Καλά κρασιά

Ο τρύγος είναι παγανιστική τελετή, αρχέγονο ξόρκι, μεθυστικό γλέντι αισθήσεων και στην πληρότητά του, παραισθήσεων... Είναι κατάκτηση: "άλλη μια χρονιά μαζί", και απληστία: "του χρόνου περισσότεροι", είναι προκοπή και ανάγκη: ό,τι πατήσαμε με τα γυμνά μας πόδια θα ευφραίνει το χειμώνα τη γυμνή ψυχή μας. Τα γράδα να είναι καλά, να έχει καλό βράσιμο, και καλά κρασιά...

"η συνήθεια της ζωής"

Η ζωή, πολύ συχνά

είναι μονάχα η συνήθειά της

κι όπου βρεθεί

αφήνει ψιχουλάκια.

Κάτι σημάδια ασήμαντα

αφήνει, κάθε τόσο, για να μη χαθεί

γι' αυτό και ζει ακόμη

****************

Το ποίημα και ο πίνακας είναι του Νίκου Χουλιαρά από το βιβλίο του "Εικόνες στο ύψος της ζωής" (εκδ. Νεφέλη)

Οι φράσεις που μένουν

Με τις μαλακίες που λέει ο Πάγκαλος δεν θα ασχοληθώ ξανά.

Κλωθογυρίζει στο μυαλό μου μια φράση του γιου μας: «ρε παιδιά δεν μου αρέσουν οι πολυκατοικίες. Κρύβουν τους ανθρώπους».

Υπάρχει και μια άλλη φράση που γέννησα και έχει ρίξει άγκυρα μέσα μου εδώ και αρκετές μέρες, όταν δυο φίλοι μας έχασαν τον γιο τους: «Τι φυτρώνει όταν φυτεύετε ένα παιδί 22 χρόνων;»

Όταν δυο φράσεις αρνούνται να φύγουν και στέκουν μόνες τους στο μυαλό μου επιμένοντας να υπάρχουν και να ρωτούν πώς θα μπορούσα να αφήσω χώρο στις μαλακίες που λέει ο Πάγκαλος;

Το πατάρι

Το πατάρι είναι το νησί με τους θησαυρούς στο σπίτι μας, όπως νομίζω και στα περισσότερα σπίτια. Είναι ένα μέρος που συχνά σκέφτομαι πως θα ήθελα να μένω μέχρι και ολόκληρες εποχές, αλλά δεν γίνεται. Είναι ο χώρος με τη μεγαλύτερη φροντίδα ταξινόμησης με το πιο αμφίβολο αποτέλεσμα. Μπορείς εκεί να βρεις τα πιο αντιφατικά πράγματα ή να μην βρεις τα πιο προφανή.

Στριμώχνονται εκεί – όπως και στη ζωή μας εξάλλου- φωτογραφίες των παππούδων σε παλιές κορνίζες, το δέντρο και τα υπόλοιπα χριστουγεννιάτικα στολίδια, τα αποκριάτικα (μάσκες, περούκες, μπιχλιμπίδια), τα καλοκαιρινά (μαγιό, πετσέτες, φτυαράκια), ρούχα μικρά ή μεγάλα των παιδιών, μια τηλεόραση, μια καφετιέρα, ένας υγραντήρας που δεν χρησιμοποιήσαμε ποτέ, βαλίτσες και σακ-βουαγιάζ, παιχνίδια, πολλά γράμματα που έστελνα στην Κ. όταν ήμουν φαντάρος και εκείνη στην Αγγλία, λίγα γράμματα της Κ. που μου έστελνε όταν ήμουν φαντάρος και εκείνη στην Αγγλία, οι ζωγραφιές και οι χειροτεχνίες του γιου μας, τα αναμνηστικά από τους Ολυμπιακούς της Αθήνας (4 χρόνια δουλειάς…), κάτι εικόνες αγίων δώρα από θείες σε γάμο και βαφτίσια, ανακοινώσεις και καλέσματα φοιτητικών εποχών, μια κούκλα και ένα κουκλοθέατρο, βιβλία (και εκεί) και η συλλογή με τα τεύχη της Βαβέλ.

Δεν έχει νόημα αυτό που κάνω. Η απαρίθμηση. Στο πατάρι βάζεις ό,τι δεν μπορείς ή δεν θέλεις να αποχωριστείς, ό,τι δεν ήρθε η ώρα του να φύγει ή να πεταχτεί, ό,τι δεν χωράει στην τρέχουσα ζωή σου, καμιά φορά και μυστικά. Τώρα τελευταία σκέφτομαι να βάλω στο πατάρι και την Αριστερά, τουλάχιστον στην κομματική μορφή της. Γιατί δεν μπορώ να την αποχωριστώ. Στο πατάρι βάζεις ό,τι δεν έχει χρηστική αξία, αλλά μεταφορική…

Πρόσφατα τοποθετήθηκαν εκεί και άλλα πράγματα, καθότι τακτικά το τροφοδοτούμε με τις αποσύρσεις μας. Και ενώ είχα φάει ένα ολόκληρο καλοκαίρι για να βρω το μαγιό μου, που σίγουρα κάποιος άλλος είχε πάρει και είχε χάσει γιατί εγώ εκεί το είχα βάλει, ανέβηκε και Εκείνη μαζί μου για να κατευνάσει την οργή μου που «δεν χωράνε άλλα πράγματα εδώ πάνω» και το βρήκε σε μια εμφανέστατη άκρη να χάσκει προκλητικά από την τσάντα με τα καλοκαιρινά (που επίσης δεν είχα βρει τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και λίγο πριν τις διακοπές του Αυγούστου που ξανακοίταξα). Πολλές φορές Εκείνες έχουν μια τάση να βρίσκουν ό,τι αδυνατούμε να βρούμε εμείς, τις περισσότερες δε φορές είναι πράγματα που κρύβονται ακριβώς μπροστά μας: το τυρί ή το ζαμπόν στο ψυγείο, το λινό πουκάμισο στην κρεμάστρα, η Αριστερά και καμιά φορά η ευτυχία των μικρών πραγμάτων.

Το πρόβλημα σε αυτές τις ανευρέσεις είναι οι επίσημοι λόγοι που ακολουθούν με «καστρική» διάρκεια και προκατασκευασμένα συμπεράσματα. Αρνούμαι περισσότερο να σχολιάσω, όμως να πω πως όταν ο δικός μας καυγάς τελείωνε με έναν απαξιωτικό μορφασμό μου, οι γείτονές μας σφάζονταν γιατί Εκείνη κάπου είχε κρύψει το τρυπάνι που εκείνος έψαχνε και βέβαια ήξερε που το έχει βάλει: στο πατάρι…

Ξύπνα, σχολείο...

Νομίζω πως ό,τι πιο πολύ επιθύμησα μέχρι τώρα στη ζωή μου, ήταν «λίγο ακόμη να κοιμηθώ» εκείνα τα χειμωνιάτικα πρωινά που η μάνα μου με ξύπναγε για το σχολείο. Το κρεβάτι γινόταν η πιο γλυκιά ζεστή αγκαλιά, από την οποία αν δεν με τράβαγε ο έξω κόσμος, θα ήμουν απόλυτα ευτυχής. Η Παρασκευή ήταν η καλύτερη μέρα και η Κυριακή – ιδιαίτερα μετά που ακουγόταν το σήμα της «Αθλητικής Κυριακής»- η χειρότερη. Δεν κατάλαβα ποτέ γιατί την πρώτη ώρα είχαμε μαθηματικά, γιατί έπρεπε να ξέρω τους στρατηγούς του Βυζαντίου ή τον Ιησού του Ναυή. Το σχολείο το συνάντησα έκτοτε πολλές φορές στη ζωή μου, είτε ως ιεραρχία, είτε ως εξέταση, είτε ως κτήριο. Τα σχολεία, τα στρατόπεδα, τα νοσοκομεία και οι φυλακές μοιάζουν εκπληκτικά μεταξύ τους…

Θυμάμαι τι ένοιωθα, πού ήταν η τάξη, ποιοι έκλαιγαν, πώς ήταν τα βλέμματα κυρίως μανάδων έξω από την τάξη, την κα Καλαμαρά (που έλεγαν πως ήταν σκληρή) και την κα Γκότση (που έλεγαν πως ήταν σκληρή), όλη την Πρώτη μαζεμένη για να χωριστεί σε δύο τμήματα- και εσύ να μην ξέρεις τι να ευχηθείς (τη σκληρή ή τη σκληρή). Λίγες μέρες μετά πλησίασα τη σκληρή που μου έλαχε για να τη φιλήσω (το ζώον) στο σχόλασμα, συνήθεια αποκτηθείσα εν τω νηπιαγωγείω…, και έφαγα την πρώτη μου χυλόπιτα. Έκτοτε δεν έχω ξαναφιλήσει δασκάλα.

Αυτό νομίζω πως έγινε προχθές. Το θυμάμαι πεντακάθαρα. Όμως… χθες συνόδεψα κάποιον άλλο στην πρώτη του μέρα στο σχολείο, στο δημοτικό: το γιο μου. Το χελωνάκι μας ζαλώθηκε την τεράστια τσάντα του – στο εξής ο τσίρδουλας θα είναι μια τσάντα με πόδια – και ξεκίνησε τόσο ψαρωμένος ώστε να παίζει άτσαλα τον αδιάφορο, την πορεία των δώδεκα χρόνων στη «βασική» εκπαίδευση.

Δεν ξέρω πώς θα ήταν ο κόσμος μας αν τα σχολεία δεν ήταν εθνικά κατηχητικά, αν καλλιεργούσαν ανθρώπους, αν δεν ήταν θερμοκήπια παπαγάλων, μόρφωναν και δεν εκπαίδευαν. Δεν θα το μάθω ποτέ. Στέλνω λοιπόν το γιο μου σε μια πορεία που εύχομαι να τον πληθαίνει και να τον βαθαίνει. Με την ελπίδα ότι στα σχολικά του συναπαντήματα θα γνωρίσει κάποιον άνθρωπο που θα τον εμπνεύσει μια πορεία χρήσιμη στη ζωή του.

Όσο το σχολείο θα είναι βέβαια παιδιά και έφηβοι, έρωτες, παιχνίδια, κοπάνες, πλάκες, φιλιά, τηλέφωνα, τετράδια, κασετίνες, ραβασάκια, εκδρομές, κυλικείο, θρανία, σκονάκια, αντιγραφή, διάλειμμα, καταλήψεις, διακοπές, Παρασκευές και Κυριακές κάτι μου λέει πως τουλάχιστον η κατήχηση θα κουτουλάει γερά στα θρανία της άνοιξης. Και είναι μια ελπίδα και αυτή. «Σώπα δάσκαλε να ακούσουμε το πουλί», ή μάλλον για να το πω και με τον τρόπο που… "προχθές" τελείωνα τις εκθέσεις μου στο δημοτικό: … να και ένα ποιηματάκι για το σχολείο:

"

Παιδιά, πότε

γεννήθηκε ο Ναπολέων Βοναπάρτης,

ο δάσκαλος ρωτά.

Πριν από χίλια χρόνια λεν τα παιδιά.

Πριν από εκατό χρόνια λεν τα παιδιά.

Πέρσι λεν τα παιδιά.

Κανείς δεν ξέρει.

Παιδιά τι έκανε

ο Ναπολέων Βοναπάρτης,

ο δάσκαλος ρωτά.

Νίκησε σ' ένα πόλεμο, λεν τα παιδιά.

Έχασε ένα πόλεμο, λεν τα παιδιά.

Κανείς δεν ξέρει.

Ο κρεοπώλης μας είχε ένα σκύλο

που τον λέγαν Ναπολέων,

λέει ο Φράντισιεκ.

Ο κρεοπώλης τον βασάνιζε και ο σκύλος πέθανε

από την πείνα

πριν ένα χρόνο.

Κι έτσι τώρα όλα τα παιδιά λυπούνται

για το Ναπολέοντα.

"

****************

Το ποίημα είναι του Μίροσλαβ Χόλουπ, μεταφρασμένο από τον Γιώργο Χριστοδουλίδη στην έκδοση του Παρασκηνίου με τίτλο "Δύο Ευρωπαίοι ποιητές" (2001). Το αφιερώνω στους φίλους μπαμπάδες που χθές άτσαλα κάναμε τους χαλαρούς όταν τα χελωνάκια μας με τις τεράστιες τσάντες στοιχίζονταν στην Πρώτη: στο Στέργιο, στον Αντώνη, στο Σπύρο, στο Σάκη, σε μένα που σας ομιλώ...

Η διαχρονική παρουσία του ελληνισμού

Το «Ρωσικό Ημερολόγιο» του Στάινμπεκ είναι ένα αδιάφορο οδοιπορικό στη Σοβιετική Ένωση προς καταπράυνση των εξελισσόμενων ψυχροπολεμικών συνδρόμων της αμερικανικής κοινής γνώμης του 1947 με μοναδικό προσόν (ίσως όχι τυχαία) το διάχυτο χιούμορ του εξαίρετου συγγραφέα των «Σταφυλιών της Οργής».

Το βιβλίο το αγόρασα τέλη Αυγούστου, όταν τα αποθέματα ανάγνωσης τελείωσαν. Έμοιαζε να ταιριάζει στη διάθεσή μου να διαβάζω για τη Σοβιετική Ένωση και τους ανθρώπους που τη διαμόρφωσαν (θα ακολουθήσει σχετικό ποστ για τη βιογραφία του Μπουχάριν) και σίγουρα ήταν ένα αναγκαίο… ηρεμιστικό στη «σταϊνμπεκομανία» μου. Εκδόθηκε πέρυσι στα ελληνικά από τον Κέδρο σε μετάφραση της Κίρας Σίνου.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα ιστορικό, περιηγητικό βιβλίο «μυρίζει αμερικανίλα». Για να μην παρεξηγούμαι: είμαι σε θέση να διακρίνω αν ένας συγγραφέας τέτοιου βιβλίου είναι αμερικανός, εστιάζει και εντυπωσιάζεται από πράγματα που ένας Ευρωπαίος είτε τα γνωρίζει ως φόντο (ιστορικό ή πολιτιστικό), είτε επιχειρεί να τα χωνέψει για να τα κατανοήσει. Ο Αμερικάνος τα αντιμετωπίζει επιφανειακά ως εξωτικά και είτε εκπλήσσεται από τα κοινά στοιχεία, είτε εκπλήσσεται από τις διαφορές, τις οποίες αντιλαμβάνεται ως μπιχλιμπίδια που του προσφέρονται από τους ιθαγενείς. Πάντως σε μένα τον… Ευρωπαίο οι εντυπώσεις του δεν διαφοροποιούνται από αυτές που θα είχε σε μια ανάλογη απίθανη περίπτωση ένας… εξωγήινος. Αυτά ως άρωμα των βιβλίων και όχι ως ουσία, τις περισσότερες φορές.

Το βιβλίο δεν ενδιαφέρει νομίζω το σύγχρονο αναγνώστη (ή μη μόνον για το διαλυτικό του χιούμορ), αν και επιχειρεί «αντικειμενικά» να προσεγγίσει το μέσο σοβιετικό πολίτη για λογαριασμό του μέσου αμερικανού πολίτη και να διεμβολίσει την καλπάζουσα αντισοβιετική προπαγάνδα στις ΗΠΑ, χωρίς να ωραιοποιεί τις εικόνες από την ΕΣΣΔ. Υπάρχει μια καταπληκτική παράγραφος του Σταίνμπεκ στα εισαγωγικά του Ημερολογίου, εκεί που προσπαθεί να εξηγήσει τα δημοσιογραφικά κίνητρα ενός τέτοιου ταξιδιού του:

«…Βλέπετε, οι ειδήσεις δεν είναι πια ειδήσεις, τουλάχιστον όχι το κομμάτι τους που τραβάει περισσότερο την προσοχή. Οι ειδήσεις έχουν γίνει πια αντικείμενο των εμπειρογνωμόνων… Αυτό που διαβάζουμε ως είδηση πλέον δεν είναι καθόλου είδηση, αλλά η γνώμη κάποιου εμπειρογνώμονα ως προς τη σημασία αυτής της είδησης…».

Το Ημερολόγιο που κειμενικά υποστηρίζεται από τον Στάινμπεκ και φωτογραφικά από τον Ρόμπερτ Κάπα, στην ουσία είναι «Σοβιετικό», αφού επισκέπτεται Ρωσία, Ουκρανία και Γεωργία και όχι βέβαια «Ρωσικό», όπως τιτλοφορείται. Η δεύτερη αφορμή για να μιλήσω γι’ αυτό (μετά τη σύνοψη του σύγχρονου ορισμού της είδησης) είναι το παρακάτω περιστατικό:

Το βασικό πρόβλημα που αντιμετώπισαν ο Κάπα και ο Στάινμπεκ σε αυτό το ταξίδι ήταν η φοβερή ταλαιπωρία τους στα αεροδρόμια και τα φρένα της γραφειοκρατίας. Κάποια στιγμή επιστρέφοντας (επιτέλους) από το Στάλινγκραντ στη Μόσχα ανακαλύπτουν με εμφανή εκνευρισμό ότι δεν υπάρχει αυτοκίνητο να τους περιμένει για να τους πάει στο ξενοδοχείο τους.

«… Τότε, εμφανίστηκε ένας Έλληνας. Στις δύσκολες ώρες πάντα εμφανίζεται ένας Έλληνας, οπουδήποτε στον κόσμο. Αυτός ο Έλληνας μπορούσε να μας βρει αυτοκίνητο, πράγμα που έκανε έναντι αδρής αμοιβής, και πήγαμε επιτέλους στο ξενοδοχείο Σαβόι… Όπου υπάρχουν Έλληνες, θα υπάρχει και καπιταλισμός…».Όπου Έλληνας σε αυτή την περίπτωση, ο μαυραγορίτης, ο ενδιάμεσος, ο μεσολαβητής, το λαμόγιο. Διαχρονική αξία.

Ένα λυπημένο παραμύθι για τα Ελληνικά Γράμματα

Μια φορά και έναν καιρό το «Δ», το «Ο» και το «Λ» έστειλαν το «Ψ» να πείσει τα Ελληνικά Γράμματα ότι θα ήταν προς το συμφέρον τους να αγοραστούν από κάποιο δυνατό και πλούσιο που να κυβερνά μια χώρα: θα γράφονταν περισσότερα βιβλία και θα εκδίδονταν και θα γίνονταν διάσημα. Το «Α» και το «Ω» την υποψιάζονταν τη δουλειά, όμως δεν είχαν και καμιά απόδειξη για τις υποψίες τους που τελικά επαληθεύτηκαν: λίγο καιρό μετά όλα τα Ελληνικά Γράμματα αυτοκτόνησαν ή δολοφονήθηκαν και οι άνθρωποι που τα φρόντιζαν εξορίστηκαν. Έτσι η βιβλιοχώρα των Ελληνικών Γραμμάτων ρήμαξε.

Ανέστια θα μείνουν πλέον βιβλία των Τριβιζά, Μουρσελά, Σκαμπαρδώνη, Ξανθούλη, Κούρτοβικ, Καρνέζη, Ευθυμιάδη, Μανιώτη, Χαριτόπουλου, Αλεξανδρόπουλου, Έκο, Μπόρχες, Σαβατέρ, Μπουλώτη, Βαλάση, Αρβελέρ, Λαϊνά και άλλων πολλών.

Άνεργοι θα μείνουν 94 απολυμένοι από 15 Σεπτεμβρίου που χρόνια τώρα δούλευαν για να διαβάζουμε εμείς βιβλία και ιδέες.

Έτσι θα το αφήσουμε;

Τα ήσυχα απογεύματα

Όσο γεναιόδωρη είναι μαζί μου η σιωπή, τόσο φειδωλά φαίνονται τα καλοκαίρια μου. Μεγαλώνοντας.

Ένα ήσυχο απόγευμα στην άκρη αυτού του δύστροπου καλοκαιριού φωλιάζει μέσα μου σιγά-σιγά, καθώς ο ήλιος αποσύρεται αποκαμωμένος στα ενδότερα και παρασέρνει μαζί του όλα τα χρώματα- πρώτα το μπλε της θάλασσας, μετά το κόκκινο του ουρανού, στο τέλος τα πράσινα των δέντρων.

Κατακάθονται και οι φωνές, τα γέλια, οι θυμοί και οι λυγμοί. Μόνο ο πόθος παραμένει- αν υπάρχει δυνατό φεγάρι. Τελικά όλη αυτή η φιλολογία για το φεγγάρι, ποίηματα, έρωτες, τραγούδια είναι λίγο παραπλανητική. Εξάλλου το ασημένιο φως δεν είναι δικό του, μια διαστρέβλωση, μια παρεξήγηση, μια παραπλάνηση είναι. Και η Πανσέληνος, μια ψευτιά. Δεν είναι αυτόφωτη η σελήνη, όλοι το ξέρουν αυτό: ό,τι επιστρέφει από αυτό που της δίνεται. Και το κάνουμε θέμα...

Μου αρέσει να φρενάρω έτσι τη ζωή μου τα απογεύματα. Όμως όλο και πιο σπάνια βρίσκω χρόνο γι' αυτά. Αν σκεφτείς τα παράθυρα και οι πόρτες είναι ό,τι δεν χτίσαμε σε ένα σπίτι, ό,τι δεν αφήσαμε απέξω, ό,τι επιτρέψαμε να φεύγει κατά βούληση. Τώρα ξέρεις τι νόημα έχουν τα καλοκαίρια.

Παίρνω μαζί μου λοιπόν για τον καινούριο χειμώνα τις λιγοστές αποσκευές αυτού του καλοκαιριού:
- ένα καινούριο τσαρδάκι για το γιο μου κάτω από την μεγάλη καρυδιά, δίπλα στο πηγάδι
-το φεγγαρόφωτο στον όρμο του Οιτύλου με σβησμένα τα φώτα του αυτοκινήτου κατεβαίνοντας με την κυρά μου

*****************
Το κείμενο αυτό αφιερώνεται στη μνήμη ενός ανθρώπου που πολύ εκτίμησα και σεβάστηκα, μιας εκλεκτής υπήκοου των βιβλιοθηκών και των αρχείων και της καλύτερης συζητήτριας που έχω γνωρίσει: στη Βάλια Δαμαλά, που πέθανε στις 6 Αυγούστου 2010.

Καλή δύναμη αδέρφια.

Σε ένα τσαρδάκι

Μάζεψα τα βιβλία μου, διάλεξα ρούχα, κλείνω το σπίτι και βγαίνω στο δρόμο να συναντήσω πάλι: τα παιδικά καλοκαίρια μου σε ένα τσαρδάκι.
*****************
Ραντεβού το Σεπτέμβρη.

10 άνθρωποι μιλούν για το καλοκαίρι ή γιατί διαβάζω τα blog

Δροσερά ή ιδρωμένα, απεγνωσμένα, στοχαστικά, ποιητικά, φωτογραφικά, σαρκαστικά, πολιτικά. Πάνω από όλα εμπνευσμένα – ακόμη και όταν κουράζονται: τα ιστολόγια που παρακολουθώ. Για την ακρίβεια: που απολαμβάνω να διαβάζω. Για να το πάω εκεί που θέλω: που καμαρώνω τη γραφή τους και ευχαριστιέμαι την παρέα τους. Ένας κόσμος που γράφει και καταθέτει όψεις και σκέψεις της καθημερινότητας, που αποδομεί την τηλεοπτική αποβλάκωση, που πολιτικοποιεί τις ενστάσεις του, που μηρυκάζει την ανθρωπιά του.

Ένα μπουκέτο – καλύτερα μια χούφτα χαλίκια- σας αφήνω από τα «καλοκαιρινά» τους κείμενα. Σκόπευα να σας τα σκορπίσω τη Δευτέρα, αλλά δεν κρατήθηκα. Καλή ανάγνωση.

«Σχεδόν πάλι» από τη Theorema στο “Three wishes’s weblog” **** «Το μεσημέρι καίει το μέτωπό σου» από το Βυτίο, α, και το «καϊμάκι» επίσης **** «Άφθονο καλοκαίρι», αλλά και «Πίσω απ’ την βιτρίνα» στο “the elf at bay” **** «Η εύνοια της αυθαιρεσίας» από τη Riski στο «Ουδέν αμιγές» **** «Η νωχελική βόλτα στην παραλία του ζεύγους Stone και του σκύλου τους» από το Μούργο στη «Λάσπη στ’ αστέρια» **** “The Chania Sessions I: British and Commonwealth War Cemetery” από τον Sillentcrossing **** «Φωτολόγιο φετινών διακοπών» από τη Renata στην «Αναγεννημένη» **** «Περιήγηση στας Ολλανδικάς εξοχάς» από την Krotkaya [το σημείο με τις κότες που προσφέρουν αυγά: το αγαπημένο μου] **** «Να μας πάρεις μακριά, να μας πας στα πέρα μέρη» από τον Romandante στο "Στάχτη και Burberry" **** «ΣΚ στο Μαϊάμι» από τον harisheiz στο “Crazy cows: η γελάδα ποτέ δεν πεθαίνει”

Συχνά ξεχνώ (σχεδιάζοντας)

Συχνά ξεχνώ εισιτήρια μέσα στα βιβλία που διαβάζω. Κάποιος θα μπορούσε εύκολα να πει πως είναι μια απλή ιδέα πρόχειρου σελιδοδείκτη. Όμως εγώ ξέρω:

είναι για τα ταξίδια που σχεδιάζω στη χάρτινη ζωή μου.

Η αξία των ερωτήσεων (μεγαλώνοντας)

- Η αξία των ερωτήσεων είναι σαφώς μεγαλύτερη αυτής των απαντήσεων. Αρκεί που εκεί έχεις εσύ την πρωτοβουλία. Γι' αυτό είναι και πιο δύσκολες. Οι ερωτήσεις. Αν δεν απαντηθούν, τότε...

- Τότε απελευθερώνεις την απάντηση αναγνωρίζοντάς της τον πρότερο έντιμο βίο.

Γιορτάζουμε κάτι; (10 ερωτήσεις για τη δημοκρατία)

Με την ελληνική δημοκρατία έχουμε ηλικιακή διαφορά μερικών εβδομάδων μόνο. Κλείνουμε επομένως και οι δύο τα 36 φέτος. Ωστόσο βρε πατέρα θέλω να μου απαντήσεις ποια δημοκρατία γιορτάζει στις 24 Ιουλίου;

Σε είχα ρωτήσει και πέρυσι. Δεν μου απάντησες. Φέτος έχω και άλλες (αναπάντητες σίγουρα) ερωτήσεις. Μην μου πεις λοιπόν ποια δημοκρατία γιορτάζει στις 24 Ιουλίου:

1. Η δημοκρατία του Μνημονίου ή του Συντάγματος;
2. Η δημοκρατία που σκοτώνει επώνυμους «δημοσιογράφους» ή αυτή που σκοτώνει «ανώνυμους» μετανάστες;
3. Η δημοκρατία που συντηρείται ή αυτή που κερδίζεται;
4. Η δημοκρατία των διαδρόμων ή αυτή των δρόμων;
5. Η δημοκρατία των ατιμώρητων επωνύμων ή αυτή των φυλακισμένων που κάνουν απεργία πείνας;
6. Η δημοκρατία των χορηγών ή αυτή των χορηγούμενων;
7. Η δημοκρατία του Ανδρέα Λοβέρδου ή αυτή του Μανώλη Γλέζου;
8. Η δημοκρατία που εκχωρεί τη δημόσια περιουσία ή αυτή που προστατεύει την ιδιωτική;
9. Η δημοκρατία των κομμάτων ή η δημοκρατία των κινημάτων;
10. Η δημοκρατία που κερδήθηκε το 1974 ή αυτή που έχει χαθεί;

Κώστας Καρυωτάκης (82 χρόνια μετά)

...

"Αν τουλάχιστον, μέσα στους ανθρώπους

αυτούς, ένας επέθαινε από αηδία...

Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους,

θα διασκεδάζαμε όλοι στην κηδεία."

*******************************

ο ποιητής Κ. Γ. Καρυωτάκης αυτοκτόνησε με περίστροφο σαν σήμερα πριν από 82 χρόνια
στην Πρέβεζα

Opus Femina

Μια παλλόμενη νύχτα, ένα σοφό λίγο στη φασαρία της πόλης και των ανθρώπων της, μια πείσμων αντίρρηση στην κρίση όταν επιχειρεί να μας τυλίξει με τη γλίτσα της – ευτυχώς ανεπιτυχώς, οικονομία του νου και όχι της ψυχής, λευκά κύματα φωνών και μαύρα πουκάμισα μαντολίνων, θαρρείς η νύχτα γεννάει τη μουσική, η νύχτα γεννάει την καρποφόρα ελπίδα, η νύχτα αντιστέκεται, όμορφα στην άκρη και πάνω από την πόλη, με μια φλούδα φεγγάρι στο πλάι, με μια φλούδα φεγγάρι στα τραγούδια του Μάνου και του Μίκη, αναμοχλεύοντας θλίψεις και ελπίδες και έρωτες και απώλειες, μια συναυλία διαδήλωση με πανό τα μάτια μας και συνθήματα τα τραγούδια μας, μια συναυλία-εισιτήριο στη νέα και όχι στην επόμενη μέρα, μια φλούδα φεγγάρι στα απελπισμένα όνειρά μας, μια φλούδα μουσική στην απέραντη νύχτα.

Αυτός είναι ο τόπος που γεννήθηκα. Και γεννιέμαι συνέχεια.

********************
Με αφορμή τη συναυλία του Γυναικείου Φωνητικού Συνόλου Κορίνθου «OPUS FEMINA» και της ορχήστρας νυκτών εγχόρδων «ATTICA» στο θεατράκι «Μίκης Θεοδωράκης» στα Εξαμίλια Κορίνθου, 18 Ιουλίου 2010.

Οι Είμαι και θέλω

- Καλημέρα. Είμαι ανιψιός του κου Δ….
- Γεια σας. Τηλεφωνώ από το γραφείο του Υπουργού κου Λ….
- Θα ήθελα να με εξυπηρετήσετε. Ξέρετε, ο φίλος μου ο κος Α., αλλά και ο κος Φ. που είναι έφορος στην Ε.Β…
- Έρχομαι από το γραφείο του κου Π….
- Είμαι κοσμήτορας της Ν. Σχολής του Πανεπιστημίου Α.
- Είμαι προϊσταμένη στο Τμήμα Π. της ΕΡΤ και θα ήθελα για το γιο μου που σπουδάζει στο εξωτερικό…

Το ύφος είτε κεκαλυμμένα ειρωνικό, είτε απροκάλυπτα αγενές, κουβαλάει μια εξουσία που δεν ξέρω ποιος την έδωσε και ποιος τη δέχεται, αλλά όχι εγώ. Όλοι αυτοί και άλλοι πολλοί έρχονται στις βιβλιοθήκες όχι για να εξυπηρετηθούν, αλλά για να τους εξυπηρετήσουν. Η συναίσθηση ότι είσαι υπάλληλος, εξυπηρετητής, δεν επιτρέπει κούφιους εγωισμούς στην αποδοχή και εκτέλεση των αιτημάτων. Άλλο αυτό όμως και άλλο η δουλοπρέπεια.

Από την άλλη πλευρά πόσο ετοιμοπόλεμος να είσαι σε τέτοιες επιθέσεις αυθαίρετης εξουσίας, πόση διάθεση και «στομάχι» να έχεις να αποκρούσεις. Η συνήθης απάντησή μου είναι περίπου αυτή: «Δεν με ενδιαφέρει ποιος είστε ή εκ μέρους ποιου έρχεστε. Πείτε μου τι ζητάτε. Με τον ίδιο τρόπο εξυπηρετούμε τους πάντες». Ακόμη και αυτή η απάντηση εκλαμβάνεται μερικές φορές σαν θράσος, ακόμη και από την ίδια τη (δημόσια) υπηρεσία.

Δεν θα δικαιολογούσα κάποιον που συνηθισμένος από άλλες υπηρεσίες ή υπαλλήλους απευθύνεται με τέτοιες επικλήσεις στον επαγγελματισμό μου. Είναι πασιφανές ότι οι περισσότεροι δεν έχουν συνηθίσει τις βιβλιοθήκες ως υπηρεσίες ελεύθερης πρόσβασης στη γνώση, την πληροφορία και τον πολιτισμό, ως κέντρα πληροφόρησης. Οι περισσότεροι – φαίνεται από τα «ευχαριστώ» - φεύγουν έκπληκτοι που εξυπηρετήθηκαν και μάλιστα χωρίς να πληρώσουν. Άλλο η συστολή ή αντίστροφα το θράσος λόγω αυτής της άγνοιας, και άλλο η εξουσία μιας συγγένειας ή μιας επαγγελματικής σχέσης που θρονιάζει απέναντί σου το μεγαλειώδες Εγώ της.

Και βέβαια αυτό που μένει μέσα μου ως ξάφνιασμα είναι πόσο αυτή η συμπεριφορά ορισμένων «περνάει», αποδίδει καρπούς, γίνεται αποδεκτή χωρίς αντιστάσεις. Και ύστερα σου λένε: «μεμψιμοιρείς» και «γκρινιάζεις». Σταματώ.

**********************************
Ο πίνακας (“The Library”) είναι του Jacob Lawrence (1917 - 2000)

ο πάγκαλος και το Τίποτα

Προέκυψε στις «Ακυβέρνητες Πολιτείες» η ιδέα ενός δι-ιστολογικού αφιερώματος στον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης. Μια σκέψη να απαντηθεί ο λόγος του με το λόγο μας.

Θα ήταν εύκολο – η πρώτη μου σκέψη – να βάλω ρήσεις του κατά καιρούς να αντιπαρατίθενται μεταξύ τους ή με την ιστορία. Μια γελοιογραφική προσέγγιση θα είχε κάτι από το χουλιγκανικό του μπρίο και θα του ταίριαζε. Να απαντήσεις σε κάτι που έχει πει, θα του περιποιούσε τιμή που δεν έχει υπάρξει για άλλους.

Ένα τέτοιο αφιέρωμα σε διάφορα blog δεν ασχολείται με τον Πάγκαλο ως ιδιαίτερη πολιτική μονάδα, ούτε καν ως σύμβολο μιας αντιδραστικής πολιτικής. Ένας λόγος που δεν το κάνει αυτό είναι γιατί ο Θεόδωρος Πάγκαλος δεν είναι παραγωγός πολιτικής (με την οποία μπορείς να συμφωνείς ή να διαφωνείς). Ακόμη και ως υπουργό ούτε εκτελεστή μιας πολιτικής απόφασης μπορείς να τον πεις. Τέλος και ως μεταφορέα πολιτικής σκέψης μάλλον αδύναμο θα τον έκρινε κανείς. Θέλω να πω πως η σχέση του Πάγκαλου με την πολιτική είναι καθαρά συμπτωματική, παρά το γεγονός ότι δεν είναι συγκυριακή. Ο Πάγκαλος κατά τη γνώμη μου είναι ένα απόστημα στο πολιτικό μας σώμα, έκφανση μονάχα μιας εκφυλιστικής παθολογίας.

Ο Τύπος φαίνεται να τον αγαπάει, καθώς ο εν λόγω βουλευτής με όπλο μια αιχμηρή γλώσσα και την εκρηκτική απολυταρχική προσωπικότητά του δεν θα μπορούσε παρά να είναι τροφή στον επιδιωκόμενο εντυπωσιασμό. Σε μία από τις σπάνιες (ίσως η μόνη) πραγματικές συνεντεύξεις που έχει δώσει αποκαλύπτεται νομίζω αδρά το πρόσωπο πίσω από το προσωπείο: στους Schooligans… Ο Πάγκαλος είναι επικοινωνιακή περσόνα που ξεχωρίζει γιατί το επικοινωνιακό πλαίσιο που θέτει η σύμπραξη κομμάτων και Τύπου στη χώρα μας έχει επιβάλλει έναν ήπιο πολιτικό πολιτισμό ευγένειας και αβρότητας, από τον οποίο αυτός ξεχωρίζει για να επιβεβαιώνει τον κανόνα. Όποτε τα πράγματα έχουν «στριμώξει» ο Αντιπρόεδρος αποκαλύπτεται, χάνει τη ευφυή στιλπνότητά του, την ευφράδη λάμψη του, εκνευρίζεται και λέει τις ασχεδίαστες αρλούμπες του, τις αληθινές.

Δεν ξέρω τι θα θυμάται κανείς μετά την πολιτική αποστρατεία του Θεόδωρου Πάγκαλου για το πολιτικό ήθος και την ιστορία του Ανδρός. Νομίζω τίποτα. Ούτε καν τις δηλώσεις του για τα Ίμια ή τα έργα του για τον Οτσαλάν. Σίγουρα η ιστορία πολύ λιγότερα θα αναφέρει γι’ αυτόν από όσα θα ήθελε. Και εδώ όλοι εμείς θα μπορούμε να χαμογελάσουμε ειρωνικά, όταν καμιά φορά θα θυμόμαστε το πληθωρικό του «τίποτα».

Ίχνη στην άμμο της ανάγνωσης

(μέρος δεύτερο - έτος δεύτερο)

Διάβασα τη βιογραφία του Μπρεχτ (Μπρεχτ-ο άνθρωπος και το έργο του/ Μάρτιν Έσσλιν. Αθήνα: Θεωρία, 1984) στην ταράτσα του πατρικού μου σπιτιού πριν από χιλιάδες νύχτες ξαπλωμένος σε ένα ράντζο με μια λάμπα υγραερίου στο πλάι.
******************************
Τέλειωσα το «Ένα παιδί μετράει τα’ άστρα» πριν από χιλιάδες καλοκαιρινά μεσημέρια ξαπλωμένος σε μια αιώρα κάτω από μια λεμονιά. Έκλεισα το βιβλίο συγκλονισμένος και το ακούμπησα στο μέτωπό μου (σαν ευαγγέλιο). Έχω ένα ξάδελφο – δεν έχουμε γνωριστεί…- που πήρε το όνομά του από τον κεντρικό ήρωα του βιβλίου αυτού του Λουντέμη: Μέλιος
******************************
Διάβασα κάποτε σε ένα παλιό και φθαρμένο αρχοντικό στην Αλεξάνδρεια τα ποιήματα του Καβάφη για πρώτη φορά. «Απ’ όλα τα έργα των ανθρώπων, πιο πολύ αγαπώ τα μεταχειρισμένα…» λέει κάπου ο Μπρεχτ.
******************************
Ο «Μεγάλος περίπατος του Πέτρου» είναι το μόνο βιβλίο που έχω διαβάσει τρεις φορές. Είχαμε κάποτε μια χελώνα που τη λέγαμε Θόδωρο.
******************************
Το «Λούσια» του Χουλιαρά μου τον είχε χαρίσει η φίλη μου η Φρόσω. Τον δάνεισα κάποτε σε μια συνάδελφο και φίλη. Πρώτη (και τελευταία) φορά που το έκανα: να δανείσω. Τον έχασε και χάλασε η φιλία μας. Η Κ. μου τον ξαναπήρε χρόνια μετά. Έγραψε και αφιέρωση.
******************************
Γράφω, χρόνια τώρα, στη σελίδα τίτλου των βιβλίων μου το ονοματεπώνυμό μου και την ημερομηνία απόκτησης.
******************************
Τους «Άθλιους» του Ουγκώ τους διάβασα το καλοκαίρι που τελείωσα την Πέμπτη Δημοτικού (εμφανής… αν και δικαιολογημένος κομπασμός!). «Δούλευα» σε ένα σιδεράδικο (για να «ψηθώ»), και όταν έφευγε το αφεντικό για εξωτερικές δουλειές, βυθιζόμουνα.
******************************
Μου αρέσει να μυρίζω τα βιβλία
******************************
Τα ποιήματα του Λειβαδίτη (ιδιαίτερα τα «φύλλα του φθινοπώρου») τα είχα δυο χρόνια στο κομοδίνο μου και τα έπαιρνα κάθε βράδυ μαζί μου. Στον ύπνο μου.
******************************
Η ποίηση της Δημουλά δεν μου ταιριάζει. Ή δεν της ταιριάζω εγώ. Ακόμη και το αντίτυπο των «Ποιημάτων» της που έχω στη βιβλιοθήκη μου είναι κακέκτυπο: μπερδεμένες σελίδες…
******************************
Τα βιβλία του Μπάροουζ τα εξόρισα από τη βιβλιοθήκη μου, όταν γεννήθηκε ο γιος μου.
******************************
Χρόνια τώρα το βιβλίο που κάνω δώρο στους φίλους μου είναι το «Σ’ έναν άγνωστο θεό» του Στάινμπεκ.
******************************
Τη βιογραφία του Τζόυς (Θεμέλιο, 1983) τη διάβασα σε ένα νοσοκομείο, του Φρόυντ (Ίνδικτος, 2003) στη Κύθνο, μετά στη Σέριφο και μετά στη Μήλο το καλοκαίρι του 2003, του Στάλιν (Οδυσσέας, 2003), του Τρότσκι (Κοχλίας, 2004), του Λένιν (Εστία, 2004) και του Μαρξ (Ωκεανίδα, 2001) στη σειρά.
******************************
Φέτος την άνοιξη βγήκα στο μπαλκόνι για τον ετήσιο καθαρισμό των βιβλίων μου με το βετεξάκι και μια πατσαβούρα.
- Τι κάνεις εκεί Γιώργο; (με ρώτησε μια γειτόνισσα που ήταν και αυτή στο μπαλκόνι της)
- Ξεσκονίζω τον Λένιν
- ………
- (είχα φτάσει στους 51 δερματόδετους τόμους των Απάντων του)
******************************
Εδώ και καμιά δεκαπενταριά χρόνια κάθε Μεγάλη Παρασκευή διαβάζω (σχεδόν τελετουργικά) ένα ποίημα του Καρούζου από ένα ταλαιπωρημένο τόμο των ποιημάτων του, που λέει:
«Φεύγω από το στόμα μου φεύγω απ’ το μυαλό μου
δεν έχει όρια η κωμωδία της γλώσσας
τα διάπυρα σημάδια του Δήθεν εντοιχισμένα στο στήθος
Φεύγω απ’ τα χέρια μου φεύγω απ’ τη στύση
διατρέχοντας ηχηρά το νευρικό μου σύστημα
είμαι σαν άκοπο βιβλίο που πάλιωσε
στα μαυρισμένα ράφια της θεότητας
διαθέτω μονάχα την Άνοιξη διαθέτω τ’ αστέρια
είμαι άλλωστε εγώ που ταρίχευσα
μαζεύοντας όσο μπόρεσα χημικό σκοτάδι-
την καθημερινότητα.»
******************************
Έχω δυο βιβλία από τη βιβλιοθήκη του Νικηφόρου Βρεττάκου στη βιβλιοθήκη μου.
******************************
Μύρισα κάποτε έναν τόμο της «Εγκυκλοπαίδειας» του Ντιτερό σε μια βιβλιοθήκη που ελάχιστοι γνωρίζουν στο κέντρο της Αθήνας.
******************************
Θυμάμαι το «μολυβένιο στρατιώτη». Πόσο λυπημένο παραμύθι. Ήταν χριστουγεννιάτικο δώρο του 1981.
******************************
Έχω διαβάσει ένα βιβλίο που μάλλον δεν τυπώθηκε ποτέ και ένα άλλο που τυπώθηκε σε τρία μονάχα αντίτυπα από δυο γιους που το χάρισαν στη μάνα τους.
******************************
Ακόμη το «πράσινο» το γράφω «πράσσινο», όπως η μπλε «Για σας παιδιά».
******************************
Διάβασα το «βιβλίο της άμμου» του Μπόρχες καλοκαίρι στην παραλία, τη «Μέσα βροχή» του Χουλιαρά χειμώνα -φαντάρος στην Κόρινθο, τα ποιήματα του Καρυωτάκη φαντάρος στα Γιάννενα, τη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα φαντάρος στη Λήμνο.
******************************
Δώρο στο γάμο μου ζήτησα από τον καλύτερό μου φίλο, τον Παντελή, ένα βιβλίο βιβλιοδετημένο από τον ίδιο.
******************************
Τα διηγήματα του Τσέχωφ τα διάβασα στις υπόγειες «αίθουσες διδασκαλίας» του 1ου Γενικού Λυκείου Κορίνθου στις Καταλήψεις του ’91.
******************************

Βιβλία έχω διαβάσει στην τουαλέτα, στο κρεβάτι, στο τραπέζι της κουζίνας, στο πάτωμα του σαλονιού, στις βεράντες και τα μπαλκόνια όλων των σπιτιών που έχω μείνει και στις ταράτσες, σε πλοία, τρένα, λεωφορεία, τρόλεϊ και αυτοκίνητα, σε παραλίες, ταβέρνες, καφετέριες, στη σκοπιά, κάτω από δέντρα ή κάτω από τον ουρανό, όλες τις ώρες της νύχτας και της μέρας. Τα βιβλία μου με έχουν δει να κλαίω και να ερωτεύομαι. Έχω ξενυχτήσει μαζί τους και έχουμε ξυπνήσει μαζί. Ξέρεις, τα χνάρια τους είναι σκόρπια στη ζωή μου. Δεν έχουν πάντα σαφή προορισμό. Δεν οδηγούν έστω στο ίδιο μέρος. Δεν κοιτούν τον ίδιο ορίζοντα. Όμως είναι εκεί (τα χνάρια τους) κι ας φυσήξει ο μπάτης και ας σβηστεί η γραφή. Γιατί τα

ίχνη της η ανάγνωση τα άφησε στην άμμο της ψυχής μας. Πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς;

Το ληξιαρχείο του πνεύματος

Και εκεί που «σκάβεις» κάποια ντουλάπια βρίσκεις σκονισμένα βιβλία. Ή σε βρίσκουν αυτά. Μάλλον σε βρίσκουν. Γιατί είσαι σε θέση να ξέρεις ή να υποψιάζεσαι τι κρύβεται πίσω από τη σκόνη τους και όχι να στέκεσαι σε αυτήν.

Ο βιβλιοθηκάριος λοιπόν είναι και ανασκαφέας της μνήμης. Και τα βιβλία –το έχουμε ξαναπεί- είναι απόμαχοι της α-λήθειας.

Τη χαρά μου που τα ανακάλυψα στη Βιβλιοθήκη δείχνω εδώ. Μοναδικά για ό,τι αποπειράθηκαν και ό,τι συμβολίζουν. Κάποιος άλλος μιλάει γι’ αυτά με γνώση: εδώ.
Εγώ απλά θα τα «καταλογογραφήσω» στο ληξιαρχείο του πνεύματος…

Η Πολιούχος Αδιαφορία

Πολιούχος («ο έχων την πόλιν») της Κορίνθου είναι ο Απόστολος Παύλος και τα πανηγύρια λίγο μετά το κλείσιμο των σχολείων ήταν για εμάς τα πιτσιρίκια σαν τελετή έναρξης του καλοκαιριού. Ο τέως μητροπολίτης Παντελεήμων είχε λοιπόν καθιερώσει να γιορτάζεται με σειρά εκδηλώσεων, τα ονομαζόμενα «Παύλεια», η μνήμη του. Η πατρωνία των εκδηλώσεων ήταν εξαιρετικά χαλαρή και η επισημότητα μάλλον η «στοιχειώδης».

Ο νέος μητροπολίτης της Κορίνθου, ο Διονύσιος, μετά το θάνατο του προηγούμενου μητροπολίτη έσβησε από το κοντέρ την αρίθμηση των «Παυλείων» και άρχισε να τα αριθμεί από την αρχή.

Φτάσαμε λοιπόν απ-αισίως στα Δ΄ Παύλεια:

Γέμισαν προχθές οι δρόμοι από παπάδες, μητροπολίτες από όλη την Ελλάδα, ήρθε και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και ο Μητροπολίτης του Χαρτούμ και μοναχοί από το Άγιο Όρος και καλόγριες από τα μοναστήρια της ευρύτερης περιοχής, και κάθε μέρα γίνονταν λειτουργίες (επί μία εβδομάδα) και παρακλήσεις και έγινε και «Μέγας Συνοδικός Εσπερινός» και ήρθαν και κόκκαλα αγίων πολλών και ο κόσμος τα προσκύνησε. Και είχε και στρατιωτικό άγημα, και οι βουλευτές ήταν παρόντες - της δημοκρατικής παράταξης και της επάρατης δεξιάς: αυτούς εκλέγει ο Κορινθιακός λαός - και ο δήμαρχος και ο νομάρχης. Και πολύς κόσμος τα παρακολούθησε όλα αυτά.

Χθες στην Κόρινθο ήταν αργία, οπότε οι Κορίνθιοι δεν αναγκάστηκαν να εκτεθούν στην απεργία. Και κουρασμένοι από τις θρησκευτικές εκδηλώσεις των ημερών αμέλησαν τις κοινωνικές και πολιτικές τους υποχρεώσεις και πήγαν όλοι μαζί στην παραλίααα. Όλοι; Όχι. Κάποιοι λίγοι, γύρω στους 50, με ένα πανό του ΠΑΜΕ για μια ακόμη φορά βγήκαν στους δρόμους της μικρής γενέθλιας πόλης, είπαν λίγα συνθήματα και διαλύθηκαν. Όσοι τους είδαν χαμογέλασαν ειρωνικά. «Τόσοι λίγοι;»

Δεν ξέρω αν πρέπει να γελάει κανείς για τους 50 διαδηλωτές μιας πόλης 50.000 κατοίκων, ή για τους 50.000 χιλιάδες προσκυνητές των «ιερών λειψάνων».

Δεν ξέρω αν πρέπει κανείς να γελάει ή να θυμώνει που μια πόλη σε μια τόσο δύσκολη στιγμή για τη ζωή των πολιτών της θαμπώνεται στα μεγαλοπρεπή πανηγύρια των παπάδων και αδιαφορεί για τους κοινωνικούς αγώνες.

Δεν ξέρω αν είναι αστείο θέαμα 50 διαδηλωτές του ΠΑΜΕ ή σοβαρό ζήτημα ότι 50 πολίτες της πόλης εκτέθηκαν στη χλεύη των αδιάφορων συμπολιτών τους διεκδικώντας ένα καλύτερο και πιο δίκαιο αύριο. Ίσως αν δεν υπήρχαν αυτοί να κοβόταν το γέλιο στους πολίτες αυτής της πόλης.

Πολλή μεγαλοπρέπεια και στόμφος και βυζαντινή λαμπρότητα και τελετές και χορηγοί και τιάρες και μήτρες και κόκκαλα και χρυσός και εγκαίνια εκεί που θα άρμοζε – για όσους θρησκεύονται- σεμνότητα και περίσκεψη. Για να μην «απομυθοποιούνται» όσα λέγονται από τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο στα «Νέα»

Μένω λοιπόν στην άκρη της σκέψης. Μονολογώ σαν προφήτης:

…
«— Γιατί ν’ αρχίσει μονομιάς αυτή η ανησυχία

κ’ η σύγχυσις. (Τα πρόσωπα τι σοβαρά που εγίναν).

Γιατί αδειάζουν γρήγορα οι δρόμοι κ’ η πλατέες,

κι όλοι γυρνούν στα σπίτια τους πολύ συλλογισμένοι;»

...

Οι λέξεις του Τύπου

...
"επικίνδυνες είναι οι λέξεις
που έπεσαν από ένα σύνολο
θρύψαλα φράσεων αποφθέγματα
η αρχή ενός ρεφραίν
κάποιου ξεχασμένου ύμνου"
...

*************************************
Απόσπασμα από το ποιήμα του Ζμπίγκνιεβ Χέρμπερτ "Αποκοιμόμαστε με λέξεις" (Μετάφραση Γιώργος Ζ. Χριστοδουλίδης

Μεταμοντέρνοι καιροί

Πολλά από αυτά που νοιώθω και αντιλαμβάνομαι αρνούνται τον τελευταίο καιρό να μετασχηματιστούν σε λέξεις, πολλά από αυτά που σκέφτομαι, καλύτερα διατυπώνονται από πολλούς αλλού, στον τύπο, τα ραδιόφωνα και στα ιστολόγια. Αυτό μου επιτρέπει να αποπειρώμαι ανασυντάξεις και να ρυθμίζω αντοχές (μετά από δύο χρόνια εξαιρετικής εξωστρέφειας –για τα δεδομένα μου).

Έχει αρχίσει να γίνεται καταφυγή από αφετηρία η οικογένειά μου, η μπέμπα με το καινούριο της όνομα (Στέλλα), ο Κωνσταντίνος και η τελευταία γιορτή του νηπιαγωγείου, η Κ. με το αιώνια αισιόδοξο χαμόγελό της… Αντί να τους στηρίζω εγώ όπως προβλέπεται… με έναν αφανή τρόπο αντιστρέφεται η σχέση. Τρομάζω όταν σκέφτομαι με τι όρους ξεκινούν τη ζωή τους – όχι την «προστατευμένη»- την πραγματική.

Το καλοκαίρι κρύβομαι καλύτερα στους ίσκιους των βιβλίων. Γδύνομαι από πολλές φιλοδοξίες και ενδοιασμούς, κολυμπάω στο λίγο της πραγματικότητας και στο πολύ της φαντασίας μου, χμ… δραπετεύω στο μέσα μου.

Αυτό τον καιρό χάνουμε πράγματα που δεν κοπιάσαμε να αποκτήσουμε, τα λένε δικαιώματα, τα οποία σχεδόν αδιαμαρτύρητα εκχωρούσαμε λίγο-λίγο τα τελευταία χρόνια. Έχω την αίσθηση ότι τα χάνουμε εύκολα, σχεδόν αφήνουμε να μας τα πάρουν. Δεν θα μπορούσαμε να μην είμαστε το βασικό πρόβλημα σε αυτή την προβληματική χώρα. Οι άνθρωποι γύρω μου ανακαλύπτουν σιγά-σιγά την απώλεια και φαίνονται να εξεγείρονται σε ένα… φαντασιακό επίπεδο. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν έβλεπαν (;) τις απώλειες των άλλων – κυρίως νέων- γύρω τους αυτά τα χρόνια. Τώρα τους φταίνε τα κόμματα που ψήφιζαν στο παρελθόν. Προς στιγμήν ψέλλισαν και το αίτημα να φορολογηθεί η εκκλησία, αλλά μετά το ξέχασαν, αφού τα κανάλια δεν το καλλιέργησαν. Ο σημερινός άνθρωπος ρίχνει στην τηλεοπτική αρένα τις σκέψεις, τις ανάγκες, τα συναισθήματα και με αυτά ταΐζει το αδηφάγο σύστημα εξασφαλίζοντας για τον εαυτό του την εκτόνωση, ή καλύτερα την καταπράυνση των παροξυσμικών επεισοδίων συνείδησης.

Οι άνθρωποι γύρω μου φαίνεται να γαντζώνονται σε μια (όλο και πιο απελπισμένη-στα μάτια μου) προσπάθεια να εξηγήσουν, να δικαιολογήσουν, να ελαχιστοποιήσουν τις ενοχλητικές πτυχές της αιτίας των προβλημάτων μας και των συνεπειών των αποφάσεών τους. Στις εφημερίδες διαβάζουμε:… «νοσοκομεία χωρίς... νερό για να πιουν οι ασθενείς. Νοσηλεύτριες που... δανείζονται τα γάντια η μία από την άλλη επειδή δεν υπάρχουν άλλα. Άρρωστοι που προετοιμάζονται για το χειρουργείο, περνούν με τα φορεία την πόρτα του αλλά επιστρέφουν... άπραγοι ξανά στα δωμάτιά τους»…. Και ενώ στην υγεία «έχουμε γίνει Ουγκάντα» πανηγυρίζουμε επειδή η Ελλάδα νίκησε στο μουντιάλ τη Νιγηρία – λες και παίζαμε 10 εκατ. Έλληνες ποδόσφαιρο και βάλαμε όλοι γκολ, λες και μια νίκη σε ένα άκρως επαγγελματικό άθλημα αλλάζει κάτι στη σκληρή πραγματικότητά μας. Και αφού συγκλίνουμε και αποκλίνουμε σε σχέση με τις αφρικανικές χώρες μας φταίνε οι συνδικαλιστές που κλείνουν τα λιμάνια ή οι άλλοι που σταματούν το μετρό. Ό,τι και να είναι οι συνδικαλιστές, τώρα παρά ποτέ άλλοτε, υπερασπίζονται αυτό που δεν πρέπει να χάσουμε: τη διεκδίκηση, τον Αγώνα.

Οι άνθρωποι γύρω μου ξέχασαν πως δεν τα είχαν πάντα όλα, ξέχασαν τις προσβολές και την αγωνία, ξέχασαν ότι ζητούσαν μια θέση στο δημόσιο από κάποιο βουλευτή και την πήραν, ξέχασαν ότι έκλειναν το στόμα όταν μπροστά τους περνούσαν οι μίζες και σε αντάλλαγμα έβρισκαν μόνιμη δουλειά, και τώρα ενοχλούνται όταν ψελλίζω τις αντιρρήσεις μου: «είσαι αχάριστος…. Δεν σου φτάνει που πάνω στην Κρίση έχεις δουλειά;».

Οι άνθρωποι γύρω μου είναι συνάδελφοι, φίλοι και συγγενείς. Οι άνθρωποι γύρω μου που φαίνονται λίγοι και δειλοί στην Κρίση είναι οι αγαπημένοι δικοί μου άνθρωποι. Και αυτό με πονάει.

**************************************

η πρώτη φωτογραφία είναι βέβαια από τους "Μοντέρνους Καιρούς" (1936) και η δεύτερη από το "Χρυσοθήρα" (1925).

Χωρίς λόγια

Η Αριστερά και οι πράξεις

Αχ αυτή η Αριστερά… πότε θα μάθει πολλαπλασιασμό… τόσα χρόνια με προσθέσεις… αφαιρέσεις… και διαιρέσεις… πότε θα μάθει πολλαπλασιασμό;

Δεν είχα σοβαρή εκτίμηση στα εξέχοντα στελέχη της Ανανεωτικής Πτέρυγας του ΣΥΝ και εν πολλοίς στις πολιτικές στοχεύσεις τους. Αρκετές φορές η ανευθυνότητα της μειοψηφίας και η παραδοσιακή μετριοπάθειά τους οδηγούσε σε νηφάλιες εκτιμήσεις. Ως εκεί κατά τη γνώμη μου η προσφορά τους, όμως η κοινωνία δεν έχει ανάγκη φιλολογίες και το όραμα απαιτεί στρατηγικές και σχέδιο και στόχο σαφή. Αν η μετριοπάθεια ήταν κάποιο πλεονέκτημα στη σχέση της Ανανεωτικής Πτέρυγας με το πολιτικό κοινό αυτό χάθηκε οριστικά με τη διάσπαση του Συνασπισμού και τα ψελλίσματα των φιλόδοξων στελεχών για νέες μορφές πολιτικής δράσης.

Ας είναι. Πέρυσι το Φεβρουάριο είχα γράψει εδώ μέσα ένα κείμενο με τίτλο «Λόγος υπέρ πολιτικής» ενθουσιασμένος από το ήθος και την πολιτική συμπεριφορά του Γιάννη Δραγασάκη και τις αναλύσεις του για την επερχόμενη τότε οικονομική κρίση. Επαναλαμβάνω εδώ την επωδό αυτού του κειμένου:
… «Η πολιτική είναι συν-εργασία έξω από την ατομικιστική μονάδα υπέρ του συνόλου και του μέρους, δεν είναι ένα χαρτί σ' ένα κουτί που διορίζει τους διαχειριστές της ζωής μας...»

Ξέρω πως λίγους μπορεί να ενδιαφέρει η άποψή μου ή η σχέση μου με ένα πολιτικό χώρο. Είμαι όμως εκεί για να υπηρετήσω μαζί με άλλους ένα καλύτερο κόσμο που μόνος μου δεν μπορώ να τον φτιάξω. Πριν από μερικές εβδομάδες σε ένα ταξί έκανα την πιο ωραία κουβέντα των τελευταίων μηνών για τα πράγματα της εποχής μας με κάποιους άγνωστους 30άρηδες, ένα χρυσαυγίτη και έναν αντιεξουσιαστή και τον μεσήλικα ταξιτζή που ψηφίζει ΛΑΟΣ. Κουβέντα διάολε πολιτική, όχι θολές αναλύσεις, μεμψιμοιρίες και πασοκική ανοησία, φοβίες δημοσίων υπαλλήλων και συμβασιούχων αορίστου χρόνου, ή τίποτα «καμένων» γερόντων.

Δεν είναι σοφία η ισορροπία, η νηφαλιότητα, η ψυχραιμία. Σοφία είναι η εφαρμογή της γνώσης. Και όσο πλησιάζουμε στον γκρεμό δεν θα χρειαστούμε μεταεκσυγχρονιστικές πασοκικές φιοριτούρες, και μεσσιανικά μιντιακά σενάρια αλλά πολιτικά σχέδια. Το «Κέντρο» έχει πεθάνει και ο Τσοχατζόπουλος γέρασε.

Αααα… και όπως είπε η συντρόφισσα η Ρένα χθες…. «Το μόνο Μέτωπο που ξέρω εγώ είναι το καθαρό».

Ιστορίες ανάγνωσης και αντίστασης

Καθώς η ανάγνωση του βιβλίου της Anne Applebaum για την ιστορία των σοβιετικών στρατόπεδων εργασίας προχωράει, ανακαλύπτω πολλά μικρά «διαμάντια», μικρές ανθρώπινες ιστορίες ατόφιας αντίστασης σε βάναυσες συνθήκες.

Μεγάλος αριθμός πολιτικών κρατουμένων στα γκούλαγκ, όπως μαρτυρούν στα απομνημονεύματά τους, αποδίδουν την επιβίωσή τους στην ικανότητά τους να «αφηγούνται ιστορίες», να ψυχαγωγούν τους «παντοδύναμους» ποινικούς κρατούμενους εξιστορώντας την πλοκή διαφόρων βιβλίων ή ταινιών. Ο Λεβ Φίνκελαστάιν καθώς είχε αποκτήσει τη φήμη που του εξασφάλιζε στο στρατόπεδό του λίγο νερό ή φαΐ παραπάνω, γρήγορα ανακάλυψε ότι μεταφερόμενος και σε άλλα στρατόπεδα εργασίας ήταν ήδη γνωστός ως «Λέβτσικ ο αφηγητής». Η Εβγκένιγια Γκίνζμπουργκ εξασφάλιζε υλικά οφέλη όταν απήγγειλε ποίηση. Ο Αλεξάντερ Βατ αφηγούνταν το «Πορφυρό και Μαύρο» του Σταντάλ, ο Αλεξάντερ Ντόλγκαν τους «Άθλιους» του Ουγκό, ο Γιάνουτς Μπάρνταχ τους «Τρεις Σωματοφύλακες».

Σε άλλο σημείο του βιβλίου η Applebaum αναφέρεται στο πώς ένας απομονωμένος και «ξένος» στο στρατόπεδο Ιάπωνας κρατούμενος σώθηκε από την τρέλα όταν κάποιος συγκρατούμενός του εντόπισε κάπου ένα βιβλίο με… ομιλίες του Ζντάνοβ στα γιαπωνέζικα. Ο άνθρωπος αυτός με αγαλλίαση διάβαζε και ξαναδιάβαζε για χρόνια τη γλώσσα του.

Ας μην ξεχνάμε πως το βιβλίο είναι μέσο επιβίωσης, και πως η γραφή, η ανάγνωση και η αφήγηση είναι πράξεις αντίστασης…….

Η αδύναμη δημοκρατία της Κύπρου

“…σ' αυτή τη χρονική συγκυρία, με τα πολλά προβλήματα και τις απειλές που αντιμετωπίζει η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν θα έπρεπε να εμπλακεί η Κύπρος…”

H υπουργός Συγκοινωνιών της Κύπρου Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή δήλωσε την Παρασκευή (28/05) στο ΡΙΚ ότι η Κυπριακή κυβέρνηση απαγόρευσε τον απόπλου σκαφών από κυπριακά λιμάνια, που θα επιχειρούσαν να σπάσουν τον ναυτικό αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας για να μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια.

Απορία: Ο ανθρωπισμός και η αλληλεγγύη υπηρετούνται (μόνο) από τους δυνατούς;

(Καλοκαιρινά) υλικά

Θα ήθελα να φέρω εδώ υλικά ζωής, με μυρωδιές και γεύσεις παιδικότητας, που δεν ολοκληρώνεται βέβαια όταν ενηλικιώνεσαι…

Μπορώ να φτιάξω ένα πίνακα τέτοιο, να τον κρεμάσω στο σαλόνι αυτών των ημερών, για να μην ξεχνιέμαι στην οργή και τη θλίψη, για να παίρνω ανάσα.

Να, υλικά:
- Η μυρωδιά του πεύκου
- Μια πρωινή βουτιά στη θάλασσα
- Ένα πρωινό στην Ξερολυθιά στα Λουτρά της Κύθνου
- Αγκινάρες αλα πολίτα σε μια αυλή στα Πατήσια
- Αιώνες… ανάγνωσης βιβλίων (Λουντέμης, Στάινμπεκ, οι Ρώσοι, Χουλιαράς, οι ποιητές….)
- Τσαλακωμένα σεντόνια σε φοιτητικό σπίτι
- Παιχνίδι με τα χώματα ποτίζοντας το περιβόλι
- Η μυρωδιά του κυπαρισσιού (έχω ξαναπεί γι’ αυτό)
- Ένα ποίημα του Ελύτη στο κάστρο της Μύρινας
- Η πράσινη ζακέτα της γιαγιάς της Βούλας

- Γιασεμιά και νυχτολούλουδα
- Ασπρόμαυρες φωτογραφίες
- Κρυφτό, τζαμί, πόλεμος
- Trainspotting με τον Κωνσταντίνο τα απογεύματα
- Οι βιβλιοθήκες που δούλεψα
- Το τσιγάρο
- Ο Ακροκόρινθος, ο Μυστράς, η Μονεμβάσια – το χαμόγελο μιας μικρής Γερμανίδας: κάστρα με φανταστικούς πολεμιστές ακόμη
- Πετώντας σε όνειρα
- Ξυνοτύρι, ντομάτα, βρεγμένο παξιμάδι, λάδι και ρίγανη
- Τα καλοκαιρινά μεσημέρια
- Ο Μάρκος και η Άννα
- Βόλτες με το μηχανάκι
- Ο Ορχομενός Αρκαδίας, το Βαθύ Λακωνίας, η Βερβερόντα
- Θέατρο στην Επίδαυρο
- Η Έκθεση Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως
- Η Αλεξάνδρεια
- Ο μπούφος και τα τριζόνια τις νύχτες
- Η φεγγαράδα στο Σαρωνικό
- Η Μυλοκοπή
- Τα βερίκοκα, τα σύκα, τα πετροκέρασα, τα φραγκόσυκα

- Παγωτό ξυλάκι
- ……………..

***************************
ο πίνακας είναι του ζωγράφου Νίκου Αγγελίδη.

Μια βιβλιοθήκη στο αρχιπέλαγος Γκούλαγκ

Το Γκούλαγκ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι, τόσο της σοβιετικής, όσο και της ρωσικής ιστορίας. Ωστόσο τα στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν αναπτύχθηκαν μόνο στην ΕΣΣΔ τον 20ο αιώνα…

Το πρώτο Γκούλαγκ της σοβιετικής εποχής είχε έδρα ένα παλιό μοναστήρι που πρωτοχτίστηκε το 15ο αιώνα, στο Σολοβέτσκι, σε ένα σύμπλεγμα νησιών της Λευκής Θάλασσας- γνωστό σε εμάς ως «Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ» από τον Αλεξάντερ Σολζενίτσιν.

Σε αυτό το στρατόπεδο συγκέντρωσης τα πρώτα «ήπια» χρόνια του σοβιετικού «σωφρονισμού» (-1929) και πριν ένας τρομερός κρατούμενος (ο Φρένκελ) το μετατρέψει σε «πρότυπο» στρατόπεδο εργασίας, αναπτύχθηκε από τους πάμπολλους πολιτικούς κρατούμενους (αριστερούς και δεξιούς σοσιαλεπαναστάτες, αναρχικούς, σοσιαλιστές κ.α.) μία δανειστική βιβλιοθήκη με 30.000 τόμους βιβλία. Στην προσπάθειά τους να οργανώσουν τη ζωή τους στις άθλιες συνθήκες κράτησης οι πολιτικοί κρατούμενοι οργάνωσαν επίσης θιάσους, παρουσίασαν όπερες, έφτιαξαν μουσείο αφιερωμένο στην τοπική χλωρίδα και πανίδα και από το παλιό λιθογραφείο των μοναχών εξέδωσαν περιοδικά και εφημερίδες.

Οι «εχθροί του λαού» την περίοδο της σταλινικής ηγεσίας εργάστηκαν σε περίπου 476 συμπλέγματα στρατοπέδων (και στις χιλιάδες των μονάδων τους) σε όλη τη Σοβιετική Ένωση αποτελώντας έναν εξαιρετικά μεγάλο στρατό αναγκαστικής και φθηνής εργασίας σε ορυχεία, δάση, δημόσια έργα,, εργοστάσια, σιδηροδρόμους και λιμάνια.

Την πληροφορία για τη βιβλιοθήκη του Σολοβέτσκι την αλίευσα από το Βιβλίο της Anne Apllebaum «Γκουλάγκ: η αληθινή ιστορία» (Ιωλκός, 2009). Σκέφτομαι αυτό: πόση ανάγκη γνώσης και σκέψης κάλυπτε η δημιουργία της στις άθλιες συνθήκες του παγωμένου στρατοπέδου των πολιτικών κρατούμενων, πώς δημιουργήθηκε από τα βιβλία που ο καθένας μπορούσε να φέρνει εκεί, με πόση λαχτάρα ρουφούσαν οι έγκλειστοι το ανθρώπινο πνεύμα.

Όχι. Θα αποφύγω να πω για τις ελληνικές φυλακές και τις ανύπαρκτες βιβλιοθήκες τους. Παρά το φιλότιμο και τον εθελοντισμό κάποιων λίγων.

Βαπόρι στολισμένο

... χρόνους μας ταξιδεύει, δεν βουλιάξαμε

χίλιους καπεταναίους τους αλλάξαμε...

*******

Χρόνια πολλά γιε μου

Οι διαδηλώσεις δεν αλλάζουν τον κόσμο. Αλλάζουν εμάς

Πιστεύω πως πρέπει να μιλήσω για τον τρόπο που βλέπω τα πράγματα αυτόν τον καιρό, να δώσω το στίγμα της οργής μου, να ξεκαθαρίσω το δικό μου μήνυμα.

Ο φόβος για το αύριο, τις δουλειές, τους μισθούς, τα χρέη, τις συντάξεις κλείνει μυαλά και ανοίγει στόματα χωρίς αμφιβολία. Οι γέροι από την άλλη πλευρά έχουν τελείως ξεμωραθεί τον τελευταίο καιρό. Ο Καρατζαφύρερ τους δηλητηρίασε για τα καλά. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς έχουν γίνει μικρά πεδία φανατισμένων μαχών με θαρραλέες ρατσιστικές κορώνες.

Όμως τα μυαλά έχουν κλείσει χρόνια τώρα. Γι’ αυτό δεν ξέρω αν έχει νόημα να μιλήσω. Βρίσκω κείμενα και σκέψεις και ανθρώπους και καμαρώνω το θάρρος τους, την πίστη σε ένα δίκαιο αύριο. Όμως οι περισσότεροι κρύβονται. Παίζουν πάλι το ρόλο του αόρατου: δεν μιλούν, δεν σκέφτονται, δεν αλλάζουν.

Η συμμετοχή στις διαδηλώσεις ξέρετε δεν είναι τίποτε τρομερό. Δεν αλλάζει τον κόσμο. Αλλάζει εμάς. Ξέρετε εκεί είμαστε όλοι μαζί. Είμαστε ένα μεγάλο Ένα: ο λαός. Έχετε συνηθίσει τις αναθέσεις το ξέρω: ένας να με κυβερνά, ένας να πληρώνει για μένα, ένας να συνδικαλίζεται, ένας να δουλεύει κ.ο.κ. Εκεί, στο δρόμο είμαστε όλοι μαζί εμείς και τα χαμένα δικαιώματά μας, εμείς και οι υποχρεώσεις μας στο καλύτερο αύριο, εμείς και οι αναθέσεις στον εαυτό μας.

Ακόμα και αν δεν σας αφορά αυτό το μοντέλο ζωής- το συλλογικό, εγώ θα είμαι εκεί, και κάμποσοι άλλοι.

Τελικά παραλίγο να μην σας πω για την οργή μου. Να, θυμώνω που πάλι θα κάτσετε στον καναπέ την ερχόμενη Πέμπτη στη Γενική Απεργία.

Από το χάρτη...

Το μαύρο τριαντάφυλλο περπατάει τώρα στους δρόμους. Ορθό στο μαύρο μίσχο του λυγερό, σφιχτό, περήφανο, κόκκινο, μαύρο. Αποφεύγει ακατάδεχτα ένα πλήθος διαβάτες. Έρχεται να σε βρει. Κι εσύ κοιμάσαι

*******

ΓΙΑΤΙ κοιμάσαι;

-----------------------------------------------------

Είχα ανάγκη ένα ποίημα. Συγχωρέστε με. Είναι από το "Χάρτη" (Δ΄) του Τάκη Σινόπουλου. Το χαρακτικό είναι της Βάσως Κατράκη

Η σκυταλοδρομία της ειρωνίας

Όποτε προσπάθησε η Ελλάδα να συζητηθεί διεθνώς, ποτέ νομίζω δεν είχε καταφέρει όσα τώρα με την πολιτική χρεωκοπία της και την οικονομική κατάρρευσή της. Κυριολεκτικά όλος ο κόσμος ασχολείται μαζί μας. Πολλές φορές τα διεθνή ΜΜΕ στις γελοιογραφίες τους αναπαράγουν τα κλασικά τουριστικά στερεότυπα, συχνά είναι καίρια τα σχόλιά τους, σχεδόν ποτέ η γελοιογραφία δεν προκαλεί γέλιο. Είναι πικρή και αποπνέει ανησυχία.

Πήρα την ιδέα από τον Τσαλαπετεινό