένει ώς το 1985, μ΄ ένα «διάλειμμα» επτά χρόνων στη διάρκεια της δικτατορίας, όταν απολύθηκε λόγω αριστερών φρονημάτων.
8. Ο Νικόλαος Πολίτης (1852-1921), πατέρας της λαογραφικής επιστήμης στην Ελλάδα και καθηγητής της Ελληνικής Μυθολογίας και της Ελληνικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, το 1880 διορίστηκε βιβλιοθηκάριος στη βιβλιοθήκη της Βουλής, εργαζόμενος για τέσσερα χρόνια στη σύνταξη του καταλόγου της.
9. Ο πρώην υπουργός Εθνικής Οικονομίας Γιάννος Παπαντωνίου (1949-) είχε εργασθεί το 1971 κι ενώ σπούδαζε στις ΗΠΑ (Ουισκόνσιν) ως βιβλιοθηκάριος στο Πανεπιστήμιο για να συμπληρώσει το εισόδημά του.
10. Ο στιχουργός και ποιητής Ισαάκ Σούσης (1962) έχει σπουδάσει βιβλιοθηκονομία και έχει εργαστεί ως βιβλιοθηκονόμος στα ΑΣΚΙ

Ό,τι βάζουμε στο αρχείο…

Διαβάζω αυτές τις μέρες το βιβλίο του Gotz Aly «Το λαϊκό κράτος του Χίτλερ» (Κέδρος, 2009). Το ενδιαφέρον του εστιάζεται στο πώς συμβίωσαν κοινωνικό κράτος και εγκλήματα στη Γερμανία των ναζί, πώς εξασφαλίστηκε η υποστήριξη των Γερμανών των κατώτερων τάξεων μέσα από τις κοινωνικές παροχές που «παρέπεμπαν» σε κοινωνική ισότητα και τέλος πώς εξασφαλίστηκαν τα χρήματα προκειμένου μέσω του ρουσφετιού να συναινέσουν οι Γερμανοί πολίτες στη ναζιστική δικτατορία.

Δεν θα πω περισσότερα για το βιβλίο, πιστεύω πως έχει πολλά να πει σε όσους το διαβάσουν, γιατί για μια ακόμη φορά θα σταθώ αλλού. Στις πηγές…. Ο γερμανός ιστορικός και δημοσιογράφος, αφού στην αρχή του κειμένου αναφερθεί στη μικρή βιβλιογραφία που υπάρχει για την εθνικοσοσιαλιστική κοινωνική και οικονομική πολιτική περνάει στη συνέχεια στις πρωτογενείς πηγές που χρησιμοποίησε για να ερευνήσει το θέμα του. Αρχίζει να αναφέρεται έτσι σε μία σειρά από αρχεία (κρατικά, υπηρεσιών, ιδρυμάτων) κάνοντας ένα Έλληνα αρχειονόμο/ βιβλιοθηκονόμο να νοιώθει άβολα….

Ενδεικτικά αναφέρεται στο Αρχείο της Τράπεζας της Γαλλίας (το οποίο ωστόσο δεν έχει ευρετηριαστεί!!!), στα «λαμπρά» ευρετήρια και τις συνθήκες εργασίας στα Αρχεία της Τράπεζας της Ιταλίας και στην Ουγγρική Εθνική Τράπεζα που απέρριψε το αίτημά του να ερευνήσει αρχεία της για την περίοδο εκείνη. Και η Ελλάδα; Η Τράπεζα της Ελλάδας «άφησε αρκετές αιτήσεις μου αναπάντητες», αν και τελικά στο βιβλίο ο συγγραφέας επιφυλάσσει ολόκληρο κεφάλαιο για τη ρευστοποίηση της περιουσίας των Εβραίων της Θεσσαλονίκης.

Αυτό το «αναπάντητο» με ενοχλεί περισσότερο από μία άρνηση. Η απαξίωση δεν υποκρύπτει σνομπισμό, ούτε καν γραφειοκρατία, φανερώνει άγνοια και τριτοκοσμικές αντιλήψεις. Στην Ελλάδα «βάζουμε στο αρχείο» ό,τι εξαφανίζουμε, όχι ό,τι θέλουμε να βρούμε.

Πριν από λίγα χρόνια κάποιοι άνθρωποι με το πλεονέκτημα της εικόνας των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας επιχείρησαν με εξαιρετικές πιθανότητες επιτυχίας να φέρουν στην Ελλάδα το παγκόσμιο συνέδριο της IFLA (International Federation of Library Associations), το κορυφαίο παγκόσμιο συνέδριο στο χώρο των επιστημών της πληροφόρησης. Ο λόγος που δεν έγινε στην Αθήνα είναι ότι ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (ΕΟΤ) δεν απάντησε ποτέ στις επιστολές του αρμόδιου γραφείου της IFLA. Ίσως να τις έβαλε στο αρχείο…

Μικρές νοθείες

Σάββατο βράδυ στην Ορεινή Κορινθία, στη Λίμνη του Δόξα μία συναυλία όνειρο με το Βασίλη (Παπακωνσταντίνου). Το τοπίο μαγικό, η λίμνη ιδανική για μπάνιο, ο κόσμος πολύς. Πολύ καλή η κίνηση του Δήμου Φενεού. Μακάρι να πετύχουν μία πιο μόνιμη φεστιβαλική πορεία με ροκ μουσική μες στα βουνά.

Από την άλλη Στα... πεδινά, στην πρωτεύουσα Κόρινθο πριν από λίγες μέρες γιορτάστηκε ο πολιούχος για μια ακόμη χρονιά με κλαρίνα και γουρουνοπούλα από το... Σύλλογο Αρκάδων...

10 ερωτήσεις για τη δημοκρατία

Με την ελληνική δημοκρατία έχουμε ηλικιακή διαφορά μερικών ημερών μόνο. Κλείνουμε επομένως και οι δύο τα 35 φέτος. Ωστόσο βρε πατέρα θέλω να μου απαντήσεις ποια δημοκρατία γιορτάζει στις 24 Ιουλίου:

1. Η δημοκρατία που κερδήθηκε το 1974 ή αυτή που έχει χαθεί;
2. Η δημοκρατία των αγωνιστών ή η δημοκρατία των διαπλεκόμενων διαχειριστών;
3. Η δημοκρατία των πολιτών ή η δημοκρατία των Πρετεντέρηδων;
4. Η δημοκρατία των Ελλήνων ή η δημοκρατία των πολιτών;
5. Η δημοκρατία του Δήμου ή η δημοκρατία του Δήμαρχου;
6. Η δημοκρατία του απολυμένου και άνεργου ή η δημοκρατία του ζεύγους Αγγελόπουλου;
7. Η δημοκρατία της παραλίας ή η δημοκρατία του καναπέ;
8. Η δημοκρατία που σκότωσε ένα παιδί ή η δημοκρατία που αποπειράθηκε να σκοτώσει μια συνδικαλίστρια;
9. Η δημοκρατία της μίζας ή η δημοκρατία των μπάτσων;
10. Η αριστερή, η κεντρώα ή η δεξιά δημοκρατία;

Οι ερωτήσεις μπαμπά είναι πολλές ακόμη, αλλά αν μου απαντήσεις σε αυτές, εγώ καλύπτομαι…

Οι δέκα μυρωδιές-κλειδιά

Η όσφρηση αποτελεί, ίσως περισσότερο από τις άλλες αισθήσεις, ένα ασφαλές και επίμονο σύστημα ταξιθέτησης των αναμνήσεών μας. Με 10 μυρωδιές-κλειδιά που ανοίγουν πόρτες της ζωής μου θα φτιάξω μια αρμαθιά της:

1. Λεμονανθός: μυρωδιά της Άνοιξης, μισθοφόρος πασχαλινών αναμνήσεων

2. Περπατάς στους δρόμους μιας οποιασδήποτε ελληνικής πόλης ένα πρωινό καλοκαιριού, και από ανοιγμένα παράθυρα επιτίθενται μυρωδιές φαγητών που κατασκευάζονται. Τα γεμιστά σαφώς ξεχωρίζουν
3. Το κυπαρίσσι είναι άλλη μια καλοκαιρινή μυρωδιά. Γύμνια και θάλασσα
4. Ο καπνός από το τζάκι και εγκλωβισμένη μοναξιά εκεί έξω από τα σπίτια
5. Το νοτισμένο χώμα, τα πρωτοβρόχια, μελαγχολική επαναφορά
6. Τα βιβλία δεν έχουν βέβαια μόνο μία (άλλα χαρτιά, άλλες χρονιές, δέρμα, κόλλα), αγαπημένη ομάδα οσμών.
7. Η ανθρώπινη μυρωδιά-ταυτότητα σε σπίτια και κρεβάτια
8. Μυρωδιές των φρούτων (βερίκοκο πεπόνι, μήλο)
9. Οι στάνες. Πώς θα μπορούσε να υπάρχει ο κόσμος μας χωρίς αυτές…
10. Η τσίκνα, εθνική μυρωδιά μας

Βέβαια υπάρχουν κι άλλες πολλές (τα ξεβρασμένα φύκια, τα κομμένα ξύλα, το Κάιρο, το λιβάνι) που δεν χωρούν σε μια δεκάδα, όπως χωρούν σε μια ζωή

Οι δέκα δρόμοι με...ονοματεπώνυμο

Αφού οι άνθρωποι πολλές φορές είναι δρόμοι στη ζωή μας, ας πούμε πως έχουμε την ευχέρεια να βαφτίσουμε 10 δρόμους με το όνομά τους. Ποιοι είναι αυτοί; Και γιατί τους διαλέξαμε;

1. Σαπφούς Νοταρά: γιατί ήταν μια γυναίκα-σύμβολο μιας εποχής, μιας λαϊκότητας, μια φωνή-βράχος

2. Βασίλη Τσιτσάνη: για τη "Συννεφιασμένη Κυριακή"

3. Γιάννη Τσαρούχη: για τα ζεϊμπέκικα και τα αντρικά γυμνά

4. Πάμπλο Πικάσσο: γιατί σε κάνει να νοιώθεις πως η ζωγραφική είναι ένας άλλος κόσμος μέσα στον κόσμο μας

5. Μάνου Χατζηδάκι: για τις νυχτερινές μελωδίες του και τον αναρχισμό του

6 Νίκου Ξυλούρη: για το μέταλλο της ψυχής και της φωνής του

7. Τάσου Λειβαδίτη: για τη μοναξιά της ποίησής του

8. Χόρχε Λουίς Μπόρχες: για τη βιβλιοθήκη του μυαλού του

9. Τσε Γκεβάρα: για το όραμα της επανάστασης, την πίστη στην αλλαγή

10. Μελίνας Μερκούρη: όπως και να το κάνουμε ήταν Γυναίκα.

Όπως βέβαια μια πόλη δεν έχει μόνο δέκα δρόμους έτσι και η ζωή μας δεν έχει μόνο δέκα ονόματα...

Ο Ισαάκ Σούσης: ένας στιχουργός-βιβλιοθηκονόμος

Θυμάμαι κάποια περίοδο σίγουρα τον ενοχλούσε η στενότητα του χώρου των βιβλιοθηκών, τα κυκλώματα, οι λίγες προσλήψεις. Εξάλλου επέλεξε τη Βιβλιοθηκονομία «μεγάλος», δεν την βρήκε, όπως λίγο-πολύ εμείς οι υπόλοιποι. Στη Σχολή δυσκολεύτηκε μάλλον να προσαρμοστεί, αλλά μάλλον το ευχαριστήθηκε από κάποια στιγμή και έπειτα. Όπως και να είναι το θεωρώ γλυκιά εκδίκηση να μπαίνει ο Σούσης στις Βιβλιοθήκες ως απόκτημα*, από τη στιγμή που δεν μπήκε ως Βιβλιοθηκονόμος.

Τον θυμήθηκα, γιατί πια έχουμε χαθεί, όταν με διαφορά μιας μέρας διάβασα ένα ποίημά του στη «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας (19/6/2009), και μια συνέντευξη-διάλογο με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο στα Νέα (20/6/2009). Θυμάμαι τη λαχτάρα μας ν’ ακούσουμε στον Μελωδία το «Νότο» και το «Γάτο», όταν μας είπε ότι βγαίνει το CD του Μαχαιρίτσα, την αγωνία μας σχεδόν πώς θα φανεί, το… καμάρι μας την επόμενη μέρα για τον Ισαάκ. Τα χρόνια πέρασαν, νομίζω αναγνωρίζεται ευρέως ως σημαντικός στιχουργός, δίνει συνεντεύξεις, του κάνουν αφιερώματα, γράφει και εκδίδει, όμως… έχω την υποψία ότι αυτή η βιβλιοθηκονομία του έχει κάτσει!

*Ο Σούσης έχει εκδώσει μία ποιητική συλλογή (Κλίνατε επ’άπειρον, Εκδ. Γαβριηλίδης) και έχει επιμεληθεί την έκδοση «Μάνος Λοΐζος: μια μέρα ζωής» (Εκδ. Ιανός).

Κρυφτό

Έκτοτε

όποτε κρύβομαι

γίνομαι αυτό που με κρύβει

η κουρτίνα

η τραπεζαρία

η αγωνία μου

Οι Κόρες της Ακρόπολης

Τόσο,

που μην έχοντας πια τι άλλο ν' αφήσουν στο χρόνο

έδωσαν τα χέρια τους

Οπότε και εμείς τις είπαμε αγάλματα

...

Κι ύστερα

βρέθηκαν κάποιοι να πουν πως ήταν

τα λύτρα της Αθανασίας

(Όπως τα δάκρυα είναι τα λύτρα της σιωπής)

Η (δικαιολογημένη) απαξίωση του Τύπου

Όσα γράψω σήμερα θα μπορούσαν να είναι μια οπτική της πραγματικότητας, σαν αυτές που καθημερινά διαβάζουμε στον Τύπο. Γεγονός είναι ότι με αρκετή διάθεση προβοκάτσιας τα γράφω.

Διαβάζω καθημερινά εφημερίδα, το Σάββατο δύο και την Κυριακή τέσσερις . Το θεωρώ επιτρεπτή ακόμη πολυτέλεια στον εαυτό μου. Τρία γεγονότα των τελευταίων ημερών ωστόσο τα θεωρώ αρκετά σοβαρά για να στηλιτεύσω τον Τύπο. Οι εργαζόμενοί του απεργούν σήμερα στερώντας μας από ένα εξαιρετικά σημαντικό δημόσιο αγαθό, αυτό της ενημέρωσης. Είναι ο μόνος επαγγελματικός κλάδος, του οποίου ένα πρόβλημα γίνεται τόσο γνωστό σε όλους επειδή διαχειρίζεται και ελέγχει το τι μαθαίνουμε. Εκτός από τους εργαζόμενους στον Ελεύθερο Τύπο που μένουν άνεργοι, πριν από 20 ημέρες έμειναν άνεργοι 380 βιβλιοθηκονόμοι των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών, και πριν από αυτούς εκατοντάδες άλλοι εργαζόμενοι, οι οποίοι με δυσκολία έγιναν μονόστηλο ή δεν γράφτηκε και δεν ειπώθηκε τίποτα γι’ αυτούς. Σε αυτή την οπτική υπάρχουν πολλές αντιρρήσεις, τις οποίες επί τούτου δεν αναφέρω. Με δυο κουβέντες: μερικές δεκάδες άνεργοι δημοσιογράφοι δεν είναι παρά μερικές δεκάδες ακόμη απολυμένοι εργαζόμενοι.

Μετά την απαξίωση της πολιτικής, στην οποία συμβάλλουν τα ΜΜΕ, την οποία τροφοδοτούν και τρέφονται από αυτήν, ζυγώνει αυτή η στιγμή που οι Πρετεντέρηδες θα αρχίσουν να εισπράττουν όλο και πιο έντονα την αμείλικτη κριτική των πολιτών. Θύματα στην αδηφάγα παγίδα που έχουν στήσει στις άλλες εξουσίες θα πέσουν σύντομα και αυτοί. Θα απαξιωθούν. Αφορμή για μια τέτοια απαξίωση μπορεί άνετα να αποτελέσει η απίστευτη περιγραφή λεπτομερειών της ανύπαρκτης συνάντησης Ερντογάν-Καραμανλή το Σάββατο, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στις πρώτες κυριακάτικες εκδόσεις Βήματος, Ελευθεροτυπίας και Έθνους. Περιμένω δημόσια συγγνώμη των εντύπων αυτών για την προσβολή της νοημοσύνης μου ως πολίτη και αναγνώστη τους.

Άλλη μία όμως «σοβαρή» εφημερίδα έκανε κατά τη γνώμη μου την Κυριακή ατόπημα. Η Καθημερινή πάντα, σε όλα τα ιδεολογικά της ταξίδια, κρατούσε επίπεδο στην αρθρογραφία και το σχολιασμό. Είτε συμφωνείς, είτε διαφωνείς συνολικά ή εν μέρει ξέρεις πως διαβάζεις μια στιβαρή εφημερίδα. Θεωρώ ωστόσο κατώτερη της Καθημερινής τη γκεμπελική δημοσιογραφία της κυρίας Μαρίλης Μαργωμένου, η οποία στις 21/6/2009 σε εκτενές άρθρο εκφράζει με εντυπωσιακό αυριανισμό την προσωπική της εμπάθεια εναντίον του προέδρου ενός κοινοβουλευτικού κόμματος (ΣΥΝ).

Από τον «πιτσιρίκο» Τσίπρα που πίνει ένα καφάσι μπύρες μετά την εκλογή του και το ΚΚΕ που ξύπνησε μέσα του (αυτό μάλλον είναι κακό!!!), τα πλουμιστά πουκάμισα και το νεαρό μεταλλειολόγο από το Περιστέρι που ανέλαβε το Γραφείο Τύπου ως τις φαντασιώσεις του ΣΥΡΙΖΑ, το ρεπορτάζ (και όχι άρθρο γνώμης) της «δημοσιογράφου» κας Μαργωμένου στάζει ανοργασμικό δηλητήριο και δεν αποτελεί αμείλικτη έστω πολιτική κριτική. Νοιώθω πως μετά την περιβόητη «Κύρκαινα» της Αυριανής πριν από χρόνια, τώρα θα μπορούμε να μιλάμε για το «νεαρό Τσίπρα» της Καθημερινής.

Νομίζω είναι τεκμηριωμένα σαφές: κάτι είναι σάπιο στο βασίλειο της Δανιμαρκίας.

Ο ΣΕΑΒ και οι γαργάρες... που τον έπνιξαν

Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών νωρίς πέρυσι επισήμανε με μήνυμά του τους κινδύνους από την επικείμενη λήξη της χρηματοδότησης των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών με σαφή και αιχμηρό τρόπο. Το μήνυμα αναπαράχθηκε σε όλες σχεδόν τις ιστοσελίδες βιβλιοθηκών και το περιεχόμενό του αποτέλεσε τον κορμό αρκετών ερωτήσεων στη Βουλή και άρθρων στον τύπο.

Το φθινόπωρο ο ΣΕΑΒ έλαβε υποσχέσεις για χρηματοδότηση της οριζόντιας δράσης , του συλλογικού καταλόγου των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών και των ηλεκτρονικών πηγών δηλαδή, από τον τότε Γραμματέα του ΥΠΕΠΘ κο Πανδρεμένο. Ο ΣΕΑΒ ξέχασε τις κάθετες δράσεις (την ξεχωριστή χρηματοδότηση των δράσεων ανά βιβλιοθήκη), έβγαλε ένα ευχαριστήριο μήνυμα προς το ΥΠΕΠΘ με μια μικρούτσικη αναφορά ελπίδας για επίλυση του θέματος και για τις βιβλιοθήκες και ησύχασε...

Τώρα ο ΣΕΑΒ συγκεντρώνει υπογραφές για να πιέσει το Υπουργείο Παιδείας να χρηματοδοτήσει την οριζόντια δράση καθώς 9000 τίτλοι ηλεκτρονικών περιοδικών δεν είναι πλέον προσβάσιμοι καθώς οι εκδότες δεν έχουν πληρωθεί.

Υπογραφές είχε συγκεντρώσει πέρυσι και η Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων Πληροφόρησης, τις οποίες ποτέ δεν έστειλε στο Υπουργείο, ενώ και το ψήφισμά της τότε αγνοείται από την ιστοσελίδα της.

Αυτά για να μην ξεχνιόμαστε... και για να εξηγήσουμε γιατί είναι ελάχιστοι οι βιβλιοθηκονόμοι που υπογράφουν το κείμενο του ΣΕΑΒ

Πρωτοβουλια Μεταφραστων - Επιμελητων

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία παίρνει σιγά-σιγά σάρκα και οστά και αυτό δεν μπορεί παρά να είναι ελπιδοφόρο για το χώρο των μεταφραστών και επιμελητών και τα επαγγελματικά τους δικαιώματα. Πρόκειται για τη Πρωτοβουλια Μεταφραστων - Επιμελητων

Περισσότερα μπορεί να διαβάσει κανείς στο ιστολόγιό τους. Μετά το Σύλλογο Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου, άλλη μία συλλογική κίνηση σχετική με το βιβλίο διαμορφώνεται. Ας δούμε πότε και οι βιβλιοθηκονόμοι και αρχειονόμοι θα αντιληφθούμε ότι ένα δήθεν επιστημονικό με σάλτσα από συνδικαλισμό σωματείο δεν αρκεί για τη διεκδίκηση του αυτονόητου. Τουλάχιστον....

Το ΕΚΚΕ και οι βιβλιοθηκονόμοι

Σε μια χώρα που εφαρμόζει μεταναστευτική πολιτική βάσει των ποσοστών του ακροδεξιού ΛΑΟΣ, και κοινωνική πολιτική βάσει της οικονομικής, είναι άδικο να μιλούμε για έλλειψη πολιτικής για την έρευνα και την εκπαίδευση. Υπάρχει πολιτική: η πολιτική απαξιώσης και καταστροφής.

73 βιβλιοθηκονόμοι είχαν υπογράψει μέχρι χθες το κείμενο υποστήριξης του ΕΚΚΕ, μαζί με 5151 άλλους συμπολίτες μας (κυρίως ερευνητές και πανεπιστημιακούς) που υποστηρίζουν τη μη κατάργηση του εξαιρετικά σημαντικού Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών.

Θεωρώ ωραίο, αλλά όχι αντάξιό μας αυτόν τον αριθμό. Ένας κλάδος, όπως οι βιβλιοθηκονόμοι και αρχειονόμοι ξέρουμε εκ πείρας την πολιτική απαξίωσης και καταστροφής των υποδομών έρευνας στην Ελλάδα. Οφείλουμε συνεχώς να υποστηρίζουμε το αυτονόητο. Οι ερευνητές είναι οι άνθρωποί μας, τα ερευνητικά κέντρα οι θεσμοί μας.

Οι παιδικές ζωγραφιές

Τι όμορφα που θα ήταν αν επιστρέφαμε στο γενέθλιο τόπο των παιδικών ζωγραφιών...

Η "Άρνηση"

Όπως η αλήθεια είναι το καθρέπτισμά της - τουλάχιστον τότε είναι πιο διακριτή - έτσι και τη νύχτα κυκλοφορούν οι σκιές. Οι σκιές είναι κατά κύριο λόγο αναμνήσεις.

Ας πούμε ένα παράδειγμα: Η "Άρνηση" του Σεφέρη μελοποιημένη από το Θεοδωράκη είναι για τους περισσότερους μια δυνατή ανάμνηση του συλλογικού παρελθόντος. Παρέες που την τραγούδησαν - παλιότερα ο κόσμος τραγουδούσε - ας πούμε κάτι καλοκαίρια κάτω από την κληματαριά ή σε παραλίες γύρω από τη φωτιά είναι το περίγραμμα αυτής της σκιάς. Συχνά κάποιος έπαιζε και μια κιθάρα. Και εμείς τα παιδιά τραγουδούσαμε - λάθος - πως "πήραμε τη ζωή μας λάθος"... (όπως η αλήθεια είναι το καθρέπτισμά της- έστω σε άλλο χρόνο).

Η "Άρνηση" λοιπόν είναι μια συλλογική εποχή με άχλη επαναστατικότητας, κάποιο φοιτητή ή θείο αριστερό, ή τελοσπάντων "δημοκρατικό". Νόμιζες πως πίσω από τα βλέμματα όσων τραγουδούσαν υπήρχαν μυστικά και αποκαλύψεις...

Από τότε έχουν αλλάξει πολλά. Στην παραλία που πηγαίναμε παλιά τις νύχτες, στα "Καλάμια" της Κορίνθου, και τρώγαμε σε μια κουρελού και τραγουδούσαμε στα σκοτεινά, σήμερα έχει φώτα, μαγαζιά, ταβέρνες, πιτσαρίες, κόσμο, αυτοκίνητα, ποδήλατα, αλητεία, παγωτά, ξαπλώστρες, ομπρέλες, ντουζιέρες, μουσική, σκουπίδια και φραπέδες. Ο φοιτητής παντρεύτηκε και έκανε παιδιά. Και ο θείος ψηφίζει ακόμη ΠΑΣΟΚ. Σήμερα έβαλα πρώτη φορά στο γιο μου ν'ακούσει την "Άρνηση" και του είπα πως ο κόσμος την τραγουδούσε πολύ όταν εγώ ήμουν μικρός.

Υ.Γ: Σαν σήμερα πριν από 15 χρόνια πέθανε ο Μάνος Χατζηδάκις.

Η λαϊκή αγορά

Η Λαϊκή δεν είναι βέβαια πάράθυρο στις πρωινές εκπομπές και στα δελτία ειδήσεων. Είναι σαφώς κάτι παλιότερο από την τηλεόραση, ίσως πρόγονός της, γι' αυτό και αυτή την εκδικείται. Είναι η αγορά αιώνων τώρα με τα τεχνάσματά της, τις διαφημίσεις, τον αμείλικτο σχολιασμό.

Θυμάμαι πόσο εντύπωση μου είχε κάνει ο ενθουσιασμός κάποιων Άγγλων πανεπιστημιακών πριν από χρόνια όταν βρέθηκαν τυχαία στη Λαική της Λάμπρου Κατσώνη και με επιφωνήματα φωτογράφιζαν τα πάντα.

Η Λαϊκή λοιπόν είναι πανηγύρι των αισθήσεων. Τα χρώματα και οι μυρωδιές της εποχής, οι γεύσεις, η ψηλάφιση της ποιότητας. Είναι ένα πολύβουο μελίσσι, που καυγαδίζει, παραπονιέται, ρωτάει, σχολιάζει, διαφημίζει, καλοπιάνει και συναντιέται μια φορά την εβδομάδα σαν σε θεατρική παράσταση με ρόλους και κείμενο μοιρασμένο.

Θα δεις εκεί όλους τους τύπους των ανθρώπων. Από την άλλη πλευρά θ' ακούσεις τους καυγάδες των λαϊκατζήδων, τα πολιτικά πειράγματα, αυτό το θαυμάσιο υπαινικτικό πινγκ-πονγκ αν περάσει καμιά αεράτη γκόμενα.

Θα κληθείς να δοκιμάσεις, οι σειρήνες θα σου υπόσχονται μέλι και ζάχαρη φρούτα, άρωμα πεπόνια, λεπτόφλουδες ντομάτες και πάσης φύσεως φρούτα και λαχανικά από τον τάδε ή δείνα τόπο, λες και το χώμα των ετεροδημοτών της πρωτεύουσας βγάζει ιδιαίτερη γεύση...

Η βόλτα στη λαϊκή τελειώνει, επιστρέφεις στο σπίτι τροπαιούχος των γεύσεων και των οσμών, πλένεις τα βερύκοκα, δοκιμάζεις, πικρά και άνοστα. Λες, κάτσε να δω τα κεράσια. Τελικά το χρώμα τους είναι πιο ωραίο από την ανύπαρκτη γεύση τους. "Την επόμενη φορά δεν θα την πατήσω" μονολογείς. Μια ακόμη φορά...

Οι εκλογές στην πλατεία

Α.
Τις εκλογές που πέρασαν τις έζησα ενεργά: περίπτερο στην πλατεία, αφισοκόλληση, εκλογικός αντιπρόσωπος. Η εμπειρία ενδιαφέρουσα και για μια ακόμη φορά αρκετά εξωστρεφής και κοινωνική για τα δεδομένα μου.

Τα στοιχεία της θα μπορούσαν να είναι πρώτη ύλη για χρονογράφημα. Τα τρία περίπτερα της πλατείας (ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ) αποτέλεσαν μια ιδιότυπη και πρόσκαιρη γειτονιά. Νομίζω πως η πλατεία καταγράφει με τον καλύτερο τρόπο την κοινωνική μας συμπεριφορά. Είναι πια κατά κανόνα ξενόγλωσση. Όχι βέβαια γιατί την κατέλαβαν οι ξένοι, αλλά γιατί την αφήσαμε εμείς. Έχουμε το σπίτι μας, το τηλέφωνο και την τηλεόρασή μας, το πάρκινγκ και τη δουλειά μας, το αυτοκίνητο και το χωριό μας. Γίναμε χειριστές της ιδιώτευσής μας, αντικοινωνικοί, προστατευτήκαμε με το κρυφτό από την κριτική των άλλων. Δεν συζητάμε πολιτικά, δεν διαβάζουμε, δεν αμφισβητούμε με τη συμμετοχή, αλλά με την αποχή μας. Δηλαδή επιδοτούμε την καταδίκη μας χωρίς να θέλουμε την ευθύνη ότι την υποστηρίξαμε. Η Αριστερά είναι δυσάρεστη – εστιάζει σ’ αυτό που θέλουμε να ξεχνάμε – οπότε της γυρίσαμε την πλάτη και πήγαμε για μπάνιο.

Αφού δεν είδα ούτε ένα νέο 18-25 χρόνων να ψηφίζει στο εκλογικό μου τμήμα αναρωτιέμαι: ο «Δεκέμβρης» ήταν μια χειμωνιάτικη βόλτα στην παραλία;

Β.
Μια κυρία είχε φορέσει το κολιέ της και είχε βγει στην πλατεία παρέα με μια φίλη της. Είναι στην ηλικία των 65-70, συντηρητική και πολύ καθώς πρέπει ντυμένη. «Ποιοι είναι αυτοί;» αναρωτιέται περνώντας δίπλα από το περίπτερο. «ΣΥΡΙΖΑ;… Άει στο διάολο με τον Τσίπρα σας….». Η πληρωμένη απάντηση στις κραυγές της την απομάκρυνε τάχιστα: «πώς μιλάτε έτσι; Και έχετε τόσο ωραίο κολιέ….»

Γ.
Δεν μου επιτρέπεται μεγαλύτερη ανάλυση. Η αφισοκόλληση είναι ενδιαφέρουσα εμπειρία. Λέω ενδιαφέρουσα γιατί κατά βάθος διαφωνώ με την πρακτική της προπαγάνδας ακόμη και ως αναγκαίο κακό. Έχει όμως ως διαδικασία μία αίγλη σαν το εφηβικό ξεπαρθένεμα: μια παρανομία, μια νυχτερινή περιπολία των ιδεών την ώρα που οι άλλοι κοιμούνται. Σ’ εμένα υπήρχε δε και κάτι ακόμη πιο… εξωφρενικό: κολλούσα αφίσες παρέα με έναν μπάτσο.

Δ.
Ο Ηλίας και η Αυγή – δυο ονόματα δεμένα με το φως – είναι ζευγάρι χρόνια τώρα, αγαπημένο και αγαπητό σε όλους. Μετά τη διάσπαση του Συνασπισμού το '92 ο Ηλίας έμεινε στο ΚΚΕ και η Αυγή στο Συνασπισμό. Τα περίπτερα στην πλατεία, απέναντι. Απέναντι οι ιδέες, και τα βλέμματα εχθρικά μεταξύ παλιών συντρόφων. Ο Ηλίας και η Αυγή το βράδυ που κλείναμε έφευγαν μαζί για το σπίτι.

Ε.

Το περίπτερο του ΠΑΣΟΚ -το Mall της μικρής πολιτικής γειτονιάς μας - το κρατούσε τις περισσότερες μέρες ένας παππούς, όχι ιδιαίτερα ευχάριστος και γλυκός στην όψη. Ένα βράδυ κλείνοντας ήρθε και πλήρωσε για κάποια κουπόνια του Συνασπισμού. Όταν έφυγε, παραξενεμένος ρώτησα τους υπόλοιπους τι ήταν αυτό. Με αποστομωτική απλότητα μου είπαν πως το κάνει πάντα, στη μνήμη του αδερφού του που ήταν στο ΚΚΕ εσωτερικού.

Τέλος.

Υπάρχουν και άλλες στιγμές. Θα χρειαστούν ίσως και άλλη απόσταξη. Όπως και να είναι οι εκλογές τελείωσαν, τα περίπτερα διαλύθηκαν και αποσύρθηκαν και εγώ προχθές έκλεισα τα 35...

Ο τοίχος και οι συναντήσεις

Καθώς ο μόνος χρόνος που δεν λιγοστεύει είναι ο χρόνος που πέρασε και έχεις ανάγκη να στηθείς μπροστά σ' ένα τοίχο, όπως άλλοι μπροστά στον καθρέπτη τους, πρέπει να ορίσουμε ορισμένα σημαντικά ραντεβού. Κυρίως σε σταθμούς τρένων, αλλά και σε κάποια απογεύματα. Θα φέρεις μαζί και τα παιχνίδια σου. Για να σε αναγνωρίσουν οι μνήμες.

Τώρα θα περιμένατε να διαβάσετε για τις συναντήσεις αυτές περισσότερες λεπτομέρειες. Όμως ο ίσκιος στον τοίχο μεγάλωσε αρκετά και αυτή σαφώς είναι η πρώτη συνάντηση.

Οι illuminati ήταν αναρχικοί;

Όπως το σύνολο σχεδόν της δυτικής ιστορίας του πνεύματος είναι ένα εξωτικό είδος για την κουλτούρα των ΗΠΑ, έτσι και οι «Πεφωτισμένοι» είναι μια χρυσή ευκαιρία, για μια μυστικιστική, παρα-πνευματική ανάγνωση ενός φαινομένου που πέραν των καταναλωτικών διαθλάσεων του Χόλυγουντ έχει κοινωνικό ενδιαφέρον: ο ρόλος των μυστικών εταιρειών στην ασφαλή ανάπτυξη φιλοσοφικών ή πολιτικών αιρέσεων.

Ο Nettlau στην προσπάθειά του να προσδώσει προϊστορία στην ιστορία της ελευθεριακής, αναρχικής ιδέας ξεκινάει στην «Ιστορία της Αναρχίας» (εκδ. Διεθνής Βιβλιοθήκη) να μιλάει για τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, περνάει στο Μεσαίωνα και τις θρησκευτικές αιρέσεις και φτάνει πια στους τελευταίους 2 αιώνες και την καθαυτή ιστορία της αναρχίας. Κάπου εκεί «κρύβεται» μια αναφορά – μια ανάγνωση της ιστορίας των illuminati από αναρχική σκοπιά. Αναφέρεται λοιπόν στον Adam Weishaupt, ο οποίος στο κείμενό του “Andrede an die neu aufzuenehmenden 111 dirigentes” απευθύνεται στη μυστική εταιρεία των Πεφωτισμένων θεωρώντας τα κράτη πηγή όλων των σημερινών δεινών και μεταβατικό στάδιο προς μια ελεύθερη ζωή. Μέσα στα άλλα λοιπόν υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα αναφορά στις «μυστικές σχολές της γνώσης, που σε όλες τις περιόδους αποτελούσαν τους θεματοφύλακες της φύσης και των δικαιωμάτων του ανθρώπου».

Συμπληρώνοντας εδώ μια μικρή ιστορική περιγραφή για τους illuminati να πούμε ότι ιδρύθηκαν ως μυστική οργάνωση το 1776 από τον Weishaupt στη Βαυαρία με βάση τα πρότυπα των μασονικών στοών. Στοές τους δημιουργήθηκαν επίσης στη Γαλλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, Πολωνία και Ουγγαρία. Για την «Εγκυκλοπαίδεια Δομή», από όπου αντλώ πληροφορίες, δεν φαίνεται να έχει ενδιαφέρον το περιεχόμενο των ιδεολογικών και ορθολογικών θέσεων των illuminati, άρα δεν μπορώ να ξέρω γιατί η Καθολική Εκκλησία τους κυνήγησε με τέτοιο μένος. Illuminati υπήρξαν και στους προηγούμενους αιώνες ως «αιρέσεις» και κινήματα (Ιταλία και Ισπανία τον 15ο και 16ο αι., Σουηδία 18ο αι. κ.α.)

Και επιστρέφω στην αρχική παρατήρηση: πόσο διαστρεβλώνεται μια ιστορία που έχει ενδιαφέρον… Στη δεδομένη περίπτωση η εξέλιξη των ιδεών σε αντιδιαστολή με τις επίσημες ιδεολογίες έχει ανάγκη την προστασία της μυστικότητας; Κάποτε οι δυνατές νησίδες της αμφισβήτησης καταστρέφονταν με βιά (που λέει και ο Εθνικός ύμνος). Σήμερα υπάρχουν τέτοιες νησίδες; Πώς τις αντιμετωπίζει η κυρίαρχη τάξη ιδεών;

Οι βιβλιοθήκες στην πολιτική διαφήμιση

Στη σημειολογία της πολιτικής διαφήμισης η βιβλιοθήκη γίνεται σύμβολο στιβαρής παιδείας και έρευνας, η οποία είτε παρέχεται ήδη (διαφήμιση κυβερνητικού έργου), είτε την υπόσχεται η επίδοξη νέα κυβέρνηση. Θα προσέξετε αυτές τις μέρες ότι στις διαφημίσεις των κομμάτων εξουσίας οι εμβόλιμες εικόνες από βιβλιοθήκες, στις οποίες με επίμονη φιλομάθεια οι φοιτητές μελετούν, έχουν μία τέτοια χρήση.

Είναι εντυπωσιακό πως η διεθνής κουλτούρα της διαφήμισης αντιλαμβάνεται αυτό που η εθνική πολιτική αδυνατεί να προγραμματίσει: ότι δηλαδή πυλώνας της παιδείας είναι οι βιβλιοθήκες.

Ίσως βέβαια για το φαινόμενο αυτό, της χρήσης των βιβλιοθηκών ως εικόνων που παραπέμπουν στην ποιοτική οραματική παιδεία, να υπάρχει και μία δεύτερη στενάχωρη ερμηνεία: η βιβλιοθήκη φαντάζει εξίσου μεγαλεπήβολη όσο ένα τούνελ ή μια γέφυρα. Δυστυχώς ακόμη δεν θεωρείται αυτονόητο συστατικό της παιδείας, άρα οικείο στοιχείο χωρίς οραματικό συμβολισμό, άρα «άχρηστο» σύμβολο προς διαφημιστική χρήση…

Μαλακωδώς εφησυχασθείς επί μακρόν

Όταν ήμουν μικρός οι τριαντάρηδες μου φαίνονταν "μεγάλοι", οι σαραντάρηδες "πολύ μεγάλοι". Σήμερα στη μέση... αυτών των δύο μεγεθών ακούω του Αλκίνοου το τραγούδι στο στόμα του πεντάχρονου γιου μου και κουνάω τσαντισμένος το κεφάλι. Ήταν ανάγκη;

Μαλακωδώς εφησυχασθείς επί μακρόν
ο καλλιτέχνης επανεξετάζει την κατάσταση
πριν ξεχαστεί εκ νέου:

Τα γόνατά μου κάνουν χρίτσι-χρίτσι, μεγαλώνω
Το χάνω κάθε χρόνο το παιχνίδι με το χρόνο
Μετακόμιζα, θυμάμαι, μ' ένα αμάξι
τώρα όλα τα ζητώ για να 'μαι εντάξει
Όλα δικά μου κι όλα σ' άλλους τα χρωστώ
και τα πληρώνω

Ήταν ανάγκη;
Ήταν ανάγκη να συμβεί και σε μένα;
Όλα μου μοιάζαν παντοντινά


Ασπρίζουν τα μαλλιά μου κάθε μέρα, μεγαλώνω
Τα ίδια είχε πάθει κι ο μπαμπάς μου σ' άλλο χρόνο
Τα παιδιά με λένε κύριο Αλκίνοο
Με ενοχλεί μα τελευταίως το καταπίνω
Θα 'ρθει σε λίγο η καρδιά και τα νεφρά και να μην πίνω


Ήταν ανάγκη;
Ήταν ανάγκη να συμβεί και σε μένα;
Όλα μου μοιάζαν παντοντινά


Αυριανό ραμολιμέντο μου συγχώρα τη σπατάλη
συγχώρα με την ώρα που θα δίνεις τη σκυτάλη
Πόσο αφελής θα μοιάζω στα δικά σου μάτια
σαν θα σου κόβουν το τσιγάρο και τ' αλάτια
Η αθανασία με ξεγέλασε, μου πήρε το κεφάλι


Ήταν ανάγκη; Ήταν ανάγκη να συμβεί και σε μένα; Όλα μου μοιάζαν παντοντινά


Όταν θα λέω
"πώς χάθηκαν όλα στο κάθε μέρα!"
"Κανείς δε ζει να τον θαυμάζω"
"Ξένος στον αδυσώπητο χαβά της ανθρωπότητας
ο Χατζιδάκις μοιάζει στην προϊστορία
κι αντικατάσταση δεν έγινε καμία"
χρόνια μετά τις κηδείες των παλιών
όταν δεν θα μπορώ να γράψω ούτε τ' όνομά μου
τα τραγουδάκια που άφησα γι' αργότερα
θα με κοιτούν να φεύγω

και θα γκρινιάζουν σα γέροι που δεν έζησαν
τότε θα ξέρω πως
ήταν ανάγκη
ήταν ανάγκη να συμβεί και σε μένα
που όλα μου μοιάζαν παντοτινά
παντοτινά, παντοτινά


Ο γερο - Γλαύκος διάβασε σε έναν τοίχο "χρόνος ο πανδαμάτωρ"
κι έκλαψε σαν παιδί
κι ήταν παιδί.

17/5/2008-17/5/2009

Κλείνει ένας χρόνος την Κυριακή από την ίδρυση του Συλλόγου Συμβασιούχων Εργαζόμενων στις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες. Το κείμενο αυτό είναι κατά κάποιον τρόπο ένας αποχαιρετισμός μου στη συλλογικότητα αυτή. Μία πρωτόγνωρη κοινή προσπάθεια για τη διάσωση των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών από την ανευθυνότητα και την προχειρότητα του Υπουργείου Παιδείας.

Είχαμε συμμάχους πολλούς αυτούς του μήνες: πολιτικούς, δημοσιογράφους, μπλόγκερ, πανεπιστημιακούς, συναδέλφους. Αυτό όμως που είχαμε απέναντί μας ήταν ισχυρότερο: ο πολιτικαντισμός. Σεβαστήκαμε αυτούς που είχαμε απέναντί μας, προσπαθήσαμε να τους πείσουμε, προτείναμε, επιχειρηματολογήσαμε ακόμη και για τα αυτονόητα πράγματα. Ακόμη και στην έντονη δράση μας είχαμε συνδικαλιστικό πολιτισμό.

Όμως ο θυμός παίρνει σιγά-σιγά τη θέση της αγωνίας για το αύριο της εργασίας 380 συμβασιούχων στις βιβλιοθήκες των ΤΕΙ και ΑΕΙ. Ο θυμός απευθύνεται εξ ολοκλήρου στη σημερινή ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας μας ενέπαιξε αναιδώς λέγοντας ψέματα για επαναδιαπραγμάτευση του ΕΣΠΑ από τον Υπουργό, ένταξη στο πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων και σταδιακή πρόσληψη μονίμου προσωπικού. Μας ενέπαιξε ακόμη και για τη ρύθμιση όλων των θεμάτων πληρωμής μας τους τελευταίους 5 μήνες, όπου ενώ δόθηκε παράταση των συμβάσεών μας, οι περισσότεροι μένουν απλήρωτοι.. Βαδίζουμε στο σίγουρο δρόμο της ανεργίας από 1/6/2009.

Αυτούς που έχεις απέναντι σχεδόν πάντα τους ξέρεις. Αυτούς που έχεις μαζί σου επίσης. Σε αυτό το «σχεδόν» πολλές φορές όμως χωράνε πολλοί. Δεν είμαι σίγουρος αν πρέπει να λογοκρίνω τον εαυτό μου. Γεγονός είναι ότι συνάντησα αυτό που ποθούσα σε κάποιους συναδέλφους: πάθος και υπευθυνότητα. Οι πολλοί δεν κατάλαβα ποτέ γιατί άφησαν σε εμάς τη δράση, γιατί δεν μίλησαν, γιατί δεν έγραψαν, γιατί δεν πίεσαν, έστω γιατί δεν έκριναν. Ο χώρος ο επαγγελματικός μας πάντα μου γεννούσε το σεβασμό. Τώρα υπάρχει μόνο η επιλεκτική εκτίμηση. Οι βιβλιοθήκες στην Ελλάδα μετά και τον επικείμενο θάνατο των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών, οριστικά χάνουν το τρένο της αλλαγής. Γιατί ως θεσμοί, αλλά και εμείς ως βιβλιοθηκονόμοι, δεν μπόρεσαν αυτά τα χρόνια της «εύκολης» ανάπτυξης να πείσουν για τις αλλαγές που φέρνουν. Οι καθηγητές μας, οι διευθυντές μας, οι συνήθεις ύποπτοι των… συνεδρίων βουβάθηκαν σχεδόν όλοι, εντυπωσιακά βουβάθηκαν σε σχέση με τη φλυαρία τους για την … αξία της πληροφορίας και το «ρόλο των βιβλιοθηκών» και άλλες τέτοιες κενολογίες τόσων χρόνων προσωπικής προβολής.

Οι απουσίες και οι λιποταξίες είναι πολλές. Όμως εσύ πρέπει να σταθείς στις παρουσίες - εξάλλου με αυτές πορευόμαστε στη ζωή. Ευχαριστώ τους παρακάτω συναδέλφους που μου επέτρεψαν ένα χρόνο τώρα να μοιραστώ μαζί τους το πάθος και τον αγώνα για το αυτονόητο:
- Άννα Μπίσμπα
- Σταυρούλα Βαρβαντάκη
- Δημήτρη Νεοφώτιστο
- Δέσποινα Κυρίτση
- Ευαγγελία Χατζηδάκη
- Βασιλική Μελά
- Δημήτρη Αντωνίου
- Μανόλη Χατζηγεωργιάδη
- Κυριακή Αδάμ
- Ελένη Σουρλίγκα

Η αναφορά αυτή δεν έχει απ-αξιολογικά χαρακτηριστικά για όλους τους υπόλοιπους που δεν αναφέρονται. Είναι όμως μια δημόσια εκτίμηση για όσα εγώ θεωρώ ότι πρόσφεραν επί ένα χρόνο άοκνα οι συγκεκριμένοι συνάδελφοι εμπνέοντας και στηρίζοντας ο ένας τον άλλο. Νομίζω πως το περισσότερο που μπορώ πια να κάνω είναι να παραδεχτώ την ηθική τους και τη συνέπειά τους δημόσια.

Πατέλα τη πλότα!

Κάποιος φίλος είπε χθες: «πέθανε ο Καραγκιόζης». Μετά από λίγα δευτερόλεπτα σιωπής εξήγησε: «Πέθανε ο Σπαθάρης δηλαδή». Αυτά τα δύο έμοιαζαν να είναι το ίδιο. Αυτό που δεν χωράει βέβαια στο μυαλό μας είναι ότι ο Καραγκιόζης πέθανε, δεν μπορεί να πεθάνει όσο υπάρχουν άνθρωποι να τον υπηρετούν. Όμως γεγονός είναι ότι και αυτοί λιγοστεύουν με τον καιρό, αυτοί που τον κινούν και αυτοί που γεννούν καινούριες ιστορίες.

Είμαστε από τις τελευταίες γενιές που ζήσαμε στις γειτονιές της επαρχίας αυτοσχέδιες παραστάσεις. Ζήσαμε τον Καραγκιόζη και στην τηλεόραση, όμως νομίζω πως δεν ήταν το ίδιο. Σήμερα βέβαια όλα τούτα μοιάζουν παλιομοδίτικα. Συχνά ο Καραγκιόζης δυσφημείται στην χρήση κάποιων πολιτικών χαρακτηρισμών που τον επικαλούνται. Κάποτε θεωρείται το αυθεντικό κακέκτυπο του Έλληνα που πρέπει να ξεχάσουμε. Αυτό όμως που δεν θα έπρεπε ποτέ να ξεχάσουμε είναι πως για χρόνια ήταν μια αυθεντική λαϊκή δημιουργία, ένα θέατρο ελπίδας σε εποχές τρομακτικών σκιών.

Ο Σπαθάρης ταυτίζεται στα μάτια και στα αυτιά μας με τη συμμορία του Καραγκιόζη. Μοιάζει να είναι αυτός που θα κουνήσει το μακρύ μας χέρι σε ό,τι βαθυστόχαστο πουν σήμερα γι΄ αυτόν οι τζιτζιφιόγκοι σε μια υπέροχη καρπαζιά.
Μας αποχαιρετά με τη συνηθισμένη του ατάκα «η πάραστασις έλαβε τέλος» και μας υπόσχεται μια φορά ακόμη πως «θα φάμε, θα πιούμε και νηστικοί θα κοιμηθούμε». Και ίσως τότε σαν αυτόν να ονειρευτούμε.

Η πικρή σονάτα που θα γράψω

Κάποτε θα γράψω μια πικρή σονάτα για τα κλειστά τοπία της καθημερινότητας σ'αυτή την πόλη. Για τον Βαγγέλη που καπνίζει 3 πακέτα τσιγάρα κάθε μέρα στο ψιλικατζίδικο. Για τη διαδρομή δουλειά-σπίτι και την ελπίδα που δεν αγκιστρώνεται κάπου. Θα την προβάρω στη σκηνή περπατώντας σ' ευθεία γραμμή και επιστρέφοντας. Και κάτω στην πλατεία θα με ακούει μόνο το άγαλμά μου.

Θ' ανεμίζουν οι κουρτίνες από τις μισάνοιχτες σκέψεις μου. Τα λεωφορεία θα περνούν νυσταγμένα κάτω από το χέρι μου.

Θα γράψω λοιπόν μια σονάτα. Πικρή σοκολάτα θα λειώνει στο στόμα μου κοιτώντας τους μπάτσους. Θα τη γεμίσω με περίσσια χαμόγελα, εξομολογήσεις και διαφημίσεις σαμπουάν και τραπεζικών προϊόντων. Βασικό μέλημά μου θα είναι να είναι σημερινή, όχι βέβαια στα εξωτερικά της γνωρίσματα (τόποι, υλικά, ορολογία), αλλά στην απουσία (της πίστης ή της αμφισβήτησης).

Και το τελευταίο. Θα τη γράψω τέλη Αυγούστου. Όλοι θα έχουν επιστρέψει. Θα ανάψω το πανί και θα την πετάξω στο σπασμένο καθρέπτη. Σας.

Όταν οι βιβλιοθηκονόμοι αποκλείονται από τα σχολεία

Ίσως να είναι και αυτή "μια κάποια λύσις": όταν το σύστημα σε αποκλείει ως κλάδο από την εκπαίδευση, εισβάλλεις σε αυτήν με άλλον τρόπο, ίσως πιο δημιουργικό: τη συγγραφή.

Η Πολυξένη Βάκου-Σαλωνίδου είναι συνάδελφος βιβλιοθηκονόμος, απόφοιτη του τμήματος βιβλιοθηκονομίας του ΤΕΙ Αθήνας. Εργάστηκε στο πιλοτικό πρόγραμμα των σχολικών βιβλιοθηκών, το οποίο τόσο άδοξα ξέβρασε τους βασικούς υπεύθυνους της επιτυχίας του, τους (πραγματικούς) σχολικούς βιβλιοθηκονόμους. Έχει μέχρι στιγμής εκδόσει τρία βιβλία:

- Μια τρίχα μια φορά (Μεταίχμιο, 2008)

- Το παιχνίδι των παπουτσιών (Άγκυρα, 2008)

- Το δώρο της αγάπης (Άθως, 2009)

Εύχομαι στην Ξένια να φτιάχνει πάντα όμορφες ιστορίες και ταξιδιάρικες ζωγραφιές. Μετά το "βιβλίο που δεν ήθελε να διαβαστεί" της Βασιλικής Κάργα, είμαι χαρούμενος που βρίσκω συναδέλφους με δημιουργική σχέση με το βιβλίο.

Η βιβλιοθήκη του Υπουργείου Πολιτισμού.

Σε μια χώρα που λέει πως "ο πολιτισμός είναι η βαρειά βιομηχανία της", φυσικά και θα ήταν αναμενόμενο το αρμόδιο υπουργείο να διαθέτει κεντρική υπηρεσία βιβλιοθήκης, που θα το συνδράμει με πληροφορίες σε όλο αυτό το σύνθετο και μεγάλο έργο που καλείται να κάνει. Το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού βέβαια και δεν έχει βιβλιοθήκη, ακολουθώντας το παράδειγμα του Υπουργείου Παιδείας.

Τα χρόνια που έχουν περάσει έχει αρχίσει να γίνεται ευρέως αποδεκτό ότι οι βιβλιοθήκες δεν είναι μόνο "κουλτούρα", αλλά και οργάνωση της πληροφορίας. Καθώς η πληροφορία (πρωτογενής και δευτερογενής) όλο και σαφέστερα είναι χρήμα, θα ήταν λογικό μεγάλοι οργανισμοί του δημοσίου να έχουν αναπτύξει τέτοιους οργανισμούς προς όφελος της τεκμηρίωσης του έργου που καλούνται να προσφέρουν.

Η μη ύπαρξη βιβλιοθήκης στο Υπουργείο Πολιτισμού δικαιολογεί και τη λογική που το Υπουργείο διαθέτει στην αντιμετώπιση εποπτευόμενων οργανισμών, όπως το ΕΚΕΒΙ. Εξάλλου το βιβλίο δεν παίζει... μπάλα...

Θα επαναφέρω το ερώτημα: είναι δυνατό να αντιλαμβάνεται ένα υπουργείο τη σημασία και το ρόλο των βιβλιοθηκών, όταν το ίδιο δεν υποστηρίζει τη λειτουργία βιβλιοθήκης στην κεντρική του υπηρεσία;

Η Βιβλιοθήκη του Υπουργείου Εσωτερικών

Ένα δεύτερο υπουργείο στη σειρά αυτών που αποφασίζουν για την πολιτική των βιβλιοθηκών στη χώρα μας, κυρίως δε για τη στελέχωσή τους με ειδικευμένο μόνιμο προσωπικό, είναι το Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Θα ήταν αναμενόμενο σε ένα τόσο μεγάλο και σημαντικό για τη δημόσια διοίκηση υπουργείο να υπάρχει μεγάλη και ειδικευμένη βιβλιοθήκη που να λειτουγεί με όλες εκείνες τις σύγχρονες αρχές που εξασφαλίζουν τη λειτουργία μιας τέτοιας σημαντικής υπηρεσίας διαχείρισης της πληροφορίας.
Η ιστοσελίδα του Υπουργείου έχει ωστόσο πολύ φτωχή αναφορά στη βιβλιοθήκη:

Η φτωχή αυτή αναφορά προδιαθέτει βέβαια για τη σημασία που δίνει το Υπουργείο. Δεν υπάρχει online κατάλογος του υλικού, οι πληροφορίες έχουν να επικαιροποιηθούν εδώ και δύο χρόνια, ενώ και στους "στόχους και ρόλους" που περιγράφονται διαφαίνεται υπερβολική αισιοδοξία στη Γενική Διευθύντρια (της βιβλιοθήκης;) κα Μαίρη Κοτρωνιά, αναντίστοιχη στην εικόνα που η ίδια άθελά της δίνει. Έτσι μαθαίνουμε ότι στα 46 χρόνια λειτουργίας της η βιβλιοθήκη έχει καταφέρει να συγκεντρώσει τον... καταπληκτικό αριθμό των 15.000 περίπου τόμων. Αν σκεφτούμε ότι στα 326 περίπου τεκμήρια που μπαίνουν κάθε χρόνο στη βιβλιοθήκη, περιλαμβάνονται φυλλάδια, εφημερίδες, ΦΕΚ, αποφάσεις ΣτΕ, προγράμματα και εκδόσεις του Υπουργείου και των υπηρεσιών του (και αυτά προσμετρούνται στον αριθμό των τόμων) καταλαβαίνουμε τον προϋπολογισμό και το ρόλο που το ίδιο το Υπουργείο δίνει στη Βιβλιοθήκη του.
Στους στόχους που δίνονται τα πράγματα βέβαια είναι πλούσια και όμορφα. Για όσα λοιπόν ΘΑ γίνουν δεν θα κάνω περιγραφή, καθώς ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι νομίζει για το μέλλον...
Η ερώτηση λοιπόν επαναλαμβάνεται: είναι δυνατό να αντιλαμβάνεται ένα υπουργείο τη σημασία και το ρόλο των βιβλιοθηκών, όταν το ίδιο δεν υποστηρίζει τη λειτουργία βιβλιοθήκης στην κεντρική του υπηρεσία;

Η Βιβλιοθήκη του Υπουργείου Παιδείας

Το Υπουργείο Παιδείας είναι τυπικά υπεύθυνο για το μεγαλύτερο μέρος των βιβλιοθηκών της χώρας μας, δηλαδή για την χάραξη της πολιτικής βιβλιοθηκών και την εφαρμογή της με στόχο την ανάπτυξή τους. Θα ήταν οπουδήποτε αλλού αυτονόητο ότι το αρμόδιο υπουργείο για τις βιβλιοθήκες διαθέτει το ίδιο μία για τις δικές του ανάγκες. Αυτή η συλλογιστική είναι βέβαια λίγο προβοκατόρικη, οπότε ας πούμε πως ένας μεγάλος οργανισμός που παράγει σημαντικό έργο, όπως είναι ένα υπουργείο, είναι αυτονόητο να διαθέτει υπηρεσία που συγκεντρώνει, οργανώνει και διαθέτει τη δευτερογενή πληροφόρηση, εξασφαλίζοντας την καλύτερη δυνατή τεκμηρίωση των αποφάσεων που λαμβάνονται.

Το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας δεν έχει βιβλιοθήκη. Κάτι λέγεται πως θα γίνει, καιρό τώρα, αλλά χωρίς να είναι γνωστό ούτε το περιεχόμενό της, ούτε το πότε θα λειτουργήσει. Είναι επομένως δυνατό να αντιλαμβάνεται ένα υπουργείο τη σημασία και το ρόλο των βιβλιοθηκών, όταν το ίδιο δεν αποφασίζει τη λειτουργία βιβλιοθήκης στην κεντρική του υπηρεσία;

Ένα τριαντάφυλλο για την Παγκόσμια ημέρα του βιβλίου

Πολύ μου αρέσει που γιορτάζω σήμερα και ως Γιώργος και ως βιβλιοθηκονόμος, ή ορθότερα ως άνθρωπος του βιβλίου. Πολλοί συγγραφείς γεννήθηκαν ή πέθαναν σήμερα, όπως ο Θερβάντες ή ο Σαίξπηρ. Το πιο σημαντικό αυτή τη μέρα είναι η παγκόσμια γιορτή του βιβλίου, ίσως της πιο σημαντικής κιβωτού του ανθρώπινου πολιτισμού και της ψυχής, της αγωνίας, της ελπίδας και του πόνου της ανθρώπινης σκέψης.

Σταν Καταλονία υπήρχε ένα έθιμο της ημέρας του Αγίου Γεωργίου: Για κάθε βιβλίο που πωλούνταν εκείνη την ημέρα δινόταν δώρο και ένα τριαντάφυλλο.

Σας το χαρίζω. Με την υπενθύμιση πως ακόμη και αν το τριαντάφυλλο μαραίνεται, η λέξη και η ιδέα του παραμένουν αιώνιες, όπως και το βιβλίο.

Ο πονηρός πολιτευτής και οι χαμένες ευκαιρίες

Την προηγούμενη εβδομάδα στο πλαίσιο της δράσης μας για το θέμα των συμβασιούχων και της χρηματοδότησης των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών ζητήθηκε από γραφείο κορυφαίας βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, σχετικής με θέματα παιδείας, ενημέρωση για τη συνάντηση του Συλλόγου μας με τη Γενική Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας. Έκρινα πως αυτή την ενημέρωση έπρεπε να την κάνω, όπως και τελικά έγινε.
Κλείνοντας την επικοινωνία ο υπεύθυνος του Γραφείου με ρώτησε δήθεν τυχαία τι σχεδιασμός γνωρίζουμε να υπάρχει τα τελευταία... 5 χρόνια ας πούμε για τις βιβλιοθήκες. Θεωρώντας κουτοπόνηρη την ερώτηση του απάντησα, νομίζω, κατάλληλα: ο ίδιος που υπήρχε και επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ. Στη σιωπή του συνέχισα λέγοντας πως αφού με πολλά εγκαίνια και διαφήμιση οι τελευταίες κυβερνήσεις εμφάνιζαν με "ξένα χρήματα" έργο στο χώρο των βιβλιοθηκών, όταν ερχόταν και έρχεται η στιγμή το ίδιο το κράτος να συνεχίσει ό,τι δημιουργήθηκε, το άφηναν και το αφήνουν να καταρρεύσει. Ο λαλίστατος πολιτικάντης συνέχισε τη σιωπή του όταν νηφάλια πάντα του θύμισα τι έκανε ο Πέτρος Ευθυμίου (κυρίως) στις σχολικές βιβλιοθήκες.


Όταν το τηλεφώνημα τελείωσε, αναλογιζόμενος την κοντόφθαλμη και μικροπολιτική λογική των κομμάτων εξουσίας που είναι αποδέκτες αιτημάτων, θυμήθηκα άλλο ένα άγνωστο σκάνδαλο στο χώρο μας. Ήταν το 1999-2001 όταν ο Οργανισμός Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτησης (ΟΕΕΚ) αποφάσισε και υλοποίησε ένα έργο συγκρότησης και εμπλουτισμού 56 βιβλιοθηκών σε δημόσια ΙΕΚ της χώρας. Το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από το Β΄ΚΠΣ, ήταν ανάλογο του προγράμματος σχολικών βιβλιοθηκών, και ξόδεψε αρκετά εκατομμύρια δραχμές για τη διαμόρφωση των χώρων και τη συγκρότηση των συλλογών (με περίεργα κριτήρια στην επιλογή και την ποσότητα των τίτλων).

Όταν το έργο ολοκληρώθηκε χάρις στην κοπιώδη εργασία ομάδας βιβλιοθηκονόμων και εγκαινιάσθηκε (με τηλεοπτική κάλυψη), άρχισε να καταρρέει. Αποσπασμένοι καθηγητές των ΙΕΚ εκπαιδεύτηκαν σε ολιγόωρα σεμινάρια βιβλιοθηκονομίας και "ανέλαβαν" τη λειτουργία των βιβλιοθηκών. Οι καινούριοι αποσπασμένοι την επόμενη χρονιά δεν εκαπιδεύτηκαν, οι βιβλιοθήκες άρχισαν να κλείνουν, το υλικό και ο εξοπλισμός συλήθηκε. Δεν ξέρω σήμερα αν έχει μείνει κάτι από όλο αυτό. Ξέρω όμως πως η διαφήμιση ενός τέτοιου έργου μας κόστισε ακριβά, καθώς η αλήθεια είναι πως δεν πρόλαβε να λειτουργήσει ο θεσμός.


Δεν ξέρω με τι χρήματα θα κάνουν διαφήμιση η παρούσα και η επόμενη κυβέρνηση, γιατί πολύ φοβάμαι ότι ούτε έργα θα μπορούν χωρίς τα χρήματα που τόσο άφρονα ξόδεψαν όλα αυτά τα χρόνια. Και χωρίς διαφήμιση κυβερνήσεις στην Ελλάδα δεν γίνονται...

Αθέατο ημερολόγιο

Ο Απρίλιος μέσα μου έχει 30 ημέρες επί 35 χρόνια τουλάχιστον και ίσως χιλιάδες περισσότερα. Είναι ίσως ο μήνας που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο στη ζωή μου πιο πολύ από κάθε άλλον. Ο μήνας της αλλεργίας και των νεκρών, που θα μπορούσε να διαρκεί μονάχα μια εβδομάδα.

Ο Απρίλης θα μπορούσε να είναι η Μεγάλη Παρασκευή ή καμπάνα που χτυπά πένθιμα ή ανθός λεμονιάς. Θα μπορούσε επίσης να είναι ποιήμα του Ελύτη ή του Καρούζου.

Εντέλει ο Απρίλης είναι οι νεκροί και οι ζωντανοί που ετοιμάζουμε το μεγάλο φαγοπότι της ΕπΑνάστασης

Προσωπική χρήση

Σε μία επιστολή του για εντελώς προσωπική (του;) χρήση ο Τάσος Λειβαδίτης γράφει πως η καταστροφή είναι λιγότερο πολυέξοδη από την αναμονή της.

Σε μία επιστολή της για εντελώς προσωπική μου χρήση η Κική Δημουλά γράφει πως πρέπει να χαϊδέψω λίγο κάποια -σχεδόν- έτοιμα πεζά κείμενα.

Και εκεί που ξοδεύεις τόση οργή πρέπει να βρεις σε κάποια κωλότσεπη τσαλακωμένη λίγη τρυφερότητα για μια τέτοια χρήση. Για το όνειρο...

Οι συμβασιούχοι των Ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών την Πέμπτη στο ΥΠΕΠΘ

Αναπαράγω το δελτίο τύπου του Συλλόγου Συμβασιούχων Εργαζόμενων στις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες:

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΥΜΒΑΣΙΟΥΧΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Οι συμβασιούχοι εργαζόμενοι στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες έχουν προγραμματίσει στις 9 Απριλίου 2009 (12.00 μ.μ.) συνάντηση με τη Γ.Γ του ΥΠΕΠΘ με παράλληλη παράσταση διαμαρτυρίας έξω από το υπουργείο.

Η κρίση χτυπά και τις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες.

Οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα (βιβλιοθήκες των ΑΕΙ & ΤΕΙ, καθώς και αυτές της Ακαδημίας Αθηνών, της ΑΣΠΑΙΤΕ και η Εθνική Βιβλιοθήκη), στο διάστημα 1996 – 2008 έλαβαν χρηματοδότηση από δύο προγράμματα ΕΠΕΑΕΚ στο πλαίσιο του 2ου και 3ου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (ΚΠΣ). Η χρηματοδότηση αυτή βοήθησε πρωτίστως στην ανάπτυξη νέων υπηρεσιών, στον εμπλουτισμό του υλικού (έντυπο, ηλεκτρονικό, οπτικοακουστικό), αλλά και στην αναβάθμιση του ρόλου των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών μέσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες ανέλαβαν δράσεις ως προς τη βελτίωση και περαιτέρω ανάπτυξη των παρεχόμενων υπηρεσιών τους, σύμφωνα με τις τρέχουσες τάσεις και εξελίξεις της ψηφιακής εποχής που διανύουμε. Ενδεικτικά αναφέρονται: i)ακαδημαϊκά καταθετήρια, ii)δίκτυο δια-δανεισμού iii)ανάπτυξη εφαρμογών για εξυπηρέτηση χρηστών- ΑΜΕΑ iv)εφαρμογή προτύπων ISO στη παροχή υπηρεσιών. Επιπλέον, τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας εκπαιδεύτηκαν ως προς στη χρήση ψηφιακών πηγών πληροφόρησης και υπηρεσιών (ψηφιακά περιοδικά, βάσεις δεδομένων εικόνων & πλήρους κειμένου κ.ά.).
Παράλληλα, η κοινοτική χρηματοδότηση μέσω των ΚΠΣ, προσέφερε εργασία σε εκατοντάδες πτυχιούχους (συμβασιούχοι εργασίας ή έργου), οι οποίοι, είτε από κοινού με το μόνιμο προσωπικό των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών είτε μεμονωμένα, συμμετείχαν και προώθησαν τις καινοτόμες δράσεις των ακαδημαϊκών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.
Η λήξη του Τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης παράλληλα με το χαρακτηρισμό ως μη επιλέξιμων των δαπανών των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών για την ένταξη στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ 2007-2013), σηματοδοτεί την αδυναμία συνέχισης των καινοτόμων δράσεων καθώς και την απόλυση στις 31-05-2009 των 380 συμβασιούχων οι οποίοι εργάζονται σ’ αυτές. Η απόφαση του ΥΠΕΠΘ για τον αποκλεισμό των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών από το ΕΣΠΑ 2006-2013, ουσιαστικά απαξιώνει την πολυετή προσφορά των συμβασιούχων εργαζομένων (βιβλιοθηκονόμοι, πληροφορικοί, οικονομολόγοι κ.ά.), οι οποίοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία αποτελούν ανθρώπινο δυναμικό υψηλής εκπαίδευσης και εργασιακής εξειδίκευσης, ενώ αριθμητικά αντιστοιχούν –κατά προσέγγιση- στο 50% του συνόλου των εργαζομένων.
Κατά συνέπεια, οι ήδη παρεχόμενες υπηρεσίες είναι καταδικασμένες να υποβαθμιστούν, ενώ οι καινοτόμες δράσεις ουσιαστικά ακυρώνονται καθώς οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στο θλιβερό παρελθόν της έλλειψης υποδομών, ειδικευμένου προσωπικού, ελλιπούς ωραρίου λειτουργίας και ανυπαρξίας ηλεκτρονικών υπηρεσιών.
Οι συμβασιούχοι εργαζόμενοι στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες δραστηριοποιήθηκαν άμεσα από το Μάιο του 2008 ως προς τη δημοσιοποίηση των προβλημάτων που θα επιφέρει η διακοπή της χρηματοδότησης των παραπάνω δράσεων. Συστάθηκαν ομάδες εργασίας με αντικείμενο την ενημέρωση των Κοινοβουλευτικών Εκπροσώπων, Διευθυντών των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ), μελών ΔΕΠ, Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων της Πληροφόρησης (ΕΕΒΕΠ), μελών της ευρύτερης ακαδημαϊκής κοινότητας και εκπροσώπους των ΜΜΕ.
Σε ανταπόκριση των δίκαιων αιτημάτων, κατατέθηκαν 23 συνολικά ερωτήσεις τόσο στο Εθνικό Κοινοβούλιο, όσο και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.Αναλυτικότερα, αναφέρουμε τους βουλευτές:- Βουλή των Ελλήνων : Μ. Μπόλαρης 21/3/2008 (ΠΑΣΟΚ), Γ. Δραγασάκης, Π. Κοροβέσης 31/3/2008 (ΣΥΡΙΖΑ), Μ. Ανδρουλάκης 3/4/2008 (ΠΑΣΟΚ), Χ. Καστανίδης 11/4/2008 (ΠΑΣΟΚ), Φ. Σαχινίδης, Θ. Πάγκαλος 6/5/2008 (ΠΑΣΟΚ), Κ. Αβαλιώτης 7/5/2008, Ε. Μελά, Κ. Αλυσανδράκης, Γ. Ζιώγας, Κ. Καζάκος, Λ.Κανέλλη, Γ. Πρωτούλης 16/5/2008 (ΚΚΕ), Γ. Σκουλάς 22/5/200/ (ΠΑΣΟΚ), Χ. Χάιδος 29/5/2008 (ΠΑΣΟΚ), Μ. Σκουλάκης 29/5/2008 (ΠΑΣΟΚ), Γ. Δραγασάκης, Π. Κοροβέσης, Τ. Κουράκης 31/5/2008 (ΣΥΡΙΖΑ), Σ. Μερεντίτη 12/6/2008 (ΠΑΣΟΚ), Γ. Μαγκριώτης 13/6/2008 (ΠΑΣΟΚ), Α. Κακλαμάνης 17/6/2008 (ΠΑΣΟΚ), Σ. Κουτμερίδης 25/6/2008 (ΠΑΣΟΚ), Δ. Παπαδημούλης 2/7/2008 (ΣΥΡΙΖΑ), Β. Κεκέρογλου 14/7/2008 (ΠΑΣΟΚ), Γ. Σκουλάς 23/9/2008 (ΠΑΣΟΚ), Ν. Αλευράς 29/9/2008 (ΠΑΣΟΚ), Ε. Μελά, Κ. Καζάκος, Λ. Κανέλλη, Γ. Πρωτούλης, Γ. Γκιώκας, Δ. Μανωλάκου 24/10/2008 (ΚΚΕ), Α. Διαμαντοπούλου, Μ. Παντούλας, Θ. Δραγώνα, Δ. Βαρβαρίγος, Χ. Αηδόνης, Ν. Αλευράς, Μ. Αποστολάκη, Μ. Δαμανάκη, Π. Ευθυμίου, Κ. Καρτάλης, Γ. Λιάνης, Δ. Λιντζέρης, Μ. Μπόλαρης, Ι. Ραγκούσης, Σ. Ράπτη, Σ. Σακοράφα, Β. Τόγιας 23/2/2009 (ΠΑΣΟΚ), Σπ.-Α. Γεωργιάδης, Αθ. Πλεύρης 20/3/2009 (ΛΑΟΣ)- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο : Δημήτρης Παπαδημούλης 2-7-2008 (ΣΥΡΙΖΑ)
Παράλληλα, με πρωτοβουλία του ΣΕΑΒ, αναρτήθηκαν σε όλες τις ιστοσελίδες των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών κείμενα και ψηφίσματα για την ενημέρωση της ευρύτερης ακαδημαϊκής κοινότητας. Η Μονάδα Ολικής Ποιότητας Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών προχώρησε σε επίσημη καταμέτρηση των συμβασιούχων στις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες.
Οι πρυτανικές αρχές των Πανεπιστημίων Αριστοτελείου Θεσσαλονίκης, Πατρών, ,Αιγαίου, Πολυτεχνείου Κρήτης και της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών προχώρησαν σε ανακοινώσεις και υπομνήματα προς το ΥΠΕΠΘ.
Οι Διευθυντές και Επιστημονικοί Υπεύθυνοι των Βιβλιοθηκών, με κύριους εκφραστές τους Γιώργο Ζάχο (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων), Ντίνα Κακκάλη (Πάντειο Πανεπιστήμιο), Νίκη Ζαχιώτη (Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών), δραστηριοποιήθηκαν ως προς την ένταξη των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών σε προγράμματα του ΕΣΠΑ 2007-2013.
Οι φοιτητικοί σύλλογοι, οι μόνιμοι, αορίστου χρόνου (ΙΔΑΧ) και συμβασιούχοι εργαζόμενοι στις βιβλιοθήκες, ενέτειναν την αντίδρασή τους συμμετέχοντας σε στάσεις και απεργίες, συμβολικές καταλήψεις βιβλιοθηκών, συνεντεύξεις τύπου και πορείες.
Παράλληλα, υπήρξε δημοσιοποίηση του θέματος μέσω διαδικτύου και κόμβων όπως το (http://symvasiouxoi-lib.blogspot.com/).
Παρά τις δράσεις που αναπτύχθηκαν για τα δίκαια και αυτονόητα αιτήματά των εργαζομένων για βιώσιμες και καινοτόμες ελληνικές ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες με εξειδικευμένο προσωπικό, το ΥΠΕΠΘ 10 μήνες μετά δεν έχει δεσμευτεί ούτε για την συνέχιση της χρηματοδότησης των βιβλιοθηκών, ούτε για την παραμονή των συμβασιούχων που εργάζονται σε αυτές.
Οι συμβασιούχοι εργασίας και έργου οδηγούνται αναγκαστικά στην ανεργία, καθώς δεν προβλέπεται ούτε η συνέχιση της χρηματοδότησης, ούτε η μετατροπή των συμβάσεων τους σε συμβάσεις αορίστου χρόνου, εφόσον αποδεδειγμένα καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες των ιδρυμάτων στα οποία εργάζονται.
Στο ιστολόγιό μας θα βρείτε όλα τα σχετικά έγγραφα, αρχείο ερωτήσεων βουλευτών και υπομνημάτων που κατατεθήκαν κατά το διάστημα των τελευταίων 10 μηνών (Μάιος 2008 – Μάρτιος 2009), την αρθρογραφία σε ιστοσελίδες, ιστολόγια και τύπο για το θέμα, προκειμένου για την λεπτομερέστερη ενημέρωση σας.
Κλείνοντας, θα θέλαμε να ζητήσουμε και τη δική σας συμπαράσταση στο αγώνα μας, για περαιτέρω δημοσιοποίηση των δίκαιων αιτημάτων μας.Για οποιαδήποτε επιπλέον πληροφορία, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας.

Μετά τιμής

Ομάδα Τύπου

Σύλλογος Συμβασιούχων Εργαζόμενων στις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες

Δεν αντέδρασα

- Είδα να προσπαθούν να με νουθετήσουν για την τάξη και δεν αντέδρασα

- Είδα να αποπειρώνται τη δολοφονία μιας Βουλγάρας καθαρίστριας και δεν αντέδρασα

- Είδα τα δάση να καίγονται για μέρες και δεν αντέδρασα

- Είδα τους δικαστές να λαδώνονται και δεν αντέδρασα

- Είδα δοσοληψίες και ανταλλαγές δημοσιογράφων και πολιτικών και δεν αντέδρασα

- Είδα καλόγερους να αγοράζουν και να πουλούν και δεν αντέδρασα

- Είδα τους μπάτσους να σκοτώνουν ένα παιδί και δεν αντέδρασα

- Είδα τους εργολάβους να κυβερνούν και δεν αντέδρασα

- Είδα την εργασία να γίνεται απασχόληση και δεν αντέδρασα

- Είδα ναζί να χτυπούν μετανάστες και δεν αντέδρασα

- Είδα συνδικαλιστές να υποχωρούν και δεν αντέδρασα

- Είδα νοσοκομεία χωρίς γιατρούς και δεν αντέδρασα

- Είδα τράπεζες να κοστολογούν τα όνειρά μου και δεν αντέδρασα

- Είδα κτίρια να καταρρεουν σαν τραπουλόχαρτα και δεν αντέδρασα

- Είδα πάρκα να γίνονται πάρκινγκ και δεν αντέδρασα

- Είδα την επαρχία να ερημώνει και δεν αντέδρασα

- Είδα πρεζάκια στη φυλακή και εμπόρους έξω από αυτήν και δεν αντέδρασα

- Είδα λάβαρα ορθοδοξίας να σηκώνονται και δεν αντέδρασα

- Είδα λάβαρα ιδεών να πέφτουν και δεν αντέδρασα

- Είδα κράτη να δολοφονούν και δεν αντέδρασα

- Είδα τον πλανήτη μου να χάνεται - μαντέψτε: και δεν αντέδρασα

- Είδα συντρόφους να διαφωνούν και δεν αντέδρασα

- Είδα αντιπάλους να ομογνωμούν και δεν αντέδρασα

Είδα εμένα να απορώ που δεν αντέδρασα, και δεν αντέδρασα

Δεν ξέρω πότε θα αντιδράσω. Όμως αυτό το τελευταίο με πονάει. Η ζωή μου δεν είναι θέαμα και εγώ ο θεατής της. Ίσως αυτή η απορία πρέπει να λυθεί:

Γιατί δεν αντέδρασα;

Οι βιβλιοθήκες και οι κάβοι του πνεύματος

Δεν ξέρω αν για τους περισσότερους το βιβλίο είναι "υπερωκεάνιο που τραγουδά και πλέχει", σε μένα περισσότερο λειτουργεί ως κάβος: με δένει για ένα διάστημα σε ένα λιμάνι, δίνει και παίρνει επιβάτισσες σκέψεις και εμπειρίες και ύστερα φεύγω και συνεχίζω το ταξίδι μου. Στη βιβλιοθήκη λειτουργώ λοιπόν ως ελεγκτής της ενάλιας αυτής κυκλοφορίας δένοντας βιβλία και επιβάτες. Αυτή τη δουλειά την κάνω από το 1999. Και επιμένω να την αγαπώ, παρά την "ελαστική" εργασιακή σχέση μου μαζί της τόσα χρόνια και τις βιοτικές μου ανάγκες που καλύπτονται επισφαλώς, παρά τα προβλήματα και τις απογοητεύσεις, παρά την αδύναμη βαρύτητα που έχει στα πράγματα της ελληνικής κοινωνίας.

Γι' αυτό το πείσμα επικαλούμαι 10 λόγους:

1) Μ' αρέσει η μυρωδιά των βιβλίων. Είχα μάλιστα κάποτε σχεδιάσει την εκπαίδευση της όσφρησής μου ν' αναγνωρίζει τη δεκαετία έκδοσης ενός βιβλίου από τη μυρωδιά του.

2) Μ' αρέσει η αξιοπρεπής μοναξιά και το πείσμα του βιβλίου να υπερασπίζεται με την ίδια την ύπαρξή του τη δική του αλήθεια και να τη διαθέτει στην πιθανή θέληση του οποιουδήποτε να τη δεχτεί ή να την αμφισβητήσει.

3) Η βιβλιοθήκη αναγκαστικά συνδιαλέγεται με τα ανήσυχα μυαλά της κοινωνίας μας, που αναζητούν σ' αυτήν όχι σαμπουάν, αλλά ιδέες.

4) Μ' αρέσει η μάταιη προσπάθεια της οργάνωσης της γνώσης, που δεν προσπαθεί να καλουπώσει, αλλά να ανοίξει πόρτες για την καλύτερη δυνατή πρόσβαση σε αυτήν.

5) Μπορώ να κομπάζω πως προσφέρω μια από τις λίγες υπηρεσίες χωρίς κόστος για τους... πελάτες μου.

6) Η βιβλιοθηκονομία είναι η δημοκρατία του πνεύματος χωρίς μεσάζοντες.

7) Γνωρίζω βιβλία, που όπως οι άνθρωποι είναι φλύαρα, ολιγόλογα και σιωπηλά, φιλόδοξα, σεμνά και πρόστυχα, επαναστατικά, συμβιβασμένα και αντιδραστικά, λυρικά, ονειρικά και τεχνοκρατικά, μικρά και μεγάλα...

8) Πελάτες μου αντίστοιχα είναι όλοι με τα παραπάνω γνωρίσματα, μορφωμένοι ή όχι, γνωστοί και άγνωστοι, ... εργάτες, αγρότες και πανεπιστημιακοί. Ιδιαίτερα τους τελευταίους τους χαίρομαι όταν υποκλίνονται στα βιβλία και όχι στην αυθεντία της θέσης τους.

9) Οι βιβλιοθήκες και το προϊόν τους είναι κατά βάση επαναστατικές δομές: αρνούνται τις αυθεντίες, όσο και αν τις περιέχουν και αποτυπώνουν την πάλη του πνεύματος.

10) Πληρώνομαι τον κόπο μου με ένα γλυκύτατο "ευχαριστώ".

Οι σημασίες της νύχτας

Ποτέ δεν μ' ενοχλούσε η νύχτα - ούτε όταν με φόβιζε. Από τους ήχους της τα παιδικά καλοκαίρια ως τους χειμώνες της εφηβείας με φεγγάρι όλα έμοιαζαν οικεία και αυθύπαρκτα. Το πρόβλημα τώρα είναι ότι η νύχτα έγινε πέρασμα. Στριμώχνονται σ' αυτήν πολλά άσχετα πράγματα- καλή ώρα αυτή εδώ η γραφή. Διεκπεραιώνονται εκκρεμότητες της μέρας. Μοιάζουν όλα θεατρικά τοποθετημένα: οι ήχοι, οι θέσεις, οι απουσίες.

Θέλω να πω: μου λείπουν οι νύχτες. Εξάλλου και τη μέρα μου λείπει το φως, όμως αυτό είναι άλλη συζήτηση. Αλλά το πρόβλημα είναι κάπου εκεί: η νύχτα έγινε απορροφητήρας ή σιφώνι, μαζεύει ό,τι περίσσεψε, ό,τι χρησιμοποιήθηκε. Και ύστερα έρχονται τα όνειρα σαν μετανάστες σ' αναζήτηση φιλόξενης πατρίδας. Γίνεται η νύχτα το καταφύγιο. Κι αν η κατάσταση σώζεται ακόμη, καθώς ο μονοσήμαντος αρχικά ρόλος της με τα χρόνια αποκτά πολλές σημασίες, φοβάμαι μην κινδυνέψει ακριβώς γι' αυτό το λόγο να γίνει ασήμαντος.

Ένας στρατός βιβλία

- Προσοχή!
Το να αναφέρεσαι σε βιβλιοθήκες στον ελληνικό στρατό είναι σαν να μιλάς για καμήλες στους πάγους της Αρκτικής. Ή κάπως έτσι, αφού η χώρα μου είναι πάντα η επιβεβαίωση των εξαιρέσεων. Θα ήταν εξάλλου τελείως άτοπο ν' αναζητάς κάτι τέτοιο, όταν δεν το βρίσκεις ως καθεστώς σε άλλους, πιο ευδόκιμους χώρους εκπαίδευσης, διοίκησης ή πολιτισμού. Ακόμη και εκπρόσωπος του "επιστημονικού" σωματείου των βιβλιοθηκονόμων (ΕΕΒΕΠ) είχε υποστηρίξει πριν από 4 χρόνια σε ημερίδα για τις σχολικές βιβλιοθήκες, ότι ο ρόλος των βιβλιοθηκονόμων σ' αυτές θα μπορούσε να είναι "συντονιστικός" και ότι δεν είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία τους! Σχεδόν ποτέ δεν διεκδίκησε πεισματικά αυτός ο χώρος το δικαίωμα και την υποχρέωσή του να προσφέρει τις υπηρεσίες του μέσα από ένα πλήρες δίκτυο βιβλιοθηκών στους χώρους της κοινωνικής μας δράσης. Ας είναι.

Ένας τέτοιος χώρος παρόλα αυτά θα μπορούσε να είναι το δίκτυο των στρατοπέδων ιδιαίτερα δε της παραμεθορίου και των νησιών. Οι βιβλιοθήκες εκεί θα είχαν αυξημένο ρόλο, όχι μόνο στην ψυχαγωγία των στρατευμένων και των στρατιωτικών, αλλά θα μπορούσε να υποστηρίξει ακόμη και αυτή την υποτιθέμενη στρατιωτική τους εκπαίδευση. Αντίστροφα τόσο το κόστος δημιουργίας αλλά και συντήρησης θα ήταν σαφώς μειωμένο για τους γνωστούς λόγους...

Στρατιωτικές βιβλιοθήκες - ο θεός να τις κάνει - υπάρχουν σε στρατιωτικές σχολές, νομίζω και στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Υπάρχουν δε και σε κάποια κέντρα εκπαίδευσης νεοσυλλέκτων, αλλά και κάποιες εθνοπατριωτικές συλλογές σε διάφορες μονάδες. Η καλλιέργεια του πνεύματος και των ιδεών δεν νομίζω βέβαια πως συναντήθηκε ποτέ με το στρατιωτικό κατεστημένο, αλλά αυτός ο νεκρός χρόνος θητείας, έμμισθης ή υποχρεωτικής, σίγουρα θα χωρούσε μια τέτοια προσφορά.

Ημιανάπαυση!

Πριν από χρόνια το Κέντρο που "παρουσιάστηκα" διέθετε μια μεγάλη βιβλιοθήκη. Το γεγονός με εντυπωσίασε τόσο, ώστε παρά την ψυχολογία του ιχθύος... να ζητήσω να προσφέρω κάτι από τις γνώσεις μου για τη λειτουργία και τον εμπλουτισμό της. Η πρότασή μου έτυχε ευήκοον ους από τον αρμόδιο ταγματάρχη. Κλήθηκα να αγοράσω με 100.000 δρχ. (τότε) όσο περισσότερα βιβλία μπορούσα (θα έπαιρνα και "διήμερη" για να πάω να τα πάρω). Πριν φύγω μου επισημάνθηκε χαρακτηριστικά:

"- ξέρεις Κατσαμάκη παιδί μου... θα πρέπει να είσαι προσεκτικός...

- μάλιστα

- καταλαβαίνεις...

- ...

- τα βιβλία που θα διαλέξεις θα πρέπει... δεν θα πρέπει να είναι...

- μάλιστα;

- ... ξέρεις... [η φωνή χαμηλώνει]... κομμουνιστικά..."

Δεν θα είχα σκεφτεί κάτι τέτοιο, όμως ο κίνδυνος με ενέπνευσε. Πήγα στην Εστία, διάλεξα ελληνική και ξένη λογοτεχνία και έφυγα με τις σακκούλες φορτωμένες βιβλία για εμάς τα ψάρια. Με αμφότερους ευχαριστημένους τα βιβλία βρήκαν τη θέση τους στη βιβλιοθήκη. Στο "Ν" υπήρχαν κάποια βιβλία του Αζίζ Νεσίν, στο "Χ" του Ναζίμ Χικμέτ, στο "Π" του Ορχάν Παμούκ, στο "Κ" του Γιασάρ Κεμάλ! Ίσως να μην ήμουν και πολύ καλό παιδί ή να πρόδωσα την εμπιστοσύνη του αξιωματικού. Όμως δεν μπορώ να μην χαμογελάσω στην ιδέα παρουσίας Τούρκων, αριστερών και μη, συγγραφέων σε μια βιβλιοθήκη ελληνικού στρατοπέδου. Ίσως κάποιος "πηγμένος" ψάρακλας να χαμογελάσει το ίδιο αν μπει ποτέ εκεί και τα βρει.

Ανάπαυση!

Η ποίηση της ποίησης

Η ποίηση και βέβαια δεν γιορτάζεται. Διαβάζεται στη μοναξιά της νύχτας ή του έρωτα. Ίσως να ευχόμουν να είναι η θρησκεία του αύριο. Ομως ξέρω τι κάνουν οι θρησκείες. Οπότε η ποίηση και οι ποιητές της ας παραδίδονται σ' εμάς ανυπεράσπιστοι. Και αυτή να είναι η ευχή της παγκόσμιας μέρας της...

"... Και το ποίημα είναι

το σκαμνί που θα κάθομαι πάνω του

στο βουνό - με τον ήλιο απέναντι

όσο θα γίνεται τούτος ο κόσμος"

Η μορφή και το ποίημα/Νικηφόρος Βρεττάκος

"...Άλλωστε, τι

θαρρείς πως στο βάθος είναι η ποίηση; Είναι η γύρη

των πραγμάτων του σύμπαντος..."

Ο κόσμος κ' η ποίηση/Νικηφόρος Βρεττάκος

"...Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις

Να μην τις παίρνει ο άνεμος"

Ποιητική/Μανόλης Αναγνωστάκης

"...(Γιατί η ποίηση δεν είναι ο τρόπος να μιλήσουμε

αλλά ο καλύτερος τοίχος να κρύψουμε το πρόσω-

πό μας.)"

Εκεί/Μανόλης Αναγνωστάκης

"... ώσπου η σελήνη έγερνε πάνω στο λόφο, αιμόφυρτη

- σαν τον ποιητή πάνω σ' αυτό το πεπαλαιωμένο αλφάβητο"

Οικογενειακή συνάθροιση/Τάσος Λειβαδίτης

"... Και μόνον η ποίηση δεν

είναι το ταξίδι

αλλά ο πικρός γυρισμός"

Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου/ Τάσος Λειβαδίτης

"Τον πρώτο λόγο δεν τον είχε πάντα η
ποίηση. Τον τελευταίο πάντα"

Μονόχορδα/Γιάννης Ρίτσος

"Οι ποιητές, μετά το ποίημα,
(όπως μετά την πυρκαϊά, οι πυροσβέστες)

βγάζουν τα κράνη τους"

3 Χ ΙΙΙ Τρίστιχα/Γιάννης Ρίτσος

"Πάντα τον φανταζόμουν να γράφει τα ποιήματα ισοζυγιάζοντας τη γλώσσα της συνείδησης με τη συνείδηση της γλώσσας του"

Η ποίηση της ποίησης/ Τάκης Σινόπουλος

΄"Λίγο καιρό μετά από τη γραφή, το ποίημα που είχε φτιάξει με τη θάλασσα, ήταν γεμάτο βρώμικα νερά και πεθαμένα ψάρια"

Ο χάρτης: β΄/Τάκης Σινόπουλος

Σήμερα, η προσωπική κατάθεση για την παγκόσμια ημέρα της ποίησης (21 Μαρτίου). Αύριο θα μιλήσουν για την ποίηση οι αγαπημένοι ποιητές...

Μαξιλάρια

XIII

Η ποίηση το βράδυ γυμνή
ξαπλώνει στο πλάι σου
απλώνει τα χέρια
οι λέξεις μπλέκουν στα μαλλιά σου
κι όταν σβήσει το φως
δίνει ρυθμό στ’ αστέρια
αφήνοντας
μισοτελειωμένο το ποίημα

θα μπορούσε να είναι κι αυτό
- η ποίηση:
ένας ηδονικός αναστεναγμός
που αναβάλλει το ποίημα

XIV

Ποίηση είναι να μικραίνεις τον κόσμο
ίσα με μια ελάχιστη στιγμή,
σχεδόν αόρατη διά γυμνού οφθαλμού
και ύστερα
να φλυαρείς γι’ αυτή μια ολόκληρη ζωή

Μάνος Χατζιδάκις: ο μελωδός των ονείρων

Διάβαζα χθες ξανά τις "Ανοιχτές επιστολές στο Μάνο Χατζιδάκι" (εκδ. Μπάστας, 1996) κάνοντας μια στάση στην καθημερινότητα, από αυτές τις αναγκαίες για επαναπροσδιορισμό. Με συνέλαβε στα διάφορα που διάβασα μια φράση που τον χαρακτήριζε ως "μελωδό των ονείρων".

Ο Μάνος Χατζιδάκις είναι και για μένα ακριβώς αυτό, μάλιστα με έναν ιδιότυπο τρόπο. Ως μελωδός των ονείρων μας είναι ευπρόσδεκτος και αγαπημένος επισκέπτης των μοίχειων της ψυχής μας με έναν τρόπο που αμείλικτα τρυπάει τα τείχη του χρόνου.

Δεν τον είχα γνωρίσει, όσο κι αν το ήθελα. Ή μάλλον τον είχα γνωρίσει με έναν παράξενο τρόπο το βράδυ μετά το θάνατό του. Ήταν, λέει, μία γιορτή σε ένα σπίτι και ήταν κι αυτός εκεί. Γύρω του όλοι μιλούσαν και γελούσαν. Τον πλησίασα και θαρραλέα του είπα πως θα μου λείψει και πως πολύ λυπήθηκα που δεν θα τον γνωρίσω τώρα που πέθανε. Το φωτεινό του πρόσωπο γέλασε. Και αρχίσαμε να μιλάμε εγκάρδια για "ώρες". Το πρωί με βρήκε με μια παράδοξη ευεξία, σχεδόν ανακούφιση, για τη γνωριμία μας και τη συζήτησή μας.

Αυτές τις μέρες γράφονται πολλά. Δεν είχα πρόβλημα και εγώ να διαλέξω κάτι δικό του να πω. Στο CD "Μάνος Χατζιδάκις: 2000 Μ.Χ." υπάρχει ένα τραγούδι του του 1977, ως απάντηση στον Επίλογο της "Οδού Ονείρων" (1962), με τον τίτλο "Παίδες". Μοιάζει με αποχαιρετισμό. Σας το χαρίζω. Ο λόγος του ας ηχήσει ως μελωδία των ονείρων σας...

" Παίδες, πριν 15 χρόνια με μιαν άλλη μουσική, σας είχα πει πως θα ξαγρυπνώ έξω απ'τα σπίτια σας για να μαζεύω τα όνειρά σας. Τώρα κουράστηκα.

Εσείς είτε ονειρεύεστε, είτε όχι, μπορείτε και ζείτε χωρίς εμένα. Δεν ανήκω ούτε στη ζωή σας ούτε στα όνειρά σας. Ακόμη κουράστηκα να πλέκω μουσικές απ' την επιθυμία των σωμάτων σας.

Προτιμώ να φύγω μακριά σας για πάντα. Ίσως συναντηθώ με μερικούς σοφούς που δεν τους ένοιωσα όταν κι εγώ ήμουν νέος.

Γεια σας παίδες, γεια σας."

Η Δημοτική Αγορά της Κυψέλης και το μελίσσι της

Ακόμη και αν ο χρόνος αλλοιώνει τη σχέση μας με τα γεγονότα ή τους ανθρώπους, η πόλη λειτουργεί πάντα σαν σήμανση για ό,τι ζήσαμε και ζούμε. Οδόσημα της κοινωνικής μας ζωής είναι η συλλογική μας μνήμη και οι κοινές εμπειρίες μέσα σε αυτήν.

Μήπως κάπως έτσι δεν λειτουργούν οι "τρελοί των πόλεων"; Ποιος δεν θυμάται αυτές τις ιδιαίτερες φιγούρες που αλώνιζαν τους δρόμους τους πότε μαζεύοντας σκουπίδια ή ελεημοσύνη, πότε τάζοντας στις εκλογές "λαγούς με πετραχήλια"; Οι ιστορίες τους, συνήθως απότοκα ερωτικής απογοήτευσης, αναπαράγονταν από στόμα σε στόμα, γίνονταν μύθος και συνδετικός κρίκος ενός χώρου και μιας εποχής. Είναι έλλειμμα ότι δεν έχει γίνει μια συνολική δουλειά καταγραφής αυτών των ιστοριών, καθότι οι ανέστιες φιγούρες των τρελών είναι που ορίζουν ποικιλότροπα τα χαρακτηριστικά της ζωής μας μέσα στην πόλη.

Σήμερα περισσότερο από ποτέ, οι δεσμοί μας αυτοί και όλοι οι άλλοι χάνονται, τσακίζονται, εκπνέουν ξαπλωμένοι στους καναπέδες μπροστά στην τηλεόραση. Ο ρόγχος τους είναι ο φόβος και η ιδιώτευση.

Όμως και σήμερα υπάρχουν ευκαιρίες ν' αποκτούμε αυτή την αίσθηση της συλλογικότητας. Ίσως δε, επειδή ως γεγονότα και στάση ζωής είναι σαφώς συνειδητές και πεισματικές, να έχουν μια αυξημένη σημασία και να επιφορτίζονται έναν δυσβάσταχτο ρόλο.

Για παράδειγμα, οι καταλήψεις χώρων, η οργάνωση πολιτών για την υπεράσπιση του χαρακτήρα τους. Είναι καταπληκτική η σύνθεση των υπερσπιστών του Πάρκου της Πατησίων: δίπλα στα παιδιά της Κατάληψης κυρίες της Kυψέλης και τοπικά στελέχη/μέλη της Αριστεράς. ´H είναι μοναδική η συμμετοχή στη δεντροφύτευση του οικοπέδου του ΤΕΕ στα Εξάρχεια.

Προχθές, χθες και σήμερα γιορτάζονται στην Κυψέλη τα δύο χρόνια της κατάληψης της Δημοτικής Αγοράς. Ενός χώρου δυναμικού και παρεμβατικού, που με πείσμα και μεράκι δίνει την ευκαιρία στην πυκνή και πολυπολιτισμική Κυψέλη να ανασάνει το οξυγόνο της ίδιας της φυσιογνωμίας της, να δημιουργήσει κοινωνικά γεγονότα και κοινωνικούς δεσμούς. Δεν σας λέω άλλα, ψάξτε να τα βρείτε - η αναζήτηση είναι μέρος της διαδρομής. Μονάχα αυτό... το σχετικό: Υπάρχει και δανειστική βιβλιοθήκη.

Οι συναυλίες του Σαββάτου ήταν υπέροχες, ο κόσμος ζεστός και αυτή η αίσθηση της ανταρσίας τόσο ελπιδοφόρα για τις αντοχές και τα αντανακλαστικά αυτής της πόλης.

Αγαπώ αυτή την πόλη και τους ανθρώπους της. Όχι όλους. Αυτούς που αντιστέκονται. Και ευτυχώς είναι αρκετοί. Και γίνονται ολοένα περισσότεροι.

Ένα παραμύθι για κοτσύφια

Επειδή με τις εμμονές μας πρέπει να είμαστε πολύ τρυφεροί:

Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένας κότσυφας που τον λέγαν Σταύρο.
Απέκτησε φωλιά και κοτσυφόπουλα και τόσο περήφανος αισθάνθηκε
που βγήκε και κάθονταν στο κλαδί καμαρωτός καμαρωτός!
Από μακριά έρχονται όλα τα πουλιά του δάσους:
μπεκάτσες,τσίχλες,αηδόνια,τσαλαπετεινοί και παγώνια.
Από μακριά τον χαιρετάνε και από κοντά του λένε:
- "γεια σου, Σταύρο!"
- "δεν με λένε Σταύρο! μον' με λένε Σταύρο και κυρ Σταύρο και αφέντη τσουτσουλομύτη!"

αλλάζει όμως ο καιρός ... να βροχές! να χαλάζια! να κεραυνοί!
πάει η φωλιά! παν' τα κοτσυφόπουλα! παν' όλα ...
βγήκε και κάθονταν στο κλαδί μονάχος....
Και από μακριά έρχονται όλα τα πουλιά του δάσους:
μπεκάτσες,τσίχλες,αηδόνια,τσαλαπετεινοί και παγώνια.
Από μακριά τον χαιρετάνε και από κοντά του λένε:
- "γεια σου Σταύρο και κυρ Σταύρο και αφέντη τσουτσουλομύτη!"
- "δεν με λένε Σταύρο και κυρ Σταύρο και αφέντη τσουτσουλομύτη...
μόνο Σταύρο με λένε ... μόνο Σταύρο..."

Το βιβλίο και ο χρόνος

"Το βιβλίο είναι προέκταση της μνήμης και της φαντασίας του ανθρώπου".

Jorge Luis Borges

"Το ποίημα ποτέ δεν είναι παρόν. Είναι μονάχα παρελθόν και μέλλον. Ανάμνηση και προσμονή".

Τάκης Σινόπουλος

Αφορμή αποτελούν οι δύο αυτές φράσεις που συνάντησα χθες να γίνουν κάποιες σκέψεις. Όπως για παράδειγμα ότι το παρελθόν/αναμνήσεις και το μέλλον/ελπίδα γονιμοποιούν το παρόν μας. Ή ότι τόσο το βιβλίο, όσο και το περιεχόμενό του διαλέγονται με το χρόνο. Οι βιβλιοθήκες αν και υποστηρίζουν επακριβώς αυτή τη σχέση, υπόκεινται σαφώς στη ρυθμιστική δυναμική του χρόνου.

Τα βιβλία συνωστίζονται στις βιβλιοθήκες φορτωμένα αναμνήσεις και ελπίδες. Αναπόφευκτα το περιεχόμενό τους διατρέχεται από τη χρονική παράμετρο. Ωστόσο φέρουν και εξωτερικά χαρακτηριστικά χρονικής ταυτότητας: τη φθορά, τη σκόνη, τη μυρωδιά τους. Τη δηλωμένη ή μη ελπίδα των δημιουργών τους να αντέξουν στο χρόνο, να ενταχθούν στον κανόνα, να βιβλιογραφηθούν. Να κατακτήσουν την αθανασία μέσα από τη χρήση και την αναφορά σε αυτά. Επίσης ίχνη του χρόνου θα βρει κανείς στην αισθητική, τη γλώσσα, την τεχνολογία τους. Τις αφιερώσεις.

Δεν θα ήταν άδικο να θεωρήσουμε τις βιβλιοθήκες νεκροταφεία τέτοιων προσδοκιών υπέρβασης του χρόνου, ή πινακοθήκες της ματαιοδοξίας αυτής του πνεύματος. Είναι όμως τόσο δημοκρατικός αυτός ο κανόνας που φέρνει δίπλα σε ένα κείμενο του Σαίξπηρ ηλικίας 400 χρόνων ένα άλλο βιβλίο, άκοπο, με ιδιόχειρη αφιέρωση του συγγραφέα, παρθένο 50 χρόνια τώρα, αδιάβαστο. Καθότι και το δεύτερο πετυχαίνει να ζει περισσότερο από το δημιουργό του.

Θα τέλειωνε εδώ το θέμα αν δεν πίστευα πως τα βιβλία ζουν μέσα μας μονάχα, στις βιβλιοθήκες των αναμνήσεων και των προσδοκιών μας. Και με αυτή την έννοια διατρέχουν το χρόνο από τη μία άκρη του ως την άλλη, αλλά μόνο για όσο διαρκέσει η ζωή μας.

Δύο περιοδικά αφιερώνουν την ύλη τους στην Εξέγερση του Δεκεμβρίου

Δύο εξαιρετικά ενδιαφέροντα αφιερώματα φιλοξενούν τα περιοδικά "Νέα Εστία" και "Σύγχρονα Θέματα" για τα γεγονότα του Δεκεμβρίου. Ιδιαίτερη θέση στον προβληματισμό που διατυπώνεται έχουν η αμήχανη ερμηνεία της έντασης και τις βίας που χαρακτήρισε τις κινητοποιήσεις και ο ρόλος των νέων μέσων στην ενημέρωση και το συντονισμό των διαδηλωτών.

Καθώς "η Ελλάδα ταξιδεύει χρόνια ανάμεσα στους δολοφόνους" (Τ. Σινόπουλος) επιχειρείται μία προσέγγιση σε ό,τι έγινε 2 μήνες μετά και ποιος ξέρει πόσο καιρό πριν ξαναγίνει.

Σαν το κυπαρίσσι...

Όταν η Άνοιξη αρχίζει να εισβάλλει στην ψυχή σου κλονίζεται η αιχμηρή σου διάθεση και μια αβάσιμη, παράλογη αισιοδοξία ή εθελοτυφλία αρχίζει να καταλαμβάνει το χώρο.

Δεν έχω όρεξη λοιπόν την ουσιαστικά κατάργηση της "Βιβλιοθήκης" της Ελευθεροτυπίας να σχολιάσω (αυτό τον αριθμό τεύχους τι τον ήθελαν, αφού η καινούρια μορφή επουδενί αποτελεί συνέχεια του σημαντικού αυτού ένθετου). Επίσης δεν θέλω ούτε με το άρθρο για τις βιβλιοθήκες στους νέους μεταφρασμένους "New York Times" της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας να ασχοληθώ.

Θέλω μόνο συμβολικά να ανακτήσω την... αιχμηρότητά μου γράφοντας για τα κυπαρίσσια. Το κυπαρίσσι είναι από τα λατρεμένα δέντρα, με παρουσία σημαντική στη λαογραφία μας και την τέχνη, τα κεντήματα, τη γλώσσα, τη χαρακτική και την τυπογραφία, την ποίηση, το τραγούδι και τη φωτογραφία. Σε κήπους, δάση και νεκροταφεία, σε περιβόλια ως ανεμοφράχτης λειτουργεί σημειολογικά και ως ταυτότητα της Μεσογειακής γης και του πολιτισμού της. Η μυρωδιά του είναι το ελληνικό καλοκαίρι, τα κυπαρισσόμηλά του με τη φρακταλοειδή τους μορφή, εφαρμοσμένα μαθηματικά... Παληκάρια σαν τα κυπαρίσσια και η αναπόφευκτη κατάληξή μας στα κυπαρίσσια: χα, στη γλώσσα μας δηλαδή ο έρωτας και ο θάνατος.

Το όνομά τους τους το έδωσε ο Κυπάρισσος, εγγονός του Ηρακλή, ο οποίος σκότωσε κατά λάθος μια μέρα τον αγαπημένο του σύντροφο, ένα ελάφι. Ο ασίγαστος πόνος του προκάλεσε την ευαισθησία των θεών, που τον μετέτρεψαν σε δέντρο που "δακρύζει" αιώνια.

Έτσι λοιπόν και εμείς: ευθυτενείς, σαν προσευχή και σαν ανάμνηση, δακρύζουμε αιώνια. Ακόμη και όταν η Άνοιξη εισβάλλει μέσα μας.

Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας

Υπέροχος ο τίτλος του βιβλίου του Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ (Εκδ. Οδυσσέας, 4η εκδ., 2005). Βέβαια για ένα θέμα τραγικό, αλλά και πολιτικά και ιστορικά εξαιρετικά ενδιαφέρον, όπως είναι ο Ισπανικός Εμφύλιος και η ιστορία του αναρχικού κινήματος της Ισπανίας τις παραμονές του Μεγάλου Πολέμου.

Επικεντρωμένο στην ιδιαίτερη μορφή του αναρχικού επαναστάτη Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι, ενός ανθρώπου που "έζησε γι' αυτό που σκέφτηκε", και συγκροτημένο με ευφυή τρόπο από τις ψηφίδες των μαρτυριών αυτών που έζησαν και συμμετείχαν στα γεγονότα, το βιβλίο είναι θεωρώ εξαιρετικό παράδειγμα προσέγγισης μίας ιστορικής περιόδου και μίας ιστορικής μορφής

Σεβόμενος την αναρχική ηθική που αποκηρύττει την αποτίμηση των αγωνιστών της με μεσσιανικές ιδεοληψίες, σταματώ εδώ τις εντυπώσεις από το περιεχόμενο του βιβλίου, αν και μέσα από τα κείμενά του συγκεντρώνει κανείς πλούσια και κριτικά στοιχεία γι' αυτή τη μορφή του Ντουρούτι, που τον κάνουν αδιαμφισβήτητα ενδιαφέρουσα προσωπικότητα.

Ολοκληρώνοντάς την ανάγνωση του βιβλίου χθες, σε μία αναγνωστική πορεία που επιχειρεί να αντιληφθεί το διάλογο του ατόμου με την ιστορία της εποχής του - ζητούμενο και σύγχρονο, τις μέρες που ζούμε - παραθέτω δύο πολύ ενδιαφέροντα αποσπάσματα: το ένα, πολιτικό και το άλλο, σχεδόν ποιητικό.

Γράφει λοιπόν ο Λουί Λεκουάν:

"Μετά την ίδρυση της Ισπανικής Δημοκρατίας, ταξίδεψα στη Βαρκελώνη για να επισκεφτώ τους φίλους μου Ασκάσο, Ντουρούτι και Χοβέρ. Έφτασα την παραμονή της Πρωτομαγιάς. Οι κομμουνιστές είχαν οργανώσει εκδήλωση και είχαν πλημμυρίσει τους τοίχους της πόλης με αφίσες. Αντίθετα από την πλευρά της CNT-FAI τίποτα, ούτε ένα φέιγ-βολάν. Ήθελαν να χάσουν τις δυνατότητες για προπαγάνδα μια τέτοια μέρα; Ο Ντουρούτι με καθησύχασε: " Αντίθετα θα οργανώσουμε διαδήλωση... υπολογίζουμε σε εκατό χιλιάδες εθελοντές".... Και πράγματατι, οι αναρχικοί συγκέντρωσαν εκατό χιλιάδες κόσμο, ενώ οι κομμουνιστές 6-7 χιλιάδες"

Ακολουθεί μία ανώνυμη μαρτυρία. Ο Ντουρούτι έχει σκοτωθεί στη Μαδρίτη και επιτροπή αναρχικών επισκέφτεται τη Μόσχα:

"Στην παραμονή μας στη Μόσχα, επισκεφτήκαμε μερικούς εργάτες που έμεναν σε μία προλεταριακή γειτονιά της πόλης. Σε ένα μικρό ξύλινο σπίτι συναντήσαμε έναν εργάτη μετάλλου, που είχε πάρει μέρος στπυς αγώνες του 1918...Μας έγνεψε να πάμε σε μία γωνιά του δωματίου του και έβγαλε μέσα από ένα κομό ένα παλιό βιβλίο. ήταν μια κιτρινισμένη έκδοση των έργων του Κορολένκο. Στο βιβλίο είχε τοποθετήσει μερικά αποκόμματα εφημερίδων, μια φωτογραφία του Ντουρούτι... και ένα ρεπορτάζ με τη βιογραφία του... Γύρισε κι άλλο τα φύλλα του βιβλίου του και βρήκε ακόμα ένα απόκομμα. Το χαρτί ήταην ακόμη πιο παλιό. Αναγνωρίσαμε στη φωτογραφία τον παλιό αναρχικό ηγέτη Νέστορα Μαχνό..."

Από το πρώτο απόσπασμα κρατώ την πεποίθηση ότι η πίστη κινητοποιεί τους ανθρώπους και όχι η προπαγάνδα. Από το δεύτερο, πόσο μεγάλη τόλμη έχει ανάγκη η πίστη. Σκεφτείτε: ένας εργάτης (α), ένα "παράνομο" βιβλίο σε ένα αμείλικτα λογοκριτικό καθεστώς (β) και οι ένθετοι "μάρτυρες" της πίστης συν τω χρόνω (γ).

Οι Κορίνθιοι πολιτευτές είναι… για τα πανηγύρια.

Όπως ίσως δεν σας έχω πει, γεννήθηκα στην Κόρινθο, λίγο πριν έρθει στην Ελλάδα η Δημοκρατία. Εδώ και λίγο καιρό έχω μάθει πώς συνδέεται η Κόρινθος με την έκφραση «είμαστε για τα πανηγύρια». Τα πανηγύρια αυτά λοιπόν ξεκίνησαν από την Κόρινθο, πόλη εξαιρετικά πλούσια στην ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα. Η Κόρινθος έκανε κάθε χρόνο δύο πανηγύρια, που το καθένα τους διαρκούσε ενάμιση μήνα. Κόσμος από παντού ερχόταν να πουλήσει και να αγοράσει. Αλλά και αργότερα όταν στην Κόρινθο ήρθαν οι Φράγκοι, τα πανηγύρια συνέχιζαν να συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον του κόσμου. Όταν ρωτούσαν τους Έλληνες, οι οποίοι ξεκινούσαν κι εκείνοι από διαφορετικά σημεία, για πού ετοιμάζονταν να πάνε, απαντούσαν... «είμαστε για τα πανηγύρια». Η φράση έχει φθάσει έως τις μέρες μας να αναφέρεται σε εκείνους που δεν στέκουν καλά στα μυαλά τους. Είναι, λέμε, για τα πανηγύρια.

Το τριήμερο που μας πέρασε βρέθηκα, όπως χιλιάδες άλλοι, στα πάτρια εδάφη. Η τακτή επίσκεψη δεν είναι για όσους αλλού γεννήθηκαν και αλλού ζουν μονάχα μία έξοδος από την Πόλη, αλλά μια κάποια ιδιαίτερη επιστροφή. Αν και οι πόλεις λειτουργούν ως σκηνικά της ζωής μου δεν ήταν ποτέ ιδανικοί τόποι, αλλά ευκαιρίες αναμέτρησης με τις μνήμες και το χρόνο που κυλάει.

Παραφράζοντας τη γνωστή φράση θα πω πως «όπου επιστρέφω η Ελλάδα με πληγώνει», και εξηγούμαι. Σε μια συνήθως κοιμισμένη πολιτιστικά πόλη γίνονται χρόνια τώρα κάποιες ελάχιστες εκδηλώσεις που φέρνουν τους πολίτες κοντά, δίνοντας αυτή τη σπάνια αίσθηση του Κοινού μιας πολιτείας. Παλιότερα οι εκδηλώσεις αυτές ήταν «ενός ανδρός αρχή» (η χορωδία, το φεστιβάλ τζαζ). Όταν αυτός που τις διοργάνωνε σταματούσε τη δράση αυτή οι εκδηλώσεις έληγαν ή ατονούσαν. Μια ιδιωτική συλλογή ανάγκασε στη δημιουργία ενός λαογραφικού μουσείου (με μηδενική στη συνέχεια παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης), όπως η δωρεά ενός ζωγράφου ανάγκασε στη δημιουργία μίας πινακοθήκης. Φτάνουμε στο σήμερα, στα πολιτιστικά του καλοκαιριού και (στο θέμα μας) τις εκδηλώσεις τις Αποκριάς.

Θα αποφύγω να σχολιάσω το ύφος και το επίπεδο των εκδηλώσεων, αν και θεωρώ χυδαία εμπορικό και ευτελές το ποπ του Σαρμπέλ, γιατί για την οικονομία του λόγου υποδύομαι το ρόλο ενός θετικά διακείμενου στην όποια προσπάθεια παρατηρητή. Έγινε λοιπόν για δεύτερη χρονιά το καρναβάλι, με όλο το απίστευτο κέφι, το διονυσιακό πνεύμα και την έμπνευση των συμμετεχόντων. Πολύ ωραία. Επίσης στα Όνεια όρη, στην περιοχή της Ανάληψης έγιναν τα Κούλουμα. Ωραία και εδώ.

Φρόντισαν όμως να μάθουμε όλοι «ποιοι τα διοργάνωσαν», «ποιοι δούλεψαν γι’ αυτά», ο Δήμαρχος, ο αντιδήμαρχος, ο Πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος και δεν συμμαζεύεται. Στα κούλουμα προοίμιο του πανηγυριού ήταν οι λόγοι του Δήμαρχου, των βουλευτών, των πολιτευτών και επίσης δεν συμμαζεύεται. Φαίνεται πως είναι τιτάνια προσπάθεια ενός ανθρώπου η διοργάνωση μιας εκδήλωσης. Φαίνεται πως δεν είναι αυτονόητη αποστολή του Πνευματικού Κέντρου, δηλαδή των υπαλλήλων του, η προετοιμασία ενός πολιτιστικού γεγονότος. Φαίνεται πως χωρίς το συγκεκριμένο δήμαρχο, το συγκεκριμένο αντιδήμαρχο, πολιτευτή ή Πρόεδρο δεν θα γινόταν τίποτα. Φαίνεται πως καρναβαλιστές ήταν οι προαναφερόμενοι. Φαίνεται πως οι πολιτιστικές εκδηλώσεις, με ή χωρίς εισαγωγικά, είναι πεδίο άσκησης μικροπολιτικής πολιτικάντικου τύπου που πιάνει τόπο. Είδες ο Δήμαρχος;

Βέβαια το φαινόμενο δεν είναι ατόφια κορινθιακό. Πριν από μερικούς μήνες ο Δήμαρχος του Ηρακλείου Αττικής, σε εκδήλωση προς τιμήν της Άλκης Ζέη καθυστέρησε να έρθει περίπου τρία τέταρτα και μιλούσε επί μία ώρα αναπτύσσοντας το πολιτιστικό έργο της Δημαρχίας του, ενώ το κοινό και η επίσημη καλεσμένη περίμεναν…Το ερώτημα που ξεφεύγει όμως είναι: Οι Κορίνθιοι πολιτευτές είναι (μόνο;) για τα πανηγύρια;

Γιόνα Παϊδούση (1917-2009)

Πρόσθεσα σήμερα στα authorities της βιβλιοθήκης χρονολογία θανάτου σε μια καταπληκτική Ελληνίδα που είχα την τιμή να γνωρίσω, η οποία πέθανε πριν από λίγες μέρες...

Καμιά φορά ο βιβλιοθηκάριος... "μόνο σταυρούς σε μνήματα καρφώνει", όπως λέει και ο ποιητής Μίλτος Σαχτούρης.

Η αμηχανία και ο ποιητής Τάκης Σινόπουλος

Μ' αρέσει η αμηχανία των λημμάτων στις εγκυκλοπαίδειες όταν μιλούν για ποιητές. Το μοτίβο είναι: χρονολογίες ζωής και θανάτου, βραβεία (εφόσον υπάρχουν), δυο - τρεις συλλογές και ένας χαρακτηρισμός της ποίησής τους (λυρική, ερωτική, κρυπτική). Είναι σαν να μιλάει για ηδονή ένας ανέραστος, ή για την Αριστερά ένας ανένταχτος. Καθόλα ελεύθερος να το κάνει, αλλά ελλειπής.

Οι ποιητές θα πρέπει να παρουσιάζονται σε ένα "Νυχτολόγιο" ή να μην αναφέρονται καθόλου, καθότι δεν είναι γεγονότα, ούτε πρόσωπα, αλλά μνήμες και αγωνία. Με δυο άλλες κουβέντες οι ποιητές είναι η ποίησή τους, όπως η ποιήσή τους είμαστε εμείς.

Το πρόβλημα είναι πως σ'αυτό το σημείωμα ήθελα να γράψω για τον ποιητή Τάκη Σινόπουλο. Να πω ότι γεννήθηκε, πέθανε και ότι εκτός από γιατρός ήταν και ποιητής. Να πω πως τον ανακάλυψα πριν από 1,5 χρόνο καταγράφοντας τη συλλογή μιας δωρεάς και στάθηκα. Ότι τους δύο συλλογικούς τόμους των ποιημάτων του τους έχω στο κομοδίνο δίπλα μου από τότε και κάνω τακτικά σκασιαρχεία απ' τον ύπνο στις σελίδες τους. Θα μπορούσα να συνδέσω πάλι έναν τόπο με ένα πρόσωπο, καθώς το σπίτι του είναι κοντά στο δικό μου. Ή τέλος, να πω δυο κου